Inhoud
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht.....................................................................................3
Deel 2: milieu, ruimte, beleid en recht...................................................................................................7
Hoofdstuk 1: milieu, ruimte en (de nood aan) beleid.........................................................................7
Afdeling 1: toenemende aantasting door de mens.........................................................................7
Afdeling 2: nadelig juridisch statuut van het milieu........................................................................7
Afdeling 3: milieubeleid, ruimtelijke ordening… zijn nodig!............................................................8
Afdeling 4: legitimatie van het omgevingsbeleid............................................................................8
Hoofdstuk 2: functies van omgevingsrecht.......................................................................................10
Hoofdstuk 3: instrumenten van het omgevingsbeleid......................................................................11
Afdeling 1: directe en indirecte regulering....................................................................................11
Afdeling 2: enkele belangrijke directe instrumenten....................................................................11
Hoofdstuk 4: op naar nieuwe instrumenten en de weg van regulering?..........................................17
Afdeling 1: verhandelbare emissierechten, een marktconform instrument.................................17
Afdeling 2: de rol van het beleid en van de rechter herzien?........................................................19
Afdeling 3: beginselen van het milieubeleid.................................................................................22
Afdeling 4: rechtsbescherming op de helling?..............................................................................24
Deel 3: onteigening, eigendomsbeperkingen en rechten van voorkoop en voorkeur..........................25
Hoofdstuk 1: onteigening.................................................................................................................26
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................26
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij onteigening...............................................27
Hoofdstuk 2: eigendomsbeperkingen...............................................................................................33
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................33
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij eigendomsbeperkingen.............................34
Hoofdstuk 3: recht van voorkoop......................................................................................................36
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................36
Afdeling 2: modaliteiten, toepassingsgebied en uitzonderingen..................................................36
Afdeling 3: rangorde.....................................................................................................................36
Afdeling 4: sanctieregeling............................................................................................................36
Hoofdstuk 4: recht van voorkeur......................................................................................................37
Deel 4: vergunning in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid......................................................37
Hoofdstuk 1: omgevingsvergunning.................................................................................................37
Afdeling 1: voorwerp van de vergunning......................................................................................37
Afdeling 2: kenmerken en gevolgen van vergunningen.................................................................44
Hoofdstuk 2: de procedure van de omgevingsvergunning................................................................45
1
, Hoofdstuk 3: verval van de omgevingsvergunning............................................................................52
Hoofdstuk 4: vergunningsprocedure en beoordelingskader.............................................................53
Deel 5: ruimtelijke planning en inrichting.............................................................................................58
Hoofdstuk 1: ruimtelijke ordening....................................................................................................58
Afdeling 1: overzicht.....................................................................................................................58
Afdeling 2: ruimtelijke planning....................................................................................................59
Afdeling 3: rooilijnplannen............................................................................................................70
Deel 6: handhaving in het omgevingsrecht...........................................................................................71
Hoofdstuk 1: algemeen.....................................................................................................................71
Afdeling 1: geen uniforme handhaving van het omgevingsrecht..................................................71
Afdeling 2: de administratieve afhankelijkheid en de verhouding tussen bestuurlijke en
strafrechtelijke handhaving...........................................................................................................72
Hoofdstuk 2: handhaving in VCRO....................................................................................................73
Hoofdstuk 3: milieu en milieustakingsvordering...............................................................................75
2
,Samenvatting omgevingsrecht
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
Doelstellingen van het vak:
- verder bouwen op bestuursrecht
- omgevingsrecht verband met leefomgeving omgevingsrecht = ruimtelijk
bestuursrecht + milieurecht
- materies voor allround jurist het gaat immers over vele verschillende zaken (DO,
onteigening, gewestplan, omgevingsvergunning…)
- teaser voor latere specialisatie in master (in master heb je immers verschillende vakken
mbt omgevingsrecht)
Evoluties in het vak:
- Sinds 2005-2006: ruimtelijk bestuursrecht = verplicht vak
sinds 2014-2015: meer nadruk op milieurecht & minder op ruimtelijke
ordeningsrecht ° naam omgevingsrecht
sinds 2019-2020: meer nadruk op functie van omgevingsrecht voor een DO
beoogt ons om na te denken of het milieurecht niet te kort schiet
sinds 2021-2022: vak bestuurs- en omgevingsrecht (zonder reductie van beide
vakken!)
Waarom komen beide vakken samen? men wou immers nieuwe vakken in het
leven roepen hierdoor moesten enkele vakken worden samengeroepen
Waarover gaat omgevingsrecht?
- LEEFOMGEVING
Bv. bedrijventerreinen in leefomgeving massaal protest hier tegen
Bv. bossen kapen heel wat betogen om bossen te behouden
Bv. windmolenprojecten voor hernieuwbare energie = goed voor algemeen belang MAAR
‘not in my backyard’
Bv. hoogspanningslijn Ventilius kent veel juridische obstakels
Bv. Ontbossing door UGent in ruil voor het bouwen van koten minister Demir ging
hiertegen in beroep
Bv. vervuiling met pefos in Antwerpse haven probleem: pefos = moeilijk afbreekbaar
(kan tot 100den jaren duren)
Bv. In huidige tijd heel wat klimaatmarsen
CONCLUSIE: men strijd enorm voor de bescherming v/d leefomgeving
- PUBLIEK BOUWRECHT = verwezenlijking v/d dromen v/d Vlamingen (staat eigenlijk recht
tegenover leefomgeving)
Bv. Bouwen v/e droomhuis waar kan je dit bouwen? Wat zijn de normen? Wat zijn de
voorwaarden voor een vergunning? Etc.
Omgevingsrecht: situering in het recht
- vooral bestuursrecht MAAR niet alleen die rechtstak:
o omgevingsrecht vormt eigenlijk de dwarsdoorsnede v/h recht
je kan elke rechtstak bekijken & overal zit er wel een deeltje
omgevingsrecht in
Bv. vergunningsplicht om te bouwen = vergunningsrecht
Bv. AS voor milieuschade = aansprakelijkheidsrecht wat als een bedrijf
schade aanricht aan het milieu?
3
, Bv. Ecofiscaliteit = fiscaal recht
o omgevingsrecht ook toenemende invloed op het privaatrecht (& dus niet
enkel op publiekrecht)
bv. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed
CONCLUSIE: omgevingsrecht = ruimer dan gewoon bestuursrecht het bevat immers
ook aspecten uit het privaatrecht (& niet enkel uit het publiekrecht zoals bestuursrecht)
- Omgevingsrecht = milieurecht + ruimtelijk bestuursrecht
o Milieurecht = recht over het milieubeleid kent verschillende aspecten:
milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging door toename aan
uitstoot van CO2 van nature geen vervuilende stof MAAR leidt wel tot
klimaatverandering dit moeten we tegenhouden!
milieubeheer: beheer van natuurlijke rijkdommen (bodem, water, zand,
olie enz.)
natuurbehoud: behoud van natuurgebieden, wilde flora en fauna
o ruimtelijk bestuursrecht
recht over ruimtelijke ordening: bij ruimtelijke ordening gaan we de
bestemming bepalen v/d ruimte er worden eigenlijk functies
toegekend aan gebieden (we verdelen dus het landschap in verschillende
zones)
bv. Op dit gebied mag je wonen wonen = functie van die grond
bv. Op dit gebied mag je aan landbouw doen landbouw = functie van
die grond
bv. Op dit gebied mag je industrie plaatsen industrie = functie van die
grond beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten, enz.)
bv. afbeelding:
rood gebied = woongebied
geel gebied = landschapsgebied
recht over beleid inzake onroerend erfgoed: onroerend erfgoed =
monumenten = waardevolle landschappen vanuit historisch oogpunt
het gaat dus over archeologisch erfgoed
bv. Vlasmarkt = beschermd stadgezicht
bv. binnentuin van faculteit rechten van UGent = beschermd stadsgezicht
gevolg: er mocht geen dubbel glas geplaatst worden omdat het
gezicht dan verloren gaat als ambtenaren van onroerend erfgoed
monument dus nee zeggen, is het nee
- Energierecht = regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie beïnvloedt
ook het milieurecht
Ontwikkeling in BEL v/h milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht:
- In de middeleeuwen: steden vaardigen regels uit omtrent omgeving ° van eerste
vormen van omgevingsrecht
4
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht.....................................................................................3
Deel 2: milieu, ruimte, beleid en recht...................................................................................................7
Hoofdstuk 1: milieu, ruimte en (de nood aan) beleid.........................................................................7
Afdeling 1: toenemende aantasting door de mens.........................................................................7
Afdeling 2: nadelig juridisch statuut van het milieu........................................................................7
Afdeling 3: milieubeleid, ruimtelijke ordening… zijn nodig!............................................................8
Afdeling 4: legitimatie van het omgevingsbeleid............................................................................8
Hoofdstuk 2: functies van omgevingsrecht.......................................................................................10
Hoofdstuk 3: instrumenten van het omgevingsbeleid......................................................................11
Afdeling 1: directe en indirecte regulering....................................................................................11
Afdeling 2: enkele belangrijke directe instrumenten....................................................................11
Hoofdstuk 4: op naar nieuwe instrumenten en de weg van regulering?..........................................17
Afdeling 1: verhandelbare emissierechten, een marktconform instrument.................................17
Afdeling 2: de rol van het beleid en van de rechter herzien?........................................................19
Afdeling 3: beginselen van het milieubeleid.................................................................................22
Afdeling 4: rechtsbescherming op de helling?..............................................................................24
Deel 3: onteigening, eigendomsbeperkingen en rechten van voorkoop en voorkeur..........................25
Hoofdstuk 1: onteigening.................................................................................................................26
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................26
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij onteigening...............................................27
Hoofdstuk 2: eigendomsbeperkingen...............................................................................................33
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................33
Afdeling 2: bescherming van het eigendomsrecht bij eigendomsbeperkingen.............................34
Hoofdstuk 3: recht van voorkoop......................................................................................................36
Afdeling 1: begrip..........................................................................................................................36
Afdeling 2: modaliteiten, toepassingsgebied en uitzonderingen..................................................36
Afdeling 3: rangorde.....................................................................................................................36
Afdeling 4: sanctieregeling............................................................................................................36
Hoofdstuk 4: recht van voorkeur......................................................................................................37
Deel 4: vergunning in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid......................................................37
Hoofdstuk 1: omgevingsvergunning.................................................................................................37
Afdeling 1: voorwerp van de vergunning......................................................................................37
Afdeling 2: kenmerken en gevolgen van vergunningen.................................................................44
Hoofdstuk 2: de procedure van de omgevingsvergunning................................................................45
1
, Hoofdstuk 3: verval van de omgevingsvergunning............................................................................52
Hoofdstuk 4: vergunningsprocedure en beoordelingskader.............................................................53
Deel 5: ruimtelijke planning en inrichting.............................................................................................58
Hoofdstuk 1: ruimtelijke ordening....................................................................................................58
Afdeling 1: overzicht.....................................................................................................................58
Afdeling 2: ruimtelijke planning....................................................................................................59
Afdeling 3: rooilijnplannen............................................................................................................70
Deel 6: handhaving in het omgevingsrecht...........................................................................................71
Hoofdstuk 1: algemeen.....................................................................................................................71
Afdeling 1: geen uniforme handhaving van het omgevingsrecht..................................................71
Afdeling 2: de administratieve afhankelijkheid en de verhouding tussen bestuurlijke en
strafrechtelijke handhaving...........................................................................................................72
Hoofdstuk 2: handhaving in VCRO....................................................................................................73
Hoofdstuk 3: milieu en milieustakingsvordering...............................................................................75
2
,Samenvatting omgevingsrecht
Deel 1: milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
Doelstellingen van het vak:
- verder bouwen op bestuursrecht
- omgevingsrecht verband met leefomgeving omgevingsrecht = ruimtelijk
bestuursrecht + milieurecht
- materies voor allround jurist het gaat immers over vele verschillende zaken (DO,
onteigening, gewestplan, omgevingsvergunning…)
- teaser voor latere specialisatie in master (in master heb je immers verschillende vakken
mbt omgevingsrecht)
Evoluties in het vak:
- Sinds 2005-2006: ruimtelijk bestuursrecht = verplicht vak
sinds 2014-2015: meer nadruk op milieurecht & minder op ruimtelijke
ordeningsrecht ° naam omgevingsrecht
sinds 2019-2020: meer nadruk op functie van omgevingsrecht voor een DO
beoogt ons om na te denken of het milieurecht niet te kort schiet
sinds 2021-2022: vak bestuurs- en omgevingsrecht (zonder reductie van beide
vakken!)
Waarom komen beide vakken samen? men wou immers nieuwe vakken in het
leven roepen hierdoor moesten enkele vakken worden samengeroepen
Waarover gaat omgevingsrecht?
- LEEFOMGEVING
Bv. bedrijventerreinen in leefomgeving massaal protest hier tegen
Bv. bossen kapen heel wat betogen om bossen te behouden
Bv. windmolenprojecten voor hernieuwbare energie = goed voor algemeen belang MAAR
‘not in my backyard’
Bv. hoogspanningslijn Ventilius kent veel juridische obstakels
Bv. Ontbossing door UGent in ruil voor het bouwen van koten minister Demir ging
hiertegen in beroep
Bv. vervuiling met pefos in Antwerpse haven probleem: pefos = moeilijk afbreekbaar
(kan tot 100den jaren duren)
Bv. In huidige tijd heel wat klimaatmarsen
CONCLUSIE: men strijd enorm voor de bescherming v/d leefomgeving
- PUBLIEK BOUWRECHT = verwezenlijking v/d dromen v/d Vlamingen (staat eigenlijk recht
tegenover leefomgeving)
Bv. Bouwen v/e droomhuis waar kan je dit bouwen? Wat zijn de normen? Wat zijn de
voorwaarden voor een vergunning? Etc.
Omgevingsrecht: situering in het recht
- vooral bestuursrecht MAAR niet alleen die rechtstak:
o omgevingsrecht vormt eigenlijk de dwarsdoorsnede v/h recht
je kan elke rechtstak bekijken & overal zit er wel een deeltje
omgevingsrecht in
Bv. vergunningsplicht om te bouwen = vergunningsrecht
Bv. AS voor milieuschade = aansprakelijkheidsrecht wat als een bedrijf
schade aanricht aan het milieu?
3
, Bv. Ecofiscaliteit = fiscaal recht
o omgevingsrecht ook toenemende invloed op het privaatrecht (& dus niet
enkel op publiekrecht)
bv. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed
CONCLUSIE: omgevingsrecht = ruimer dan gewoon bestuursrecht het bevat immers
ook aspecten uit het privaatrecht (& niet enkel uit het publiekrecht zoals bestuursrecht)
- Omgevingsrecht = milieurecht + ruimtelijk bestuursrecht
o Milieurecht = recht over het milieubeleid kent verschillende aspecten:
milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging door toename aan
uitstoot van CO2 van nature geen vervuilende stof MAAR leidt wel tot
klimaatverandering dit moeten we tegenhouden!
milieubeheer: beheer van natuurlijke rijkdommen (bodem, water, zand,
olie enz.)
natuurbehoud: behoud van natuurgebieden, wilde flora en fauna
o ruimtelijk bestuursrecht
recht over ruimtelijke ordening: bij ruimtelijke ordening gaan we de
bestemming bepalen v/d ruimte er worden eigenlijk functies
toegekend aan gebieden (we verdelen dus het landschap in verschillende
zones)
bv. Op dit gebied mag je wonen wonen = functie van die grond
bv. Op dit gebied mag je aan landbouw doen landbouw = functie van
die grond
bv. Op dit gebied mag je industrie plaatsen industrie = functie van die
grond beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten, enz.)
bv. afbeelding:
rood gebied = woongebied
geel gebied = landschapsgebied
recht over beleid inzake onroerend erfgoed: onroerend erfgoed =
monumenten = waardevolle landschappen vanuit historisch oogpunt
het gaat dus over archeologisch erfgoed
bv. Vlasmarkt = beschermd stadgezicht
bv. binnentuin van faculteit rechten van UGent = beschermd stadsgezicht
gevolg: er mocht geen dubbel glas geplaatst worden omdat het
gezicht dan verloren gaat als ambtenaren van onroerend erfgoed
monument dus nee zeggen, is het nee
- Energierecht = regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie beïnvloedt
ook het milieurecht
Ontwikkeling in BEL v/h milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht:
- In de middeleeuwen: steden vaardigen regels uit omtrent omgeving ° van eerste
vormen van omgevingsrecht
4
