FORMEEL STRAFRECHT
VERPLICHTE ARRESTEN
LEH 2:
Project Moerlander
Essentie
Staandehouding (nav verkeerscontrole) niet discriminatoir onder bepaalde omstandigheden
Feiten:
De politie controleert het rijbewijs van een bestuurder van een auto met een Bulgaars kenteken op een
parkeerplaats in Gilze. Deze verkeerscontrole werd uitgevoerd i.h.k.v. het project Moelander waarin
aandacht wordt gevraagd voor het controleren van voertuigen uit Midden- en Oost-Europa (MOE-landen).
Bij de controle bleek het rijbewijs v/d bestuurder ongeldig verklaard te zijn. Hij werd hiervoor vervolgd
en veroordeeld door de rechtbank.
De verdachte voerde bij het hof aan dat zijn staandehouding discriminatoir (discriminatie o.g.v.
nationaliteit) is, omdat kentekens niet los te zien zijn van personen. Niet aannemelijk is gemaakt dat
MOE-landse auto’s minder vaak aan de Nederlandse wetgeving voldoen.
Rechtsvraag:
Was de staandehouding v/d verdachte en de onderhavige verkeerscontrole discriminatoir en daarmee
onrechtmatig?
Rechtsregel:
De uitoefening van controlebevoegdheden als bedoeld in art. 160 lid 1 en 4 WVW houden verband met
de naleving v/d bij of krachtens de WVW gegeven voorschriften en is daarom in beginsel rechtmatig.
Dit geldt ook als die controlebevoegdheid daarnaast het verrichten van opsporingshandelingen mogelijk
maakt waarop deze bepalingen niet zien. Die omstandigheid brengt namelijk nog niet mee dat de
controlebevoegdheid uitsluitend is gebruikt voor een ander doel (i.c. verrichten van
opsporingshandelingen) dan waarvoor deze is verleend.
Ook geldt dat het bestaan van een redelijk vermoeden dat iemand zich schuldig maakt aan een strafbaar
feit niet in de weg staat aan het uitoefenen v/dze controlebevoegdheden, als bij aanwending van die
controlebevoegdheid tegenover een verdachte aan deze als zodanig toekomende waarborgen in acht
worden genomen.
Bij deze verkeerscontrole is als selectiecriterium gehanteerd of een kenteken afkomstig is uit een bepaald
groep landen. Met deze wijze van controle kan indirect onderscheid worden gemaakt naar nationaliteit of
afkomst v/d inzittende v/h voertuig.
Echter, maatregelen waarbij onderscheid o.g.v. nationaliteit wordt gemaakt, zijn onder omstandigheden
toegestaan. Bijv.: wanneer het gaat om de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit.
Kortom, er mag gebruik worden gemaakt van een afkomstfactor (de selectiecriterium), maar dit mag niet
uitsluitend worden gebruikt en niet de doorslaggevende factor zijn.
Pagina 1 van 12
, LEH 2
Smartphone
Essentie:
Onderzoek smartphone o.g.v. art. 94 Sv. al dan niet toegestaan?
Feiten:
Ten laste v/d verdachte is bewezenverklaard dat hij op Schiphol samen met anderen cocaïne Nederland
heeft willen binnensmokkelen. De onder de verdachte in beslag genomen smartphone en bijbehorende
simkaart zijn uitgelezen en technisch onderzocht. Dit heeft belastend bewijs tegen de verdachte
opgeleverd.
Het proces-verbaal vermeldt de 'relevante' contacten, oproepgeschiedenis en berichten uit de iPhone. Bij
vier van deze berichten is sprake v/d verzending van een foto. Een aantal op de smartphone
aangetroffen (WhatsApp-) contacten en ten minste één v/d aangetroffen foto’s zijn door de rechtbank en
het hof voor het bewijs v/h ten laste gelegde gebruikt.
Rechtsvraag:
Kan o.g.v. art. 94 Sv. de gehele inhoud van een in beslag genomen smartphone en de daarbij behorende
SD-kaart onderzocht worden?
Rechtsregel:
In beginsel geldt dat een opsporingsambtenaar (bijv. politie) geen voorafgaande goedkeuring van een
OvJ of RC nodig heeft om onderzoek te doen naar een in beslag genomen elektronisch gegevensdrager
(i.c. smartphone).
Een bevel v/d OvJ is vereist als het opsporingsonderzoek zo verstrekkend is dat een min of meer
compleet beeld is verkregen van een bepaald aspect v/h persoonlijk leven v/d de gebruiker v/d
elektronische gegevensdrager.
Slechts vanaf een ‘meer dan geringe inbreuk’ op het privéleven van personen is o.g.v. de artt. 148 en
104 lid 1 Sv. een bevel van een officier van justitie of machtiging van een rechter-commissaris
noodzakelijk.
Hoe indringender de analyse v/d gegevens op de inbeslaggenomen elektronische gegevensdrager is, hoe
meer waarborgen daar tegenover moeten staan.
Met dit arrest kan de volgende driedeling met waarborgen worden gemaakt bij de inbeslagname en
analyse van gegevens op een gegevensdrager:
1. Bij een zoeking op een inbeslaggenomen gegevensdrager waarbij een beperkte inbreuk op de
privacy plaatsvindt, volstaat de huidige regeling.
2. Bij een zoeking op een inbeslaggenomen gegevensdrager waarbij een min of meer volledig beeld
wordt verkregen van bepaalde aspecten v/h persoonlijk leven v/d gebruiker, is een bevel van
een OvJ of machtiging RC vereist.
3. Slechts bij ‘ingrijpende stelselmatigheid’, is een machtiging van een RC vereist (bijv. bij
communicatie van verschoningsgerechtigden).
Ter bepaling of sprake is van ‘stelselmatigheid’ wordt geldt als criterium: ‘Het verkrijgen van een
min of meer volledig beeld van bepaalde aspecten v/h privéleven van een persoon’.
Beoordelingsfactoren hiervoor zijn: het gebruik van een technisch hulpmiddel, plaats, frequentie,
intensiteit en duur.
De volgende handelingen leveren slechts een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer v/d
betrokkene op:
Het bekijken van enkele foto’s op een smartphone.
Het lezen en kopiëren van enkele Whatsappberichten.
Het onderzoek van herinneringen en berichten op geprepareerde PGP-telefoon.
Kortom, een in beslag genomen elektronische gegevensdrager (i.c. smartphone) van een verdachte mag
o.g.v. art. 94 Sv. worden doorzocht, mits dit niet verdergaat dan een beperkte inbreuk op privacy.
Een beperkte inbreuk op privacy is toegestaan, maar de opsporingsambtenaar (politie) mag niet zomaar
alle gegevens v/d smartphone uitlezen.
Pagina 2 van 12
VERPLICHTE ARRESTEN
LEH 2:
Project Moerlander
Essentie
Staandehouding (nav verkeerscontrole) niet discriminatoir onder bepaalde omstandigheden
Feiten:
De politie controleert het rijbewijs van een bestuurder van een auto met een Bulgaars kenteken op een
parkeerplaats in Gilze. Deze verkeerscontrole werd uitgevoerd i.h.k.v. het project Moelander waarin
aandacht wordt gevraagd voor het controleren van voertuigen uit Midden- en Oost-Europa (MOE-landen).
Bij de controle bleek het rijbewijs v/d bestuurder ongeldig verklaard te zijn. Hij werd hiervoor vervolgd
en veroordeeld door de rechtbank.
De verdachte voerde bij het hof aan dat zijn staandehouding discriminatoir (discriminatie o.g.v.
nationaliteit) is, omdat kentekens niet los te zien zijn van personen. Niet aannemelijk is gemaakt dat
MOE-landse auto’s minder vaak aan de Nederlandse wetgeving voldoen.
Rechtsvraag:
Was de staandehouding v/d verdachte en de onderhavige verkeerscontrole discriminatoir en daarmee
onrechtmatig?
Rechtsregel:
De uitoefening van controlebevoegdheden als bedoeld in art. 160 lid 1 en 4 WVW houden verband met
de naleving v/d bij of krachtens de WVW gegeven voorschriften en is daarom in beginsel rechtmatig.
Dit geldt ook als die controlebevoegdheid daarnaast het verrichten van opsporingshandelingen mogelijk
maakt waarop deze bepalingen niet zien. Die omstandigheid brengt namelijk nog niet mee dat de
controlebevoegdheid uitsluitend is gebruikt voor een ander doel (i.c. verrichten van
opsporingshandelingen) dan waarvoor deze is verleend.
Ook geldt dat het bestaan van een redelijk vermoeden dat iemand zich schuldig maakt aan een strafbaar
feit niet in de weg staat aan het uitoefenen v/dze controlebevoegdheden, als bij aanwending van die
controlebevoegdheid tegenover een verdachte aan deze als zodanig toekomende waarborgen in acht
worden genomen.
Bij deze verkeerscontrole is als selectiecriterium gehanteerd of een kenteken afkomstig is uit een bepaald
groep landen. Met deze wijze van controle kan indirect onderscheid worden gemaakt naar nationaliteit of
afkomst v/d inzittende v/h voertuig.
Echter, maatregelen waarbij onderscheid o.g.v. nationaliteit wordt gemaakt, zijn onder omstandigheden
toegestaan. Bijv.: wanneer het gaat om de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit.
Kortom, er mag gebruik worden gemaakt van een afkomstfactor (de selectiecriterium), maar dit mag niet
uitsluitend worden gebruikt en niet de doorslaggevende factor zijn.
Pagina 1 van 12
, LEH 2
Smartphone
Essentie:
Onderzoek smartphone o.g.v. art. 94 Sv. al dan niet toegestaan?
Feiten:
Ten laste v/d verdachte is bewezenverklaard dat hij op Schiphol samen met anderen cocaïne Nederland
heeft willen binnensmokkelen. De onder de verdachte in beslag genomen smartphone en bijbehorende
simkaart zijn uitgelezen en technisch onderzocht. Dit heeft belastend bewijs tegen de verdachte
opgeleverd.
Het proces-verbaal vermeldt de 'relevante' contacten, oproepgeschiedenis en berichten uit de iPhone. Bij
vier van deze berichten is sprake v/d verzending van een foto. Een aantal op de smartphone
aangetroffen (WhatsApp-) contacten en ten minste één v/d aangetroffen foto’s zijn door de rechtbank en
het hof voor het bewijs v/h ten laste gelegde gebruikt.
Rechtsvraag:
Kan o.g.v. art. 94 Sv. de gehele inhoud van een in beslag genomen smartphone en de daarbij behorende
SD-kaart onderzocht worden?
Rechtsregel:
In beginsel geldt dat een opsporingsambtenaar (bijv. politie) geen voorafgaande goedkeuring van een
OvJ of RC nodig heeft om onderzoek te doen naar een in beslag genomen elektronisch gegevensdrager
(i.c. smartphone).
Een bevel v/d OvJ is vereist als het opsporingsonderzoek zo verstrekkend is dat een min of meer
compleet beeld is verkregen van een bepaald aspect v/h persoonlijk leven v/d de gebruiker v/d
elektronische gegevensdrager.
Slechts vanaf een ‘meer dan geringe inbreuk’ op het privéleven van personen is o.g.v. de artt. 148 en
104 lid 1 Sv. een bevel van een officier van justitie of machtiging van een rechter-commissaris
noodzakelijk.
Hoe indringender de analyse v/d gegevens op de inbeslaggenomen elektronische gegevensdrager is, hoe
meer waarborgen daar tegenover moeten staan.
Met dit arrest kan de volgende driedeling met waarborgen worden gemaakt bij de inbeslagname en
analyse van gegevens op een gegevensdrager:
1. Bij een zoeking op een inbeslaggenomen gegevensdrager waarbij een beperkte inbreuk op de
privacy plaatsvindt, volstaat de huidige regeling.
2. Bij een zoeking op een inbeslaggenomen gegevensdrager waarbij een min of meer volledig beeld
wordt verkregen van bepaalde aspecten v/h persoonlijk leven v/d gebruiker, is een bevel van
een OvJ of machtiging RC vereist.
3. Slechts bij ‘ingrijpende stelselmatigheid’, is een machtiging van een RC vereist (bijv. bij
communicatie van verschoningsgerechtigden).
Ter bepaling of sprake is van ‘stelselmatigheid’ wordt geldt als criterium: ‘Het verkrijgen van een
min of meer volledig beeld van bepaalde aspecten v/h privéleven van een persoon’.
Beoordelingsfactoren hiervoor zijn: het gebruik van een technisch hulpmiddel, plaats, frequentie,
intensiteit en duur.
De volgende handelingen leveren slechts een beperkte inbreuk op de persoonlijke levenssfeer v/d
betrokkene op:
Het bekijken van enkele foto’s op een smartphone.
Het lezen en kopiëren van enkele Whatsappberichten.
Het onderzoek van herinneringen en berichten op geprepareerde PGP-telefoon.
Kortom, een in beslag genomen elektronische gegevensdrager (i.c. smartphone) van een verdachte mag
o.g.v. art. 94 Sv. worden doorzocht, mits dit niet verdergaat dan een beperkte inbreuk op privacy.
Een beperkte inbreuk op privacy is toegestaan, maar de opsporingsambtenaar (politie) mag niet zomaar
alle gegevens v/d smartphone uitlezen.
Pagina 2 van 12
