Pedagogiek en gezinsondersteuning: hoorcolleges
Hoorcolleges les 1: inleiding
Drie stappen bij het geven van advies (werkcollege(WC))
• Geruststellen en normaliseren, maar tegelijk ook erkennen
• Kaderen a.d.h.v. theorie, link leggen met de cursus
• Tips of advies geven
INLEIDING HANDBOEK
Pedagogiek versus Pedagogische Wetenschappen
• Pedagogiek: wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs en vorming. (genuanceerd)
• Pedagogische wetenschappen verwijst naar:
– Meerdere subdisciplines
– Meerdere pedagogische kaders
– Meerdere onderzoeksmethodes
Twee stromingen
• Evidence Based Pedagogiek (wetenschappelijk onderbouwd)
– Via de wetenschap, onderzoek dingen mee geven
– Meten is weten: handvatten voor de praktijk
– Voorschrijvend
– Gestimuleerd door 2 tendensen/visies
• Risico reducerend/verminderen denken
• Individualiserend denken (per categorie)
-> het gaat om 1 persoon (individu) er is een norm, als 1 individu er niet aan
voldoet, moeten we ingrijpen en terug tot norm krijgen
• Fundamentele Pedagogiek (het handboek valt onder deze stroming)
– Trage fundamentele vraagstukken (nadenken over pedagogische vraagstukken)
– Beschrijvend (proberen af te stappen van het zwart-witte dis niet voorschrijvend)
– Normatief en ethisch: waarden en normen van de samenleving in vraag stellen
(= onderliggende ideologische kwesties).
– Genuanceerd beeld
– Ruimte voor context
– Voordeel: altijd inspraak Nadeel: wat is het nu
,Ontdekking van de concepten ‘kind en kindertijd’
• Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken.
• De kindertijd is een sociaal geconstrueerde periode.
– Concept kind: iets wat wij, de maatschappij gemaakt hebben/heeft
– Bv: in onze maatschappij is een persoon onder de 18 jaar een kind, in andere
culturen kan dit onder de 12 jaar zijn.
• Is gebaseerd op de maatschappelijke context van dat moment (religie, politiek, filosofie)
• Kind is een aparte categorie:
– In de oudheid: kind krijgt aandacht
– Tot laat in de middelleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene, taak van
de opvoeders is het kind afwerken.
– Renaissance met onder meer Rousseau: de ziel van het kind, de kinderen zijn
gemaakt door God dus zijn zeer goed. I.p.v. aftewerken, te kneden laten zoals ze zijn,
hun tempo volgen, behoeften.
– Geïndustrialiseerde samenleving: kind is kwetsbaar en moet beschermd worden.
ontstaan van kinderrechten, verbod op kinderarbeid
– 1960 tot vandaag: ‘jeugdland’, grootbrengen door kleinhouden
jeugdland: kinderen en volwassen worden nog steeds als twee aparte dingen gezien.
niet vast maar flexibel
grootbrengen door kleinhouden: bv: ze wel taken geven in het huishouden maar niet
te veel
• Uit zich in verschillende contexten:
– Juridisch: minderjarig versus meerderjarig
– Sociologisch: afhankelijk versus onafhankelijk
– Ontwikkelingspsychologie: jongvolwassene versus volwassene, uitgerekte kindertijd
6 kinderbeelden
1. Het voorspelbare kind
2. Het kind als burger
3. Het witte kind
4. Het kind als risico
5. Het kind als held
6. Het kind als kapitaal
,Hoe ontstaan die kinderbeelden?
• Ze zijn een weerspiegeling van de maatschappij.
• Wanneer de maatschappij verandert, veranderen ook de kindbeelden.
• De kindbeelden hebben een ideologische basis. Ze zijn een weerspiegeling van de
opvattingen in de maatschappij:
– religieuze opvattingen
– politieke opvattingen
– filosofische opvattingen
Hoe wijzingen de kinderbeelden doorheen de tijd?
• De kindbeelden wijzigen niet plots maar vullen elkaar aan.
• Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in één periode
Kinderbeelden hebben invloed op:
• Hoe het kind naar zichzelf kijkt.
• De verwachtingen van ouders en leerkrachten.
• De relatie tussen kind en opvoeder en de manier van handelen.
• De manier waarop men spreekt en de verwachtingen van de maatschappij.
• Het beleid en de acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel).
1. Het voorspelbare kind
• Het kind is voorspelbaar in zijn ontwikkeling.
• De volwassene houdt de ontwikkeling in de hand door vroegtijdige opsporing, diagnose en
classificatie. In die zin is het kind ‘maakbaar’ (als volwassenen hebben we er invloed op)
2. Het kind als burger
• Het kind is een burger met rechten en plichten.
• De volwassene beschouwt het kind als nog-niet-burger en voedt het op tot burgerschap. Zien
kinderen als burgers in wording.
3. Het witte kind:
We kijken vaak te sterk via het beeld van ‘het witte kind’
• Het kind is wit, niet meertalig en heeft christelijke tradities.
• De volwassene houdt geen rekening met diversiteit en structurele discriminatie.
4. Het kind als risico
• Het kind loopt gevaar of is zelf een gevaar voor de maatschappij.
, • De volwassene beschermt het kind tegen de gevaren van de samenleving en omgekeerd.
5. Het kind als held
• Het kind is weerbaar, inventief, flexibel, onconventioneel en vrij.
• De volwassene waardeert het kind voor zijn potentieel in het hier en nu. Hij is vooral
toeschouwer en biedt enkel hulp waar nodig.
6. Het kind als kapitaal
• Het kind is een investering in de toekomst. Het is menselijk kapitaal dat rendeert.
• De volwassene heeft de verantwoordelijkheid om dit kapitaal te koesteren en erin te
investeren.
Vroeger: kinderarbeid, kinderen brachten op
Nu: afschaffing kinderarbeid, kinderen brengen niets op dus investeren
Hoorcolleges les 1: inleiding
Drie stappen bij het geven van advies (werkcollege(WC))
• Geruststellen en normaliseren, maar tegelijk ook erkennen
• Kaderen a.d.h.v. theorie, link leggen met de cursus
• Tips of advies geven
INLEIDING HANDBOEK
Pedagogiek versus Pedagogische Wetenschappen
• Pedagogiek: wetenschappelijke studie van opvoeding, onderwijs en vorming. (genuanceerd)
• Pedagogische wetenschappen verwijst naar:
– Meerdere subdisciplines
– Meerdere pedagogische kaders
– Meerdere onderzoeksmethodes
Twee stromingen
• Evidence Based Pedagogiek (wetenschappelijk onderbouwd)
– Via de wetenschap, onderzoek dingen mee geven
– Meten is weten: handvatten voor de praktijk
– Voorschrijvend
– Gestimuleerd door 2 tendensen/visies
• Risico reducerend/verminderen denken
• Individualiserend denken (per categorie)
-> het gaat om 1 persoon (individu) er is een norm, als 1 individu er niet aan
voldoet, moeten we ingrijpen en terug tot norm krijgen
• Fundamentele Pedagogiek (het handboek valt onder deze stroming)
– Trage fundamentele vraagstukken (nadenken over pedagogische vraagstukken)
– Beschrijvend (proberen af te stappen van het zwart-witte dis niet voorschrijvend)
– Normatief en ethisch: waarden en normen van de samenleving in vraag stellen
(= onderliggende ideologische kwesties).
– Genuanceerd beeld
– Ruimte voor context
– Voordeel: altijd inspraak Nadeel: wat is het nu
,Ontdekking van de concepten ‘kind en kindertijd’
• Niet enkel gebaseerd op biologische kenmerken.
• De kindertijd is een sociaal geconstrueerde periode.
– Concept kind: iets wat wij, de maatschappij gemaakt hebben/heeft
– Bv: in onze maatschappij is een persoon onder de 18 jaar een kind, in andere
culturen kan dit onder de 12 jaar zijn.
• Is gebaseerd op de maatschappelijke context van dat moment (religie, politiek, filosofie)
• Kind is een aparte categorie:
– In de oudheid: kind krijgt aandacht
– Tot laat in de middelleeuwen: kind afgebeeld als onaf of mini-volwassene, taak van
de opvoeders is het kind afwerken.
– Renaissance met onder meer Rousseau: de ziel van het kind, de kinderen zijn
gemaakt door God dus zijn zeer goed. I.p.v. aftewerken, te kneden laten zoals ze zijn,
hun tempo volgen, behoeften.
– Geïndustrialiseerde samenleving: kind is kwetsbaar en moet beschermd worden.
ontstaan van kinderrechten, verbod op kinderarbeid
– 1960 tot vandaag: ‘jeugdland’, grootbrengen door kleinhouden
jeugdland: kinderen en volwassen worden nog steeds als twee aparte dingen gezien.
niet vast maar flexibel
grootbrengen door kleinhouden: bv: ze wel taken geven in het huishouden maar niet
te veel
• Uit zich in verschillende contexten:
– Juridisch: minderjarig versus meerderjarig
– Sociologisch: afhankelijk versus onafhankelijk
– Ontwikkelingspsychologie: jongvolwassene versus volwassene, uitgerekte kindertijd
6 kinderbeelden
1. Het voorspelbare kind
2. Het kind als burger
3. Het witte kind
4. Het kind als risico
5. Het kind als held
6. Het kind als kapitaal
,Hoe ontstaan die kinderbeelden?
• Ze zijn een weerspiegeling van de maatschappij.
• Wanneer de maatschappij verandert, veranderen ook de kindbeelden.
• De kindbeelden hebben een ideologische basis. Ze zijn een weerspiegeling van de
opvattingen in de maatschappij:
– religieuze opvattingen
– politieke opvattingen
– filosofische opvattingen
Hoe wijzingen de kinderbeelden doorheen de tijd?
• De kindbeelden wijzigen niet plots maar vullen elkaar aan.
• Verschillende kindbeelden kunnen naast elkaar staan in één periode
Kinderbeelden hebben invloed op:
• Hoe het kind naar zichzelf kijkt.
• De verwachtingen van ouders en leerkrachten.
• De relatie tussen kind en opvoeder en de manier van handelen.
• De manier waarop men spreekt en de verwachtingen van de maatschappij.
• Het beleid en de acties die men opzet (sociaal, economisch en cultureel).
1. Het voorspelbare kind
• Het kind is voorspelbaar in zijn ontwikkeling.
• De volwassene houdt de ontwikkeling in de hand door vroegtijdige opsporing, diagnose en
classificatie. In die zin is het kind ‘maakbaar’ (als volwassenen hebben we er invloed op)
2. Het kind als burger
• Het kind is een burger met rechten en plichten.
• De volwassene beschouwt het kind als nog-niet-burger en voedt het op tot burgerschap. Zien
kinderen als burgers in wording.
3. Het witte kind:
We kijken vaak te sterk via het beeld van ‘het witte kind’
• Het kind is wit, niet meertalig en heeft christelijke tradities.
• De volwassene houdt geen rekening met diversiteit en structurele discriminatie.
4. Het kind als risico
• Het kind loopt gevaar of is zelf een gevaar voor de maatschappij.
, • De volwassene beschermt het kind tegen de gevaren van de samenleving en omgekeerd.
5. Het kind als held
• Het kind is weerbaar, inventief, flexibel, onconventioneel en vrij.
• De volwassene waardeert het kind voor zijn potentieel in het hier en nu. Hij is vooral
toeschouwer en biedt enkel hulp waar nodig.
6. Het kind als kapitaal
• Het kind is een investering in de toekomst. Het is menselijk kapitaal dat rendeert.
• De volwassene heeft de verantwoordelijkheid om dit kapitaal te koesteren en erin te
investeren.
Vroeger: kinderarbeid, kinderen brachten op
Nu: afschaffing kinderarbeid, kinderen brengen niets op dus investeren
