,1. INTRODUCTIE
Mondeling examen met schriftelijke voorbereiding à 50% op Hildegard, 50% op Didier en Katrien
Dit OLOD toont 2 opvoedingscontexten van kinderen en jongeren en toont hoe sociaal werkers hierin
interveniëren
1. Onderwijscontext (les 1-6)
2. Gezinds context (les 7-12)
Opvoeden van kinderen ≠ beperkt tot het gezin à onderwijs, kinderopvangen, huizen van het kind…
ondersteunen elk op hun eigen manier de groei van kinderen, families en lokale gemeenschappen
- Samenleving wil gezinnen ondersteunen in hun groot worden
- We vertrekken vanuit een overtuiging dat al deze instituties (onderwijs, kinderopvang,
gezinsondersteuning) kwaliteitsvolle basisvoorzieningen zijn, een basisrecht vormen
o Kwaliteitsvol, want je als je kind naar de opvang gaat geef je in handen van een ander
o Je hebt om een kind groot te brengen geen diploma nodig, voor een hondensalon wel.
Dit toont hoe we lang naar kinderen gekeken hebben.
- Ontwikkeling van een kind in de eerste 1.000 is erg groot vb. taalontwikkeling
o Je kan in deze fase een kind heel veel kwaad toebrengen
5 BOUWSTENEN VOOR KWALITEITSVOLLE BASISVOORZIENINGEN
1. Proportioneel universalisme
- Dienstverlening die zich richt nar alle
burgers, maar daarbij gaat er bijzondere
aandacht naar ondersteuningsnoden
van zwakkere groepen binnen deze
universele dienstverlening
- Het doel is om Mattheüs-effecten tegen
te gaan door gezondheids-, onderwijs en
welzijnsongelijkheden te verminderen
2. Leefwereldgericht
- Aansluiting vinden bij de problemen, kwesties en ervaringen van onrecht die zich voordoen in
de leefwereld
- Belangrijk als sociaal werker om deze ervaringen te leren kennen, begrijpen en onderzoeken
wat hier de noden zijn in de buurt, regio en gemeenschap
- De leerwereldbenadering dient ook verbinding te maken met de systeemwereld, geen
beperking tot leefwereld alleen
2
,3. Toegankelijkheid
- Instituten moeten zoveel mogelijk gezinnen, gemeenschappen… proactief benaderen
- Bereikbaarheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid, begrijpbaarheid, bruikbaarheid
- Rekening houdend met het Mattheuseffect van dienstverlening, grijpen ze in o m verschillende
doelgroepen op diverse manieren te bereiken en betrekken
- Toegankelijkheid zowel voor als na de deur van een voorziening
4. Geïntegreerd werken
- Integrale zorg legt het perspectief van de personen met een zorg- en ondersteuningsnood op
als uitgangspunt van de dienstverlening en maakt oude aanbod gestuurde modellen van
zorgverlening overbodig.
- Integrale zorg is flexibel, op maat en naadloos à vraag een goede coördinatie van diensten
- Weg van gefragmenteerde welzijns/onderwijs en gezondheidsaanbod waardoor mensen
tussen de mazen van het net vallen
5. Politiserend werken
- Het waarborgen van (de toegang tot) rechten: zorgen dat ze rechten daadwerkelijk kunnen
gebruiken
o Mensen zijn vaak niet verantwoordelijk voor hun situatie
o Oorzaak ligt vaak op niveau van samenleving
- Collectiviseren van maatschappelijke problemen: aandacht hebben voor structurele oorzaken
van sociale problemen en beleidsmakers erop wijzen dat deze structurele
uitsluitingsmechanismen moeten aangepakt worden
à Deze bouwstenen gebruiken als bril om te kijken naar de onderwijs- en gezinscontext
3
, 2. ONDERWIJSCONTEXT
HISTORISCHE – MAATSCHAPPELIJKE EXPLORATIE VAN DE ONDERWIJSCONTEXT
- Onderwijs = sociale constructie
- 19e eeuw: leerplicht ontstaan
- De organisatie van het onderwijs is sterk verbonden met de zogenaamde kinderwetgeving in
de 20e eeuw (bouverne-De-Bie)
Drieluik kinderwetgeving
1889 Verbod op kinderarbeid
1912 Kinderbeschermingswet
1914 Algemene leerplicht
à Arbeiders kwamen in opstand tegen de uitbuiting en werkomstandigheden; overheid wou de
samenleving terug onder controle. Hoe krijg je controle? Bij de kinderen à ontstaan wetgeving
bij kinderen. We moeten de kinderen beschaven en heropvoeden, zo ontstaat het instutuut van
onderwijs
à Burgerlijke beschavingsoffensief als antwoord op de sociale kwestie (dominant
disciplineringsdenken, emancipatorische effect)
à Heropvoeding van arbeiderskinderen, pedagogisch offensief
à Dit disciplinering denken kan gelijkgesteld worden als dril
School in Diepenbeek, jaren 50
- Korte schets over de scholen in de jaren 50. We volgen aan de hand van beeldmateriaal van
die tijd volgen we een dag aan de school in Diepenbeek.
- Meisjes en jongens apart
- Leraar gecentreerd onderwijs: de leerkracht weet het en zal het uitleggen
o <-> tegenwoorden: leerling gecentreerd onderwijs vb. groepswerk, inspraak
o Steeds meer stellen we de vraag of dit leerling gecentreerd onderwijs goed is; zou dit
de reden kunnen zijn waarom we minder goede onderwijsresultaten hebben?
Onderwijs begin 20e eeuw
- Was erg klassengericht en socialisatie speelde een belangrijke rol
o Lager onderwijs voor lagere klassen
o Middelbaar onderwijs voor de middenklasse
o Hoger onderwijs voor elite
- Nu minder, maar wel een kloof tussen bachelor en master
4
Mondeling examen met schriftelijke voorbereiding à 50% op Hildegard, 50% op Didier en Katrien
Dit OLOD toont 2 opvoedingscontexten van kinderen en jongeren en toont hoe sociaal werkers hierin
interveniëren
1. Onderwijscontext (les 1-6)
2. Gezinds context (les 7-12)
Opvoeden van kinderen ≠ beperkt tot het gezin à onderwijs, kinderopvangen, huizen van het kind…
ondersteunen elk op hun eigen manier de groei van kinderen, families en lokale gemeenschappen
- Samenleving wil gezinnen ondersteunen in hun groot worden
- We vertrekken vanuit een overtuiging dat al deze instituties (onderwijs, kinderopvang,
gezinsondersteuning) kwaliteitsvolle basisvoorzieningen zijn, een basisrecht vormen
o Kwaliteitsvol, want je als je kind naar de opvang gaat geef je in handen van een ander
o Je hebt om een kind groot te brengen geen diploma nodig, voor een hondensalon wel.
Dit toont hoe we lang naar kinderen gekeken hebben.
- Ontwikkeling van een kind in de eerste 1.000 is erg groot vb. taalontwikkeling
o Je kan in deze fase een kind heel veel kwaad toebrengen
5 BOUWSTENEN VOOR KWALITEITSVOLLE BASISVOORZIENINGEN
1. Proportioneel universalisme
- Dienstverlening die zich richt nar alle
burgers, maar daarbij gaat er bijzondere
aandacht naar ondersteuningsnoden
van zwakkere groepen binnen deze
universele dienstverlening
- Het doel is om Mattheüs-effecten tegen
te gaan door gezondheids-, onderwijs en
welzijnsongelijkheden te verminderen
2. Leefwereldgericht
- Aansluiting vinden bij de problemen, kwesties en ervaringen van onrecht die zich voordoen in
de leefwereld
- Belangrijk als sociaal werker om deze ervaringen te leren kennen, begrijpen en onderzoeken
wat hier de noden zijn in de buurt, regio en gemeenschap
- De leerwereldbenadering dient ook verbinding te maken met de systeemwereld, geen
beperking tot leefwereld alleen
2
,3. Toegankelijkheid
- Instituten moeten zoveel mogelijk gezinnen, gemeenschappen… proactief benaderen
- Bereikbaarheid, betaalbaarheid, beschikbaarheid, begrijpbaarheid, bruikbaarheid
- Rekening houdend met het Mattheuseffect van dienstverlening, grijpen ze in o m verschillende
doelgroepen op diverse manieren te bereiken en betrekken
- Toegankelijkheid zowel voor als na de deur van een voorziening
4. Geïntegreerd werken
- Integrale zorg legt het perspectief van de personen met een zorg- en ondersteuningsnood op
als uitgangspunt van de dienstverlening en maakt oude aanbod gestuurde modellen van
zorgverlening overbodig.
- Integrale zorg is flexibel, op maat en naadloos à vraag een goede coördinatie van diensten
- Weg van gefragmenteerde welzijns/onderwijs en gezondheidsaanbod waardoor mensen
tussen de mazen van het net vallen
5. Politiserend werken
- Het waarborgen van (de toegang tot) rechten: zorgen dat ze rechten daadwerkelijk kunnen
gebruiken
o Mensen zijn vaak niet verantwoordelijk voor hun situatie
o Oorzaak ligt vaak op niveau van samenleving
- Collectiviseren van maatschappelijke problemen: aandacht hebben voor structurele oorzaken
van sociale problemen en beleidsmakers erop wijzen dat deze structurele
uitsluitingsmechanismen moeten aangepakt worden
à Deze bouwstenen gebruiken als bril om te kijken naar de onderwijs- en gezinscontext
3
, 2. ONDERWIJSCONTEXT
HISTORISCHE – MAATSCHAPPELIJKE EXPLORATIE VAN DE ONDERWIJSCONTEXT
- Onderwijs = sociale constructie
- 19e eeuw: leerplicht ontstaan
- De organisatie van het onderwijs is sterk verbonden met de zogenaamde kinderwetgeving in
de 20e eeuw (bouverne-De-Bie)
Drieluik kinderwetgeving
1889 Verbod op kinderarbeid
1912 Kinderbeschermingswet
1914 Algemene leerplicht
à Arbeiders kwamen in opstand tegen de uitbuiting en werkomstandigheden; overheid wou de
samenleving terug onder controle. Hoe krijg je controle? Bij de kinderen à ontstaan wetgeving
bij kinderen. We moeten de kinderen beschaven en heropvoeden, zo ontstaat het instutuut van
onderwijs
à Burgerlijke beschavingsoffensief als antwoord op de sociale kwestie (dominant
disciplineringsdenken, emancipatorische effect)
à Heropvoeding van arbeiderskinderen, pedagogisch offensief
à Dit disciplinering denken kan gelijkgesteld worden als dril
School in Diepenbeek, jaren 50
- Korte schets over de scholen in de jaren 50. We volgen aan de hand van beeldmateriaal van
die tijd volgen we een dag aan de school in Diepenbeek.
- Meisjes en jongens apart
- Leraar gecentreerd onderwijs: de leerkracht weet het en zal het uitleggen
o <-> tegenwoorden: leerling gecentreerd onderwijs vb. groepswerk, inspraak
o Steeds meer stellen we de vraag of dit leerling gecentreerd onderwijs goed is; zou dit
de reden kunnen zijn waarom we minder goede onderwijsresultaten hebben?
Onderwijs begin 20e eeuw
- Was erg klassengericht en socialisatie speelde een belangrijke rol
o Lager onderwijs voor lagere klassen
o Middelbaar onderwijs voor de middenklasse
o Hoger onderwijs voor elite
- Nu minder, maar wel een kloof tussen bachelor en master
4
