Samenvatting Arbeidsrecht week 2a - CAO

Arbeidsrecht (bachelor) week 2a
Leerdoelen
o Uitleggen wie de actoren in het Nederlandse poldermodel zijn;
o Reproduceren wat de huidige maatschappelijke context van het poldermodel is;
o Een casus op het terrein van het cao-recht oplossen aan de hand van de wettelijke en in
de jurisprudentie ontwikkelde criteria;
o Een casus op het terrein van het stakingsrecht oplossen aan de hand van de
verdragsrechtelijke en in de jurisprudentie ontwikkelde criteria.

College
Hoe werkt het collectief? Caorecht en staken
Waarom is dit onderwerk belangrijk?
- Wie bestuurt Nederland?
- En wie bestuur Nederland op sociaal economisch gebied?

Sturingsmiddelen:
- Belastingen
- Premies/ sociale zekerheid/uitkeringen
- ‘stand van de beroepsbevoling’/scholing etc

Gevolgen:
- Maatschappelijke rust
- Vestigingsklimaat

Wat is democratische legitimatie?




 Overheid stuurt op vestigingsklimaat;
 Bedrijfsleven stuurt daar natuurlijk ook op.
 Samenspel tussen deze twee groepen, maar de vraag is hoe zich dat tot elkaar verhoud.

,Arbeidsrechtelijke kringen
 Internationale ‘wetgever’
 Wetgever
 Werkgevers en vakbonden/sector (cao)
 Ondernemingsniveau (ondernemingsraad)
 Werkgever/werknemer (overeenkomst)
 Het streven is naar gelijkwaardigheid tussen belangen vertegenwoordigd door
relevante (onderhandelende) partijen en daardoor een soort democratische legitimatie
verschaffen

Wat is een cao?
 Collectieve arbeidsovereenkomst
 Is een overeenkomst tussen vakbonden en een werkgever of werkgeversvereniging
 Bevat afspraken tussen vakbonden en werkgevers
 Uitgangspunt is gelijkwaardigheid tussen partijen
 Maar vooral: regelt de arbeidsvoorwaarden tussen de werknemers (leden van
vakbond) en leden-werkgevers
 Deze caobepalingen worden onderdeel van de arbeidsovereenkomst van de
werkgever-werknemer

 Rechtskarakter cao?
 Wet op de cao regelt dat arbeidsvoorwaarden dwingend en automatisch doorwerken in
de arbeidsovereenkomt

Publiek/privaat?
 Eyssel (president HR): cao past niet in het privaatrechtelijke systeem:
 Sinzheimer: delegatie van wetgevende bevoegdheid
 Drucker: gewoon overeenkomst … keuze in Nederland is duidelijk = cao is
overeenkomst = privaatrecht, tenzij algemeen verbindend verklaard.
 Alternatief: PBO’s (publiekrechtelijke orgaan) maar dat werkt in Nederland slecht
voor arbeidsvoorwaarden (laatste tot 2004)

Vakbonden in Nederland
Vakonden zijn o.a.:
 Vereniging FNV (900.000), FNV Mooi, NVJ, onderwijsbond, politiebond, etc. (vz
Tuur Elzinga)
 CNV (300.000)
- CNV Publieke zaak
- CNV bedrijvenbond
 VCP (80.000)

 Taken: cao sluiten, beheren fondsen, voeren sectoraal overleg
 Voor geschiedenis vakbonden: vakbondsmuseum (op Canvas)

Er is geen representativiteitseis;
Daardoor zijn er vakbonden zonder leden.

, Soorten bonden
 Categorale bonden: organiseren één soort werknemers, bijv. piloten VNV,
Machinisten NS
 Sectorale bonden: organiseren werknemers per sector en niet per functie: ook hier
groten (FNC) en kleineren (het zware corps, LBV)
 Bedrijfsbonden: vereniging hoger personeel Ahold, Shell, machinistenvakbond was
vroeger alleen NS
 Gele bonden: een bond met nauwelijks achterban die niet afhankelijk is van
werkgever

Werkgevers in Nederland
 VNO NCW (SER/STAR/EU) (vz Ingrid Thijssen)
- AWVN
- Leden o.a. BOVAG, Bouwend Nederland, FME, vereniging van orgelbouwers (sector
cao’s, fondsen etc.)
 MKB Nederland (Jacco Vonhoff)
 LTO (Landbouw/tuinbouw)

Onderhandelingen over…
 Cao’s en sociaal plannen
- Sector: cao’s,
- Bedrijfsniveau: soms cao’s, vooral bedrijfsspecifiek (reorganisaties, afwijkingen van
cao etc.)
 Landelijk:
- SER: gevraagde adviezen, ongevraagd adviezen (kroonleden)
- STAR: onderhandelen met overheid




 Rust op de arbeidsmarkt leidt tot goed vestigingsklimaat en dat leidt tot welvaart