HOOFDSTUK 8 : een grondwet voor het jonge België
§ 1. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Achtergrond
- De term ‘Belgium’ wordt al in de 16de E gebruikt => behoorde tot het Westelijke rijk + ‘Belgium’
verwees naar het geheel
- Geheel wordt terug samengevoegd tot VKN en België door patrimoniumgedachte
- Vandaag 1 NL – 15/16de E : de NLden = pars prototo : een deeltje voor het geheel
- 17de E : Francois van de Sype : schreef boek over recht van de NL (bedoeld voor hele NL maar de
facto zijn de NL aan scheiden dus bedoelde hij Z NL (België)
- 1830 : VKN (=Engelsen, Pruisen en Oostenrijkers) en België splitsen = Z NL
- 1830 : Belgische grondwet – hebben ons afgezet tegen Willem van Oranje – in GW van 1830
veel behouden van in 1815
A. Ontstaan
- België en NL zijn synoniemen van elkaar
- 15/16de eeuw :
o ‘Belgium’ – Latijn wordt gesproken
o Pays belgiques = Pays Bas
o Lage Landen = Nederlanden : omvatten N en Z NL samen
Bv Notitia iuris Belgica (Zypaeus)
- 16/17de eeuw : Splitsing der Nederlanden (NL en Z NL (=België)
o Gemeenschappelijk gebruik (godsdienst, taal)
- Eind 18de E : ‘Belgisch’ vooral voor Zuiden : ‘les provinces belgiques’
- Vanaf 1795 : weer gelijkaardige/gezamenlijke revolutie - 1813/1814 VKN ontstaat – wij schuren
ons van FR
Vanaf 1795 :
a) Zuiden (België)
- We worden geannexeerd bij FR (9 departementen Réunis) gedurende 20 jaar (1814-1815)
- Scheldedepartement (O-VL) en Zeeuw VL worden ook geannexeerd door FR tot 1814
- Nedermaasdepartement omvat ook Nederlands-Limburg
- Dep. der Wouden omvat ook huidig Gr. Luxemburg
b) Noorden (Nederland)
- In N NL is annexatie niet op zelfde manier gebeurd
- 1795- 1806 : N blijft apart bestaan als Bataafse Republiek
o In begin worden zo door FR als aparte staat erkend (soort vasalstaat van FR) – hun
onafhankelijkheid wordt beetje opgegeven wanneer republiek wordt vervangen door
Koninkrijk
- 1806-1810 : Lodewijk Napoleon is koning van Koninkrijk Holland
- 1810-1813 : N wordt geannexeerd bij FR : alle FR wetgeving wordt in NL ingevoerd
, 1813 Willem I van Oranje wordt koning van N NL
- Willem afkomstig van Oranje Nassau
- Stadhouder
- Afkomstig uit traditioneel gelegitimeerde familie
- Streeft naar hereniging
- Vrees voor gevaarlijke grondwetten
- Oude traditie van NL word verworpen – geen keizerschap meer onder Napoleon maar een
koninkrijk
- Koningschap was ingeburgerd door FR
- Willem speelde rol bij Plakkaat van Verlatinghe + pacificatie van Gent – dus logisch dat hij
koning werd
- NL en België kunnen alleen bestaan bij gratie van de grootmachten !!
Wat met het Zuiden? Congres van Wenen = CVW
- Z was al lang koninkrijk
- Grootmachten : GB, Pruisen, Oostenrijk, Rusland vochten tegen FR – vonden dat Napoleon
moest getemd worden en dat er nieuw land moest ontstaan
- 1813 : Willem wordt koning en er wordt GW opgesteld – commissie aangesteld om GW in
koninkrijk te regelen
- Napoleon keert nog paar keer terug en probeert land te herstellen – leidt tot slag in Waterloo –
in CVW wordt er beslist door grootmachten wat er moet gebeuren met Z NL provincies => er
wordt beslist 2 delen (N en Z) samen te voegen = VKN (1815)
o Gr. Luxemburg maakt daar geen deel van uit, maar is een deel van de Duitse Bond (tot 1867)
Duitsland wordt pas eengemaakt in 1867
o Discussie over grensgeschil met Pruisen leidt tot Neutraal-Moresnet (Kelmis) = deeltje dat
van niemand is
o Wijziging provincienamen : FR namen van provincies verdwijnen en we krijgen huidige
provincie namen
o Godsdiensttolerantie en gelijkheid in eenheid van Noord en Zuid
N : protestantisme / Z : katholicisme
Grondwet (1814-1815)
- GW wordt door Gijsbert Karel van Hogendorp aangepast want traditie is dat bij nieuwe staat,
nieuwe GW hoort - Z niet gelukkig want die nieuwe GW wordt hen opgelegd
- Volksraadpleging werd opgericht waarbij volk hun gedacht mocht zeggen en mochten stemmen
- Z NL voelen zich niet goed als katholicisten onder Noordelijke koning (protestants)
- Bij volksraadpleging past Willem “arithmétique hollandaise” toe : bij iedereen wie niet kwam
opdagen wordt aanvaard dat men toestemt (=stilzwijgende toestemmers) – GW wordt dus
aanvaard
Wat staat er in die GW?
- Fundamentele rechten (ch Amerikaanse; Bill of rights en Franse; déclaration voorbeeld
overgenomen) bv vrijheid van religie en drukpers waar men borg voor moest betalen
(publieke opinie één van de redenen van BE onafhankelijkheid)
§ 1. Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Achtergrond
- De term ‘Belgium’ wordt al in de 16de E gebruikt => behoorde tot het Westelijke rijk + ‘Belgium’
verwees naar het geheel
- Geheel wordt terug samengevoegd tot VKN en België door patrimoniumgedachte
- Vandaag 1 NL – 15/16de E : de NLden = pars prototo : een deeltje voor het geheel
- 17de E : Francois van de Sype : schreef boek over recht van de NL (bedoeld voor hele NL maar de
facto zijn de NL aan scheiden dus bedoelde hij Z NL (België)
- 1830 : VKN (=Engelsen, Pruisen en Oostenrijkers) en België splitsen = Z NL
- 1830 : Belgische grondwet – hebben ons afgezet tegen Willem van Oranje – in GW van 1830
veel behouden van in 1815
A. Ontstaan
- België en NL zijn synoniemen van elkaar
- 15/16de eeuw :
o ‘Belgium’ – Latijn wordt gesproken
o Pays belgiques = Pays Bas
o Lage Landen = Nederlanden : omvatten N en Z NL samen
Bv Notitia iuris Belgica (Zypaeus)
- 16/17de eeuw : Splitsing der Nederlanden (NL en Z NL (=België)
o Gemeenschappelijk gebruik (godsdienst, taal)
- Eind 18de E : ‘Belgisch’ vooral voor Zuiden : ‘les provinces belgiques’
- Vanaf 1795 : weer gelijkaardige/gezamenlijke revolutie - 1813/1814 VKN ontstaat – wij schuren
ons van FR
Vanaf 1795 :
a) Zuiden (België)
- We worden geannexeerd bij FR (9 departementen Réunis) gedurende 20 jaar (1814-1815)
- Scheldedepartement (O-VL) en Zeeuw VL worden ook geannexeerd door FR tot 1814
- Nedermaasdepartement omvat ook Nederlands-Limburg
- Dep. der Wouden omvat ook huidig Gr. Luxemburg
b) Noorden (Nederland)
- In N NL is annexatie niet op zelfde manier gebeurd
- 1795- 1806 : N blijft apart bestaan als Bataafse Republiek
o In begin worden zo door FR als aparte staat erkend (soort vasalstaat van FR) – hun
onafhankelijkheid wordt beetje opgegeven wanneer republiek wordt vervangen door
Koninkrijk
- 1806-1810 : Lodewijk Napoleon is koning van Koninkrijk Holland
- 1810-1813 : N wordt geannexeerd bij FR : alle FR wetgeving wordt in NL ingevoerd
, 1813 Willem I van Oranje wordt koning van N NL
- Willem afkomstig van Oranje Nassau
- Stadhouder
- Afkomstig uit traditioneel gelegitimeerde familie
- Streeft naar hereniging
- Vrees voor gevaarlijke grondwetten
- Oude traditie van NL word verworpen – geen keizerschap meer onder Napoleon maar een
koninkrijk
- Koningschap was ingeburgerd door FR
- Willem speelde rol bij Plakkaat van Verlatinghe + pacificatie van Gent – dus logisch dat hij
koning werd
- NL en België kunnen alleen bestaan bij gratie van de grootmachten !!
Wat met het Zuiden? Congres van Wenen = CVW
- Z was al lang koninkrijk
- Grootmachten : GB, Pruisen, Oostenrijk, Rusland vochten tegen FR – vonden dat Napoleon
moest getemd worden en dat er nieuw land moest ontstaan
- 1813 : Willem wordt koning en er wordt GW opgesteld – commissie aangesteld om GW in
koninkrijk te regelen
- Napoleon keert nog paar keer terug en probeert land te herstellen – leidt tot slag in Waterloo –
in CVW wordt er beslist door grootmachten wat er moet gebeuren met Z NL provincies => er
wordt beslist 2 delen (N en Z) samen te voegen = VKN (1815)
o Gr. Luxemburg maakt daar geen deel van uit, maar is een deel van de Duitse Bond (tot 1867)
Duitsland wordt pas eengemaakt in 1867
o Discussie over grensgeschil met Pruisen leidt tot Neutraal-Moresnet (Kelmis) = deeltje dat
van niemand is
o Wijziging provincienamen : FR namen van provincies verdwijnen en we krijgen huidige
provincie namen
o Godsdiensttolerantie en gelijkheid in eenheid van Noord en Zuid
N : protestantisme / Z : katholicisme
Grondwet (1814-1815)
- GW wordt door Gijsbert Karel van Hogendorp aangepast want traditie is dat bij nieuwe staat,
nieuwe GW hoort - Z niet gelukkig want die nieuwe GW wordt hen opgelegd
- Volksraadpleging werd opgericht waarbij volk hun gedacht mocht zeggen en mochten stemmen
- Z NL voelen zich niet goed als katholicisten onder Noordelijke koning (protestants)
- Bij volksraadpleging past Willem “arithmétique hollandaise” toe : bij iedereen wie niet kwam
opdagen wordt aanvaard dat men toestemt (=stilzwijgende toestemmers) – GW wordt dus
aanvaard
Wat staat er in die GW?
- Fundamentele rechten (ch Amerikaanse; Bill of rights en Franse; déclaration voorbeeld
overgenomen) bv vrijheid van religie en drukpers waar men borg voor moest betalen
(publieke opinie één van de redenen van BE onafhankelijkheid)
