GESCHIEDENIS HOOFDSTUK 10 – belangrijk hoofdstuk
• Europeanisering : het stelt organisaties in staat invloed uit te oefenen op Europese
besluitvorming
• Transatlantisering : verbonden tussen Europa en andere landen tussen de oceaan (NAVO)
• Mondialisering
1. Voorwoord
- 20ste E is gekenmerkt door nationale staten, maar en zijn geen grote organisaties
- Benelux (1944) : bestaat nog steeds – Benelux heeft aan waarde ingeboet want Europese unie
staat erboven
- NAVO (1949) : trans-Atlantische organisatie – ontstaan in wereld waar je democratische westen
en het communistische oosten had – NAVO is opgeschoven in oostelijke richting
- Van OESS (1947-1960) naar OESO : oorspronkelijk iets dat ontstaan is onder Amerikaanse impuls
– in 60 afgeschaft omdat Europese Unie is opgebouwd en is naar een mondiale instelling gegaan
(OESO) – zit in Parijs
- Raad van Europa (1949) : typisch Europese instelling Europese unie : Raad van Europa heeft
minder macht maar heeft betrekking op ALLE EU landen
§1. Inleiding
a) Europa: geografisch : wat Europa geografisch inhoud bestaan er verschillende visie – de
geografische grenzen ≠ politieke grenzen
A1) de geografische omschrijving
- Vanwaar komt de naam Europa? Zeus (figuur in Griekse mythologie was niet vies van een jong
blaadje – hij veranderde in stier en nam meisje mee naar Kreta en heeft haar beslapen) = mythe
van Europa
- In Oudheid en ME : 3 continenten (Europa, Azië en Afrika) die zouden ontstaan zijn door 3 zonen
van Noah (alle 3 trokken ze naar continent)
- Karel de grote : beschouwd als vader Europa – zijn rijk was groot stuk van Europa (vnl. west
Europa) – binnen zijn Europese rijk is er een westelijk en oostelijk deel (Byzantium) :
o byzantijnse rijk waar orthodoxisme ontstaan
o Westen : katholiek
- Later spreekt men van 5 continenten
- De oostgrens van Europa was onduidelijk - de Bosporus/Oeral? Of Rusland, Oekraïne?
b) De 19de eeuw: natiestaten geven de toon aan
- 19de eeuw : in Europa komen er klassieke staten – er zijn 3 zones in Europa :
1. het democratische Westen : landen met goeie democratische instellingen + waar kiesrecht
evolueert naar enkelvoudig stemrecht (FR, Benelux landen,..)
2. landen in over gang (Duitsland en Oostenrijk : geregeerd door sterke keizer)
3. Oost Europa ( Bulgarije)
- in 19de E zijn er al stemmen voor verenigd Europa maar kent geen doorvoering (V. Hugo)
, - Beperkt aantal internationale afspraken
o In 19de E : Nationale staten elkaar gaan concurreren (hier hoogte punt van nationalisme)
o vele oorlogen tussen natiestaten leiden ertoe dat mensen regels ondertekenen waardoor
oorlogen geregeld worden
o Belangrijks afspraken waren omtrent Rode Kruis (1863) : Rode kruis ontstaan door Henri
Dunant – er werden afspraken gemaakt omtrent regels in oorlogstijden - als men teken van
Rode Kruis zag mocht men niet meer bombarderen
o Haagse Vredesconferenties : politici komen samen in Den Haag en willen geschillen oplossen
via overleg
- In dezelfde periode zijn er Europese figureren die voelen dat natiestaten snel in oorlog geraken –
kort voor WOI heeft dame pamflet geschreven waar ze pleit voor ontwapening en verbod op
oorlog - nationale staten kijken alleen naar eigen belang (zo breekt WOI uit)
- In 1918 : Europa verliest sterke dominante positie
c) Het Interbellum, de Volkenbond en de pan-Europese Unie
- WOI eindigt met Parijse vredesverdragen (1919-1920) : zo wordt de kaart van EU hertekend
o De huidige grenzen van Oostenrijk, Hongarije, Bulgarije, Joegoslavië zijn nog steeds die van
in 1919
- Het nationalisme blijft domineren : staten sluiten verdragen gericht tegen andere staten
- In 1919-1946 wordt nu UNO opgericht (voorloper van de Volkenbond) (league of Nations/Société
des Nations) + internationale arbeidsorganisatie
o Wilson zorgde voor de oprichting van de Volkenbond – hij had geen sterk nationalistische
visie waarbij hij Duitsland en Hongarije wou klein krijgen
o De oprichting van de Volkenbond was alleen bedoeld om de mondiale samenwerking te
bevorderen
o Wilson ontwikkelde het 14 punten-plan
o Probleem met Volkenbond : AM zal toetreding tot Volkenbond weigeren (zorgt voor
verzwakking Volkenbond)
o Kolonies van verliezende landen moeten na WOI herverdeeld worden : Duitse kolonies wijst
men als mandaat gebied toe aan de winnaars (bv Namibië) - Mandaatgebied : statuut
waarbij Volkenbond toezicht houdt maar waar 1 land dat moet uitvoeren –BE krijgt ook
mandaatgebied (Rwanda en Urundi)
Opm : Palestina ook mandaatgebied (brits mandaatgebied)
- Volkenbond
o zetelde in Genève
o VB is een mondiaal gegeven
o VB slaagde erin dat internationale verdragen bij hen moesten ingediend + gepubliceerd
worden (initiatief van Wilson)
o ‘Treaty series’ : verdragen die in jaren 20/30 bij Volkenbond werden ingediend
o The international labour organization wordt opgericht na WOII (zet zich in voor deftige
arbeidswetgeving)
• Europeanisering : het stelt organisaties in staat invloed uit te oefenen op Europese
besluitvorming
• Transatlantisering : verbonden tussen Europa en andere landen tussen de oceaan (NAVO)
• Mondialisering
1. Voorwoord
- 20ste E is gekenmerkt door nationale staten, maar en zijn geen grote organisaties
- Benelux (1944) : bestaat nog steeds – Benelux heeft aan waarde ingeboet want Europese unie
staat erboven
- NAVO (1949) : trans-Atlantische organisatie – ontstaan in wereld waar je democratische westen
en het communistische oosten had – NAVO is opgeschoven in oostelijke richting
- Van OESS (1947-1960) naar OESO : oorspronkelijk iets dat ontstaan is onder Amerikaanse impuls
– in 60 afgeschaft omdat Europese Unie is opgebouwd en is naar een mondiale instelling gegaan
(OESO) – zit in Parijs
- Raad van Europa (1949) : typisch Europese instelling Europese unie : Raad van Europa heeft
minder macht maar heeft betrekking op ALLE EU landen
§1. Inleiding
a) Europa: geografisch : wat Europa geografisch inhoud bestaan er verschillende visie – de
geografische grenzen ≠ politieke grenzen
A1) de geografische omschrijving
- Vanwaar komt de naam Europa? Zeus (figuur in Griekse mythologie was niet vies van een jong
blaadje – hij veranderde in stier en nam meisje mee naar Kreta en heeft haar beslapen) = mythe
van Europa
- In Oudheid en ME : 3 continenten (Europa, Azië en Afrika) die zouden ontstaan zijn door 3 zonen
van Noah (alle 3 trokken ze naar continent)
- Karel de grote : beschouwd als vader Europa – zijn rijk was groot stuk van Europa (vnl. west
Europa) – binnen zijn Europese rijk is er een westelijk en oostelijk deel (Byzantium) :
o byzantijnse rijk waar orthodoxisme ontstaan
o Westen : katholiek
- Later spreekt men van 5 continenten
- De oostgrens van Europa was onduidelijk - de Bosporus/Oeral? Of Rusland, Oekraïne?
b) De 19de eeuw: natiestaten geven de toon aan
- 19de eeuw : in Europa komen er klassieke staten – er zijn 3 zones in Europa :
1. het democratische Westen : landen met goeie democratische instellingen + waar kiesrecht
evolueert naar enkelvoudig stemrecht (FR, Benelux landen,..)
2. landen in over gang (Duitsland en Oostenrijk : geregeerd door sterke keizer)
3. Oost Europa ( Bulgarije)
- in 19de E zijn er al stemmen voor verenigd Europa maar kent geen doorvoering (V. Hugo)
, - Beperkt aantal internationale afspraken
o In 19de E : Nationale staten elkaar gaan concurreren (hier hoogte punt van nationalisme)
o vele oorlogen tussen natiestaten leiden ertoe dat mensen regels ondertekenen waardoor
oorlogen geregeld worden
o Belangrijks afspraken waren omtrent Rode Kruis (1863) : Rode kruis ontstaan door Henri
Dunant – er werden afspraken gemaakt omtrent regels in oorlogstijden - als men teken van
Rode Kruis zag mocht men niet meer bombarderen
o Haagse Vredesconferenties : politici komen samen in Den Haag en willen geschillen oplossen
via overleg
- In dezelfde periode zijn er Europese figureren die voelen dat natiestaten snel in oorlog geraken –
kort voor WOI heeft dame pamflet geschreven waar ze pleit voor ontwapening en verbod op
oorlog - nationale staten kijken alleen naar eigen belang (zo breekt WOI uit)
- In 1918 : Europa verliest sterke dominante positie
c) Het Interbellum, de Volkenbond en de pan-Europese Unie
- WOI eindigt met Parijse vredesverdragen (1919-1920) : zo wordt de kaart van EU hertekend
o De huidige grenzen van Oostenrijk, Hongarije, Bulgarije, Joegoslavië zijn nog steeds die van
in 1919
- Het nationalisme blijft domineren : staten sluiten verdragen gericht tegen andere staten
- In 1919-1946 wordt nu UNO opgericht (voorloper van de Volkenbond) (league of Nations/Société
des Nations) + internationale arbeidsorganisatie
o Wilson zorgde voor de oprichting van de Volkenbond – hij had geen sterk nationalistische
visie waarbij hij Duitsland en Hongarije wou klein krijgen
o De oprichting van de Volkenbond was alleen bedoeld om de mondiale samenwerking te
bevorderen
o Wilson ontwikkelde het 14 punten-plan
o Probleem met Volkenbond : AM zal toetreding tot Volkenbond weigeren (zorgt voor
verzwakking Volkenbond)
o Kolonies van verliezende landen moeten na WOI herverdeeld worden : Duitse kolonies wijst
men als mandaat gebied toe aan de winnaars (bv Namibië) - Mandaatgebied : statuut
waarbij Volkenbond toezicht houdt maar waar 1 land dat moet uitvoeren –BE krijgt ook
mandaatgebied (Rwanda en Urundi)
Opm : Palestina ook mandaatgebied (brits mandaatgebied)
- Volkenbond
o zetelde in Genève
o VB is een mondiaal gegeven
o VB slaagde erin dat internationale verdragen bij hen moesten ingediend + gepubliceerd
worden (initiatief van Wilson)
o ‘Treaty series’ : verdragen die in jaren 20/30 bij Volkenbond werden ingediend
o The international labour organization wordt opgericht na WOII (zet zich in voor deftige
arbeidswetgeving)
