Samenvatting Psychologie

Samenvatting psychologie



INLEIDING
 Psychologie is…
o de wetenschap van het menselijk gedrag
o de wetenschap die gedrag en mentale processen bestudeert
o de wetenschappelijke studie van de doelgerichte interactie tussen persoon en situatie
o de wetenschap die gedrag en mentale processen bestudeert !
 Voor- en wetenschappelijke psychologie
o Wetenschappelijke psychologie
 Systematisch (het is bewezen, staat vast), objectief en controleerbaar
 Is een menswetenschap: geen exacte wetenschap want elk mens is uniek en er zijn
uitzonderingen
o Voorwetenschappelijke/niet-wetenschappelijke/pseudo-psychologie
 Intuïtief (berust op toevallige ervaringen), subjectief (persoonlijke ervaringen spelen
een rol) en moeilijk te controleren (wie uiteindelijk gelijk heeft)
 Is niet bewezen
 Zijn ideeën, intuïtieve zelf- en mensenkennis
 Is een geloof waarin je wel of niet kan geloven
 Vb. horoscoop
 Doelen vd psychologie
o Beschrijven, verklaren, voorspellen en beïnvloeden
 Methoden binnen de psychologie
1) Observatie
 Onderzoeksvraag: wat wil men onderzoeken?
2) Literatuurstudie
 Onderzoeken wat al bekend is over het onderwerp
3) Eigenlijke onderzoek
 Beschrijvend onderzoek (beschrijven wat er al is)
 Correlatie-onderzoek (verbanden aantonen)
 Experimenteel/verklarend onderzoek (verklaring zoeken)
4) Evaluatie
 Soorten onderzoek
o Beschrijvend onderzoek  juiste informatie verzamelen over een onderwerp door…
 Naturalistische observatie  gedrag observeren in een natuurlijke context
 Voordeel: levendig beeld in normale situatie
 Nadeel: aanwezigheid onderzoeker heeft invloed op gedrag
 Oplossing: ongemerkt observeren of langer observeren
 Enquête/peiling  reeks vragen die men op eigen tempo beantwoordt zonder
aanwezigheid vd onderzoeker
 Nadeel: antwoorden is niet persé realiteit, maar wel waarneming vd
ondervraagden, sociale wenselijkheid (vd maatschappij)
 Oplossing: anonieme vragenlijsten of manipulatie in testgroep




Pagina 1 van 25

,Samenvatting psychologie



Psychologische test  procedures voor het meten van vaardigheden of
eigenschappen zoals persoonlijkheidskenmerken of intelligentie
 Gevalstudie  intensief gedetailleerd onderzoek van 1 persoon of 1 gebeurtenis
 Voordeel: detailrijk
 Nadeel: geen veralgemening mogelijk
o Correlatie-onderzoek  zoeken naar verbanden tss karakteristieken die men gemeten heeft
 een correlatie (verband) zoeken tss variabelen
 Variabele  elk kenmerk dat kan veranderen en dat gemeten kan worden
 Vb. gewicht, lengte, klasgrootte, score op een toets …
 Correlatie  mate van samenhang (getal tussen -1 en 1)
 Vb. lengte en gewicht correleren positief met elkaar
 Positieve correlatie  tss 0 en 1: als de ene variabele stijgt, stijgt de andere ook en ls
de ene variabele daalt, daalt de andere ook
 Vb. lengte en gewicht
 Negatieve correlatie  tss -1 en 0: als de ene variabele stijgt, daalt de andere en als
de ene variabele daalt, stijgt de andere
 Vb. alcoholgebruik tijdens blok en resultaten examens
 Correlatie is geen causaal verband
o Experimenteel/verklarend onderzoek  zoeken naar een causaal (oorzaak-gevolg) verband
tss 2 variabelen
 Onderzoeker grijpt in en manipuleert 1 of meerdere variabelen om te kijken of dit
een invloed heeft op een andere variabele
 Testpersonen worden verdeelt in condities (groepen), ze mogen niet zelf kiezen
 Onderzoek bestaat uit 4 fases:
1) Hypothese formuleren
 Hypothese  voorspelling obv een observatie of theorie, die kan
onderzocht worden
2) Hypothese in experiment gieten
3) Data verzamelen en analyseren
4) Hypothese evalueren
 Hypothesen bevestigen of verwerpen
 Onafhankelijke variabele  de variabele die de onderzoeker manipuleert tijdens het
spel om het effect op het gedrag te achterhalen
 Afhankelijke variabele  de variabele die de onderzoeker meet
 Controlevariabelen  de aspecten die de onderzoeker onder controle wil houden,
hierbij zijn er 2 opties: de variabelen gelijk verdelen over de condities of de
variabelen in beide condities weghalen
 Domeinen binnen de psychologie
o Theoretische psychologie (algemene (functieleer) + ontwikkelings- + sociale psychologie)
 Doen wetenschappelijk onderzoek en komen tot wetenschappelijke inzichten
 Menselijk gedrag bestuderen
o Psychopathologie
 Afwijkend gedrag bestuderen
 Vb. eetstoornis, autisme …
o Toegepaste psychologie (school-, klinisch, bedrijfspsycholoog…)
 Gebruiken inzichten voor het behandelen van problemen
 Menselijk gedrag bijsturen

Pagina 2 van 25

, Samenvatting psychologie


 Psycholoog ≠ therapeut
o Titel van psycholoog is beschermd, die van therapeut niet.
o Worden allemaal niet volledig terugbetaald.




WAARNEMING
 Waarnemen ≠ gewaarworden !
o Waarnemen = gewaarworden, organiseren en betekenisgeving
o Gewaarworden = het passief registreren van prikkels door zintuigen
 3 fasen vh waarnemingsproces:
1. Gewaarwording en registreren van prikkels
o Absolute drempel  de minimum dosis van prikkel dat wij nodig hebben om iets te kunnen
bewust te kunnen waarnemen met onze zintuigen. Prikkel moet hierboven zitten anders kan
het individu (mens) deze prikkel niet opnemen.
 Is verschillend voor mens en dier: drugshonden sporen drugs op met reukzin,
mensen kunnen dat niet
o Sublimale perceptie  hierdoor is het toch mogelijk om een prikkel onder de absolute
drempel passief op te nemen
 Coca Cola liet beelden zo snel passeren tijdens een film, dat we het niet echt
merken. Mensen gingen tijdens de pauze niet meer cola kopen, dus er is geen
bewijs dat deze sublimale beelden ons gedrag beïnvloeden
o Sensorische aanpassing  na een bepaalde tijd registreren we geen prikkels meer ook al zijn
deze boven de absolute drempel omdat de hersenen deze na verloop van tijd toch niet meer
registreren omdat het steeds dezelfde dosis prikkel is
 Vb. binnenkomen in stinkende ruimte: na een tijd ruik je het niet meer
 Vb. trein in Hombeek die voorbij komt en die ik niet meer hoor ‘s nachts
2. Organisatie vd prikkels
o Gestaltpsychologie  therapeutische stroming: psychologen die zich vooral baseren op
waarnemingsonderzoek
o Ons brein krijgt verschillende prikkels door en ordent deze in gestalten (gehelen).
 Vb. soep proef je in zijn geheel en dat is een andere smaak dan dat je alle
ingrediënten afzonderlijk gaat opeten na elkaar




Pagina 3 van 25