PSYCHOGERIATRIE
Inhoud
Vergrijzing.......................................................................................................................... 2
Definitie........................................................................................................................... 2
Dubbele vergrijzing.......................................................................................................... 2
Oorzaken......................................................................................................................... 2
Gevolg............................................................................................................................. 2
Hersenen............................................................................................................................ 3
Onderdelen van de hersenen...........................................................................................3
Een netwerk..................................................................................................................... 4
Dementie............................................................................................................................ 5
Prevalentie....................................................................................................................... 5
Vergeetachtigheid........................................................................................................... 5
Volgens WHO................................................................................................................... 5
Mineure en majeure neurocognitieve stoornissen........................................................6
Definitie........................................................................................................................... 6
Symptomen van de tweede orde.....................................................................................7
Differentiaaldiagnose....................................................................................................... 7
Ziekte van Alzheimer.......................................................................................................... 8
Oorzaak........................................................................................................................... 8
Verloop............................................................................................................................ 9
Symptomen..................................................................................................................... 9
Vasculaire dementie......................................................................................................... 10
Oorzaken....................................................................................................................... 10
Symptomen................................................................................................................... 10
Lewy-Body dementie........................................................................................................ 11
Oorzaak......................................................................................................................... 11
≠ Parkinsondementie.................................................................................................... 11
Lokalisatie in de hersenen............................................................................................. 11
Symptomen................................................................................................................... 12
Frontotemporaal dementie (FTD)......................................................................................12
Oorzaak......................................................................................................................... 12
Symptomen................................................................................................................... 12
Dementie op jonge leeftijd................................................................................................ 13
Diagnose........................................................................................................................ 13
Proces van de diagnose.............................................................................................. 13
, Tijdige en juiste diagnose........................................................................................... 14
Probleemverkenning................................................................................................... 14
‘Er is iets niet pluis’.................................................................................................... 14
Spreek erover............................................................................................................. 15
Niet-pluis index........................................................................................................... 16
Dementieproces............................................................................................................ 16
1. Niet-pluisfase (bedreigende ik)...............................................................................16
2. Middenstadium (verdwaalde ik)..............................................................................17
3. Vergevorderde fase (verborgen en verzonken ik)...................................................17
VERGRIJZING
DEFINITIE
= “het proces waarbij de leeftijdsopbouw van de bevolking verandert en het aandeel
van oudere leeftijdsgroepen groter wordt, waardoor de gemiddelde leeftijd van de
bevolking toeneemt.”
DUBBELE VERGRIJZING
= de toename van het aantal oude ouderen (>80 jaar) binnen de categorie 65-plussers
OORZAKEN
1. Afnemen van het aantal jongeren in de bevolking = ontgroening
2. Toename aantal ouderen = de feitelijke vergrijzing à in 2040 zijn er 25% meer
ouderen dan nu
3. Toename van de levensverwachting:
• algemeen betere levensomstandigheden: voeding,
woonomstandigheden, hygiëne
• evolutie medische zorg: diagnose, medicatie, vaccinatie,
• verandering in het ziektepatroon: vaccinatie ifv levensbedreigende
aandoeningen/infecties
• preventiecampagnes (roken, diabetes, hart –en vaatziekten…..): twee
voor de prijs van één
• betere financiële omstandigheden: tot aan pensioenleeftijd kunnen
werken
GEVOLG
• Groeiende wetenschappelijke belangstelling voor het fenomeen verouderen en
voor de vraag welke zorg ouderen nu precies nodig hebben = gerontologie
• Steeds meer ouderen doen beroep op hulp = langer en intensiever hulp nodig
De beroepsbevolking binnen ouderenzorg kan niet mee
Ouderen gaan langer thuis wonen of WZC zijn overbevolkt (gezondheidszorg,
kwaliteit gaat niet op de juiste manier aangeboden kunnen worden)
, HERSENEN
• Meest persoonlijke orgaan
• Zijn hiërarchisch geordend: nieuwe structuren bouwen verder op oude structuren
en controleren onderliggende
• Denken, voelen en doen wordt aangestuurd
• ±1500 gram hersenweefsel
• In alle levensactiviteiten een cruciale rol
• Zodra er een afwijking is gaan we beperkingen of uitval zien
• Je gaat telkens bouwen op een structuur die er eerst is, je kan het vergelijken met
een ajuin dat zich in laagjes ontwikkelen
• Alles wat als laatste wordt aangeleerd wordt als laatste in de hersenen opgeslagen
ONDERDELEN VAN DE HERSENEN
• Hersenschors (4 kwabben)
– Controle over limbisch systeem
– LTG, intelligentie, waarneming
• Limbisch systeem: de zetel van emoties
– Hippocampus: KTG en oriëntatievermogen
– Emoties
• Hersenstam:
– Automatische processen
– Vitale functies: ademhaling, hartslag en bloeddruk
• Kleine hersenen:
– Coördineren de spierbewegingen
– Evenwicht, balans
• Tussenhersenen:
– Hormoonhuishouding
– Dag- en nachtritme
Buitenste laag is de hersenschors, het groene voor het cognitieve
Inhoud
Vergrijzing.......................................................................................................................... 2
Definitie........................................................................................................................... 2
Dubbele vergrijzing.......................................................................................................... 2
Oorzaken......................................................................................................................... 2
Gevolg............................................................................................................................. 2
Hersenen............................................................................................................................ 3
Onderdelen van de hersenen...........................................................................................3
Een netwerk..................................................................................................................... 4
Dementie............................................................................................................................ 5
Prevalentie....................................................................................................................... 5
Vergeetachtigheid........................................................................................................... 5
Volgens WHO................................................................................................................... 5
Mineure en majeure neurocognitieve stoornissen........................................................6
Definitie........................................................................................................................... 6
Symptomen van de tweede orde.....................................................................................7
Differentiaaldiagnose....................................................................................................... 7
Ziekte van Alzheimer.......................................................................................................... 8
Oorzaak........................................................................................................................... 8
Verloop............................................................................................................................ 9
Symptomen..................................................................................................................... 9
Vasculaire dementie......................................................................................................... 10
Oorzaken....................................................................................................................... 10
Symptomen................................................................................................................... 10
Lewy-Body dementie........................................................................................................ 11
Oorzaak......................................................................................................................... 11
≠ Parkinsondementie.................................................................................................... 11
Lokalisatie in de hersenen............................................................................................. 11
Symptomen................................................................................................................... 12
Frontotemporaal dementie (FTD)......................................................................................12
Oorzaak......................................................................................................................... 12
Symptomen................................................................................................................... 12
Dementie op jonge leeftijd................................................................................................ 13
Diagnose........................................................................................................................ 13
Proces van de diagnose.............................................................................................. 13
, Tijdige en juiste diagnose........................................................................................... 14
Probleemverkenning................................................................................................... 14
‘Er is iets niet pluis’.................................................................................................... 14
Spreek erover............................................................................................................. 15
Niet-pluis index........................................................................................................... 16
Dementieproces............................................................................................................ 16
1. Niet-pluisfase (bedreigende ik)...............................................................................16
2. Middenstadium (verdwaalde ik)..............................................................................17
3. Vergevorderde fase (verborgen en verzonken ik)...................................................17
VERGRIJZING
DEFINITIE
= “het proces waarbij de leeftijdsopbouw van de bevolking verandert en het aandeel
van oudere leeftijdsgroepen groter wordt, waardoor de gemiddelde leeftijd van de
bevolking toeneemt.”
DUBBELE VERGRIJZING
= de toename van het aantal oude ouderen (>80 jaar) binnen de categorie 65-plussers
OORZAKEN
1. Afnemen van het aantal jongeren in de bevolking = ontgroening
2. Toename aantal ouderen = de feitelijke vergrijzing à in 2040 zijn er 25% meer
ouderen dan nu
3. Toename van de levensverwachting:
• algemeen betere levensomstandigheden: voeding,
woonomstandigheden, hygiëne
• evolutie medische zorg: diagnose, medicatie, vaccinatie,
• verandering in het ziektepatroon: vaccinatie ifv levensbedreigende
aandoeningen/infecties
• preventiecampagnes (roken, diabetes, hart –en vaatziekten…..): twee
voor de prijs van één
• betere financiële omstandigheden: tot aan pensioenleeftijd kunnen
werken
GEVOLG
• Groeiende wetenschappelijke belangstelling voor het fenomeen verouderen en
voor de vraag welke zorg ouderen nu precies nodig hebben = gerontologie
• Steeds meer ouderen doen beroep op hulp = langer en intensiever hulp nodig
De beroepsbevolking binnen ouderenzorg kan niet mee
Ouderen gaan langer thuis wonen of WZC zijn overbevolkt (gezondheidszorg,
kwaliteit gaat niet op de juiste manier aangeboden kunnen worden)
, HERSENEN
• Meest persoonlijke orgaan
• Zijn hiërarchisch geordend: nieuwe structuren bouwen verder op oude structuren
en controleren onderliggende
• Denken, voelen en doen wordt aangestuurd
• ±1500 gram hersenweefsel
• In alle levensactiviteiten een cruciale rol
• Zodra er een afwijking is gaan we beperkingen of uitval zien
• Je gaat telkens bouwen op een structuur die er eerst is, je kan het vergelijken met
een ajuin dat zich in laagjes ontwikkelen
• Alles wat als laatste wordt aangeleerd wordt als laatste in de hersenen opgeslagen
ONDERDELEN VAN DE HERSENEN
• Hersenschors (4 kwabben)
– Controle over limbisch systeem
– LTG, intelligentie, waarneming
• Limbisch systeem: de zetel van emoties
– Hippocampus: KTG en oriëntatievermogen
– Emoties
• Hersenstam:
– Automatische processen
– Vitale functies: ademhaling, hartslag en bloeddruk
• Kleine hersenen:
– Coördineren de spierbewegingen
– Evenwicht, balans
• Tussenhersenen:
– Hormoonhuishouding
– Dag- en nachtritme
Buitenste laag is de hersenschors, het groene voor het cognitieve
