Samenvatting spraak: diagnostiek 2019: DEEL 1
Fenomenologie: spraakklankstoornissen (SKS)
Even herhalen… theorieën ontwikkelingen
De behavioristische visie/operante conditionering is passiever, maar het klopt niet omdat het zo te
lang duurt om al je klanken zo te leren (door bekrachtiging). Bij de cognitieve theorie zijn kinderen
zelf niet de passieve individuen die gewoon imiteren, maar ze hebben een actieve rol in in het
verwerken van de spraakklanken.
Het leermodel zegt dat de vroege vocalisaties reflexmatig zijn en dat het vanaf ongeveer 6 maanden
betekenis krijgt (koppelen van betekenis aan klanken). Dit kan via de klassieke of de operante
conditionering.
Even herhalen… spraakklankverwerving
Fase 1: reflexief (0-2maand) vegetatieve geluiden, wenen, onlustgeluidjes, vooral lage
frequenties
Fase 2: fonatiecontrole (1-4maand) klinkerachtige geluiden, consonant-achtige geluiden
nog beperkt tot lippen, klik en trilgeluidjes en af en toe reeds een geïsoleerde klank (m,f)
Fase 3: expansie (3-8maand) geïsoleerde klinkers, soms ook twee na elkaar en ook
combinaties klinkers-glijklank (w,j) komen voor
Fase 4: basale canonische syllabes (5-10maand) meer dan twee CV syllabes op een rij en
geredupliceerd brabbelen komt voor (CVCV)
Fase 5: geavanceerde vormen (9-18maand) complexe syllabes, ook andere dan CV komen
voor
Even herhalen… fonologische ontwikkeling
= Een fonologisch proces is een vereenvoudiging die het kind gebruikt om de taal van de
volwassenen te leren beheersen. Ze betreffen veranderingen in articulatieplaats, klankvolgorde en/of
klankstructuur.
1. Syllabestructuurprocessen: syllabedeletie, clusterdeletie, deletie eindconsonant,
reduplicatie, epenthesis, metathesis & coalescentie
2. Substitutieprocessen: verschuivingen, stopping, (de)nasalisatie, gliding, (de)affricatie
3. Assimilatieprocessen: progressieve/regressieve assimilatie
De fonologische processen starten rond de leeftijd van 3 jaar
Definitie, prevalentie en classificatie van
spraakklankstoornissen
Definitie van spraakklankstoornissen
Vroeger sprak men van articulatiestoornissen, maar dat is vervangen geworden door
spraakklankstoornissen (SKS). Een spraakklankstoornis (overkoepelende term) is een
articulatiestoornis + een fonologische stoornis.
Articulatiestoornissen: problemen met productie van spraakklanken
1
Fenomenologie: spraakklankstoornissen (SKS)
Even herhalen… theorieën ontwikkelingen
De behavioristische visie/operante conditionering is passiever, maar het klopt niet omdat het zo te
lang duurt om al je klanken zo te leren (door bekrachtiging). Bij de cognitieve theorie zijn kinderen
zelf niet de passieve individuen die gewoon imiteren, maar ze hebben een actieve rol in in het
verwerken van de spraakklanken.
Het leermodel zegt dat de vroege vocalisaties reflexmatig zijn en dat het vanaf ongeveer 6 maanden
betekenis krijgt (koppelen van betekenis aan klanken). Dit kan via de klassieke of de operante
conditionering.
Even herhalen… spraakklankverwerving
Fase 1: reflexief (0-2maand) vegetatieve geluiden, wenen, onlustgeluidjes, vooral lage
frequenties
Fase 2: fonatiecontrole (1-4maand) klinkerachtige geluiden, consonant-achtige geluiden
nog beperkt tot lippen, klik en trilgeluidjes en af en toe reeds een geïsoleerde klank (m,f)
Fase 3: expansie (3-8maand) geïsoleerde klinkers, soms ook twee na elkaar en ook
combinaties klinkers-glijklank (w,j) komen voor
Fase 4: basale canonische syllabes (5-10maand) meer dan twee CV syllabes op een rij en
geredupliceerd brabbelen komt voor (CVCV)
Fase 5: geavanceerde vormen (9-18maand) complexe syllabes, ook andere dan CV komen
voor
Even herhalen… fonologische ontwikkeling
= Een fonologisch proces is een vereenvoudiging die het kind gebruikt om de taal van de
volwassenen te leren beheersen. Ze betreffen veranderingen in articulatieplaats, klankvolgorde en/of
klankstructuur.
1. Syllabestructuurprocessen: syllabedeletie, clusterdeletie, deletie eindconsonant,
reduplicatie, epenthesis, metathesis & coalescentie
2. Substitutieprocessen: verschuivingen, stopping, (de)nasalisatie, gliding, (de)affricatie
3. Assimilatieprocessen: progressieve/regressieve assimilatie
De fonologische processen starten rond de leeftijd van 3 jaar
Definitie, prevalentie en classificatie van
spraakklankstoornissen
Definitie van spraakklankstoornissen
Vroeger sprak men van articulatiestoornissen, maar dat is vervangen geworden door
spraakklankstoornissen (SKS). Een spraakklankstoornis (overkoepelende term) is een
articulatiestoornis + een fonologische stoornis.
Articulatiestoornissen: problemen met productie van spraakklanken
1
