Stadscriminaliteit en lokaal veiligheidsbeleid
Inhoud
Inleiding: de stad en stadscriminaliteit ................................................................................................. 12
1. De Stad ...................................................................................................................................... 12
1.1. Wat is een stad .................................................................................................................. 12
1.2. Evolutie .............................................................................................................................. 13
1.3. Vier aspecten van verstedelijking volgens GU (2021) ....................................................... 14
1.4. Meerdere perspectieven op urbanisme ............................................................................ 15
1.5. Drijvende krachten achter verstedelijking ........................................................................ 15
2. Stadscriminaliteit en het verband stad – criminaliteit .................................................................. 15
2.1. Zorgen voor stadscriminaliteit al vanaf 19de eeuw in Europa ................................................ 15
2.2. CPTED avant la lettre? ............................................................................................................ 15
2.3. Wat is stadscriminaliteit? ....................................................................................................... 16
2.4. Waarom is criminaliteit geconcentreerd in steden? .............................................................. 16
3. Het (lokale) veiligheidsbeleid ........................................................................................................ 17
3.1. Veiligheidsbeleid & Co. ........................................................................................................... 17
4. Conclusie ....................................................................................................................................... 17
Stadscriminaliteit en criminologie ......................................................................................................... 18
1. Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
18
1.1. Criminologische benadering met aandacht voor stad en omgeving ................................. 18
1.2. Vroege ecologie van criminaliteit ...................................................................................... 18
1.3. Chicago School of Sociology .............................................................................................. 19
1.4. Sociale desorganisatie ....................................................................................................... 19
2. Omgevingscriminologie: crime mapping en hot spot ............................................................... 20
2.1. Onderzoek naar geografische spreiding van criminaliteit ...................................................... 20
2.2. criminologies of place............................................................................................................. 21
2.3. crime mapping ........................................................................................................................ 21
2.4. hotspots .................................................................................................................................. 21
3. Situationele criminaliteitspreventie .......................................................................................... 24
3.1. definities ................................................................................................................................. 24
3.2. 5 categoriëen SCP volgens Cornish en Clarke (2003) ............................................................. 24
3.3. verschillende van SPC ............................................................................................................. 24
4. Crime prevention through Environmental Design .................................................................... 27
1
, 4.1. Crime Prevention through environmental design .................................................................. 27
5. De kritieken en aanpak van de culturele criminologie .............................................................. 29
5.1. Hedendaagse criminologie lijdt aan paradox volgens Hayward (2004) en andere culturele
criminologen.................................................................................................................................. 29
5.2. aantrekkelijke beelden van criminaliteit komen vaak voor in media .................................... 30
5.3. Verwaarlozing van “seductions of crime” leidt tot foutieve controle interventies ............... 30
5.4. Voor culturele criminologen criminaliteit-consumentisme nexus ......................................... 30
5.5. Multi-method research design ............................................................................................... 31
6. Conclusie ................................................................................................................................... 32
6.1. Conclusie omgevingscriminologie en -preventie ................................................................... 32
6.2. Conclusie culturele criminologie ............................................................................................ 32
6.3. Opfrissing ................................................................................................................................ 32
(on)veiligheid, securitization en ondermijning...................................................................................... 34
1. Veiligheid en securitization: wat zijn ze precies? ...................................................................... 34
1.1. Veiligheid: belangrijk concept, maar wat is het precies? .................................................. 34
1.2. Vraag naar-, en belang van, veiligheid, bevorderend door: .............................................. 34
1.3. Paradox van veiligheidsutoptie (Boutellier, 2010) ............................................................ 34
1.4. Securization ....................................................................................................................... 35
1.5. Verschuiving van criminaliteit naar veiligheid: drie ‘bruggen’ .......................................... 35
1.6. Veiligheid gaat gepaard met verschuiving naar ‘pre-crime’ benadering .......................... 35
1.7. De opkomst van governance of security ........................................................................... 36
1.8. Voor Zedner (2002) is focus op veiligheid niet positief ..................................................... 36
1.9. Maar: ook positieve interpretaties van veiligheid: bescherming van schade bij Greenfield
and Paoli (2022)............................................................................................................................. 36
1.10. VN definieert security nog breder: human security ...................................................... 37
1.11. Gedeelde meningen ook bij risico inschatting .............................................................. 37
2. Ondermijning: wat is ze precies? .............................................................................................. 38
2.1. Tops is sleutelfiguur in discours rond ondermijning ......................................................... 38
2.2. Twee ondermijningsdiscoursen volgens Boutellier et al. (2020) ...................................... 38
3. Conclusie ................................................................................................................................... 38
3.1. Veiligheid conclusie ........................................................................................................... 38
3.2. Ondermijning conclusie ..................................................................................................... 39
Lokaal veiligheidsbeleid......................................................................................................................... 40
1. Inleiding: wie is de VVSG? ......................................................................................................... 40
2. De burgemeester als gezagshandhaver .................................................................................... 41
2.1. Gezagsbevoegdheden burgemeester................................................................................ 41
2
, 2.1.1. Burgemeester heeft cruciale rol mbt veiligheid ............................................................ 41
2.1.2. gezagsbevoegdheden burgemeester bestuurlijke politie ............................................. 43
3. De burgemeester als regisseur van een lokaal integraal en geïntegreerd veiligheidsbeleid .... 43
4. Lokale besturen en GAS............................................................................................................. 45
4.1. Geschiedenis en beleid ........................................................................................................... 45
4.2. Meest voorkomende vormen van overlast ............................................................................ 45
4.3. Inbreuken ............................................................................................................................... 46
4.4. Mogelijke sancties .................................................................................................................. 46
5. Lokale besturen en radicalisering (LIVC) ................................................................................... 46
5.1. Waarom lokaal .................................................................................................................. 46
5.2. Hoe lokaal radicalisering aanpakken? ............................................................................... 47
6. Lokale besturen en bestuurlijke handhaving ............................................................................ 48
6.1. Historiek New-York ........................................................................................................... 48
6.2. Historiek Nederland........................................................................................................... 48
6.3. Historiek – België ............................................................................................................... 48
6.4. Historiek – Rol lokale besturen.......................................................................................... 49
6.5. Wetgevend proces (dit deel nakijken in ppt) .................................................................... 50
6.6. Krachtlijnen wet bestuurlijke handhaving......................................................................... 51
7. Uitdagingen lokaal veiligheidsbeleid ......................................................................................... 55
Het veiligheidsbeleid in Europese steden ............................................................................................. 56
1. Het lokaal veiligheidsbeleid in Europa: gemeenschappen en verschillen................................. 56
1.1. Gelijkenissen in ontwikkeling lokaal veiligheidsbeleid in Europa ..................................... 56
1.2. Rol van steden is bijzonder belangrijk in EU ..................................................................... 56
1.3. Conceptueel framework voor vergelijkende analyse: drie hoofdconcepten voor hun
vergelijkingsanalyse....................................................................................................................... 57
1.4. Waar wordt lokale veiligheid een prioriteit? Enkele hypotheses volgens Kübler & De
Maillard (2022) (korte samenvatting artikel): recente analyse..................................................... 60
2. Het veiligheidsbeleid in België................................................................................................... 61
2.1. Opkomst veiligheidsbeleid in België (en Nederland) ........................................................ 61
2.2. Officieel nadruk op integrale en geïntegreerde aanpak ................................................... 62
2.3. Moeilijke afstemming veiligheidsplannen ......................................................................... 62
2.4. Grote verschillen tussen steden en gemeenten................................................................ 62
2.5. Toekomstuitdagingen voor de veiligheidszorg.................................................................. 63
3. Het veiligheidsbeleid in Mechelen ............................................................................................ 63
3.1. Mechels beleid intussen voorbeeld in Europa .................................................................. 63
4. Het veiligheidsbeleid in Nederland ........................................................................................... 64
3
, 4.1. Wijkenbeleid en veiligheidsbeleid: moeilijke integratie ........................................................ 64
4.2. Drie periodes van wijkenbeleid .............................................................................................. 65
4.3. De ontwikkeling van het veiligheidsbeleid ............................................................................. 65
5. Het veiligheidsbeleid in Rotterdam ........................................................................................... 65
5.1. Criminaliteitsbeleid ................................................................................................................ 65
Zoals in Amsterdam focus op High Impact Crimes en ‘Top 600’-programma............................... 66
5.2. Nationaal programma Rotterdam Zuid (NPRZ) ...................................................................... 66
5.3. Aanbevelingen voor een nieuw wijkenbeleid ................................................................... 66
6. Vergelijking België-Nederland ................................................................................................... 66
6.1. Gelijkenissen en verschillen tussen België en Nederland ...................................................... 66
7. Conclusie ................................................................................................................................... 67
Stadscriminaliteit en criminologie ......................................................................................................... 68
1. Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
68
1.1. Criminologische benaderingen met aandacht voor stad en omgeving............................. 68
1.2. Vroege ecologie van criminaliteit ...................................................................................... 69
1.3. Chicago school of sociology ............................................................................................... 69
2. Omgevingscriminologie: crime mapping en hot spots .............................................................. 71
2.1. Onderzoek naar geografische spreiding van criminaliteit ................................................. 71
2.2. Criminologies of place ....................................................................................................... 72
2.3. Crime mapping .................................................................................................................. 73
2.4. Hot spots ........................................................................................................................... 73
2.5. Concentratie, theorie en oorzaken ................................................................................... 74
3. Situationele criminaliteitspreventie .......................................................................................... 75
3.1. SCP: situationele criminaliteitspreventie .......................................................................... 75
4. Crime prevention through environmental design..................................................................... 77
4.1. Crime prevention through environmental design .................................................................. 77
4.2. Eerste generatie CPTED .......................................................................................................... 78
4.3. Tweede generatie CPTED ....................................................................................................... 78
4.4. Derde generatie CPTED .......................................................................................................... 78
5. De kritieken en aanpak van de culturele criminologie .............................................................. 79
5.1. Hedendaagse criminologie lijdt aan paradox volgens Hayward (2004) en andere culturele
criminologen.................................................................................................................................. 79
5.2. Aantrekkelijke beelden van criminaliteit komen vaak voor in media ............................... 80
5.3. Verwaarlozing van ‘seductions of crime’ leidt tot foutieve controle interventies............ 80
5.4. Voor culturele criminologen criminaliteit-consumentisme nexus .................................... 81
4
Inhoud
Inleiding: de stad en stadscriminaliteit ................................................................................................. 12
1. De Stad ...................................................................................................................................... 12
1.1. Wat is een stad .................................................................................................................. 12
1.2. Evolutie .............................................................................................................................. 13
1.3. Vier aspecten van verstedelijking volgens GU (2021) ....................................................... 14
1.4. Meerdere perspectieven op urbanisme ............................................................................ 15
1.5. Drijvende krachten achter verstedelijking ........................................................................ 15
2. Stadscriminaliteit en het verband stad – criminaliteit .................................................................. 15
2.1. Zorgen voor stadscriminaliteit al vanaf 19de eeuw in Europa ................................................ 15
2.2. CPTED avant la lettre? ............................................................................................................ 15
2.3. Wat is stadscriminaliteit? ....................................................................................................... 16
2.4. Waarom is criminaliteit geconcentreerd in steden? .............................................................. 16
3. Het (lokale) veiligheidsbeleid ........................................................................................................ 17
3.1. Veiligheidsbeleid & Co. ........................................................................................................... 17
4. Conclusie ....................................................................................................................................... 17
Stadscriminaliteit en criminologie ......................................................................................................... 18
1. Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
18
1.1. Criminologische benadering met aandacht voor stad en omgeving ................................. 18
1.2. Vroege ecologie van criminaliteit ...................................................................................... 18
1.3. Chicago School of Sociology .............................................................................................. 19
1.4. Sociale desorganisatie ....................................................................................................... 19
2. Omgevingscriminologie: crime mapping en hot spot ............................................................... 20
2.1. Onderzoek naar geografische spreiding van criminaliteit ...................................................... 20
2.2. criminologies of place............................................................................................................. 21
2.3. crime mapping ........................................................................................................................ 21
2.4. hotspots .................................................................................................................................. 21
3. Situationele criminaliteitspreventie .......................................................................................... 24
3.1. definities ................................................................................................................................. 24
3.2. 5 categoriëen SCP volgens Cornish en Clarke (2003) ............................................................. 24
3.3. verschillende van SPC ............................................................................................................. 24
4. Crime prevention through Environmental Design .................................................................... 27
1
, 4.1. Crime Prevention through environmental design .................................................................. 27
5. De kritieken en aanpak van de culturele criminologie .............................................................. 29
5.1. Hedendaagse criminologie lijdt aan paradox volgens Hayward (2004) en andere culturele
criminologen.................................................................................................................................. 29
5.2. aantrekkelijke beelden van criminaliteit komen vaak voor in media .................................... 30
5.3. Verwaarlozing van “seductions of crime” leidt tot foutieve controle interventies ............... 30
5.4. Voor culturele criminologen criminaliteit-consumentisme nexus ......................................... 30
5.5. Multi-method research design ............................................................................................... 31
6. Conclusie ................................................................................................................................... 32
6.1. Conclusie omgevingscriminologie en -preventie ................................................................... 32
6.2. Conclusie culturele criminologie ............................................................................................ 32
6.3. Opfrissing ................................................................................................................................ 32
(on)veiligheid, securitization en ondermijning...................................................................................... 34
1. Veiligheid en securitization: wat zijn ze precies? ...................................................................... 34
1.1. Veiligheid: belangrijk concept, maar wat is het precies? .................................................. 34
1.2. Vraag naar-, en belang van, veiligheid, bevorderend door: .............................................. 34
1.3. Paradox van veiligheidsutoptie (Boutellier, 2010) ............................................................ 34
1.4. Securization ....................................................................................................................... 35
1.5. Verschuiving van criminaliteit naar veiligheid: drie ‘bruggen’ .......................................... 35
1.6. Veiligheid gaat gepaard met verschuiving naar ‘pre-crime’ benadering .......................... 35
1.7. De opkomst van governance of security ........................................................................... 36
1.8. Voor Zedner (2002) is focus op veiligheid niet positief ..................................................... 36
1.9. Maar: ook positieve interpretaties van veiligheid: bescherming van schade bij Greenfield
and Paoli (2022)............................................................................................................................. 36
1.10. VN definieert security nog breder: human security ...................................................... 37
1.11. Gedeelde meningen ook bij risico inschatting .............................................................. 37
2. Ondermijning: wat is ze precies? .............................................................................................. 38
2.1. Tops is sleutelfiguur in discours rond ondermijning ......................................................... 38
2.2. Twee ondermijningsdiscoursen volgens Boutellier et al. (2020) ...................................... 38
3. Conclusie ................................................................................................................................... 38
3.1. Veiligheid conclusie ........................................................................................................... 38
3.2. Ondermijning conclusie ..................................................................................................... 39
Lokaal veiligheidsbeleid......................................................................................................................... 40
1. Inleiding: wie is de VVSG? ......................................................................................................... 40
2. De burgemeester als gezagshandhaver .................................................................................... 41
2.1. Gezagsbevoegdheden burgemeester................................................................................ 41
2
, 2.1.1. Burgemeester heeft cruciale rol mbt veiligheid ............................................................ 41
2.1.2. gezagsbevoegdheden burgemeester bestuurlijke politie ............................................. 43
3. De burgemeester als regisseur van een lokaal integraal en geïntegreerd veiligheidsbeleid .... 43
4. Lokale besturen en GAS............................................................................................................. 45
4.1. Geschiedenis en beleid ........................................................................................................... 45
4.2. Meest voorkomende vormen van overlast ............................................................................ 45
4.3. Inbreuken ............................................................................................................................... 46
4.4. Mogelijke sancties .................................................................................................................. 46
5. Lokale besturen en radicalisering (LIVC) ................................................................................... 46
5.1. Waarom lokaal .................................................................................................................. 46
5.2. Hoe lokaal radicalisering aanpakken? ............................................................................... 47
6. Lokale besturen en bestuurlijke handhaving ............................................................................ 48
6.1. Historiek New-York ........................................................................................................... 48
6.2. Historiek Nederland........................................................................................................... 48
6.3. Historiek – België ............................................................................................................... 48
6.4. Historiek – Rol lokale besturen.......................................................................................... 49
6.5. Wetgevend proces (dit deel nakijken in ppt) .................................................................... 50
6.6. Krachtlijnen wet bestuurlijke handhaving......................................................................... 51
7. Uitdagingen lokaal veiligheidsbeleid ......................................................................................... 55
Het veiligheidsbeleid in Europese steden ............................................................................................. 56
1. Het lokaal veiligheidsbeleid in Europa: gemeenschappen en verschillen................................. 56
1.1. Gelijkenissen in ontwikkeling lokaal veiligheidsbeleid in Europa ..................................... 56
1.2. Rol van steden is bijzonder belangrijk in EU ..................................................................... 56
1.3. Conceptueel framework voor vergelijkende analyse: drie hoofdconcepten voor hun
vergelijkingsanalyse....................................................................................................................... 57
1.4. Waar wordt lokale veiligheid een prioriteit? Enkele hypotheses volgens Kübler & De
Maillard (2022) (korte samenvatting artikel): recente analyse..................................................... 60
2. Het veiligheidsbeleid in België................................................................................................... 61
2.1. Opkomst veiligheidsbeleid in België (en Nederland) ........................................................ 61
2.2. Officieel nadruk op integrale en geïntegreerde aanpak ................................................... 62
2.3. Moeilijke afstemming veiligheidsplannen ......................................................................... 62
2.4. Grote verschillen tussen steden en gemeenten................................................................ 62
2.5. Toekomstuitdagingen voor de veiligheidszorg.................................................................. 63
3. Het veiligheidsbeleid in Mechelen ............................................................................................ 63
3.1. Mechels beleid intussen voorbeeld in Europa .................................................................. 63
4. Het veiligheidsbeleid in Nederland ........................................................................................... 64
3
, 4.1. Wijkenbeleid en veiligheidsbeleid: moeilijke integratie ........................................................ 64
4.2. Drie periodes van wijkenbeleid .............................................................................................. 65
4.3. De ontwikkeling van het veiligheidsbeleid ............................................................................. 65
5. Het veiligheidsbeleid in Rotterdam ........................................................................................... 65
5.1. Criminaliteitsbeleid ................................................................................................................ 65
Zoals in Amsterdam focus op High Impact Crimes en ‘Top 600’-programma............................... 66
5.2. Nationaal programma Rotterdam Zuid (NPRZ) ...................................................................... 66
5.3. Aanbevelingen voor een nieuw wijkenbeleid ................................................................... 66
6. Vergelijking België-Nederland ................................................................................................... 66
6.1. Gelijkenissen en verschillen tussen België en Nederland ...................................................... 66
7. Conclusie ................................................................................................................................... 67
Stadscriminaliteit en criminologie ......................................................................................................... 68
1. Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
68
1.1. Criminologische benaderingen met aandacht voor stad en omgeving............................. 68
1.2. Vroege ecologie van criminaliteit ...................................................................................... 69
1.3. Chicago school of sociology ............................................................................................... 69
2. Omgevingscriminologie: crime mapping en hot spots .............................................................. 71
2.1. Onderzoek naar geografische spreiding van criminaliteit ................................................. 71
2.2. Criminologies of place ....................................................................................................... 72
2.3. Crime mapping .................................................................................................................. 73
2.4. Hot spots ........................................................................................................................... 73
2.5. Concentratie, theorie en oorzaken ................................................................................... 74
3. Situationele criminaliteitspreventie .......................................................................................... 75
3.1. SCP: situationele criminaliteitspreventie .......................................................................... 75
4. Crime prevention through environmental design..................................................................... 77
4.1. Crime prevention through environmental design .................................................................. 77
4.2. Eerste generatie CPTED .......................................................................................................... 78
4.3. Tweede generatie CPTED ....................................................................................................... 78
4.4. Derde generatie CPTED .......................................................................................................... 78
5. De kritieken en aanpak van de culturele criminologie .............................................................. 79
5.1. Hedendaagse criminologie lijdt aan paradox volgens Hayward (2004) en andere culturele
criminologen.................................................................................................................................. 79
5.2. Aantrekkelijke beelden van criminaliteit komen vaak voor in media ............................... 80
5.3. Verwaarlozing van ‘seductions of crime’ leidt tot foutieve controle interventies............ 80
5.4. Voor culturele criminologen criminaliteit-consumentisme nexus .................................... 81
4
