Samenvatting Organisatie van de welzijns- en gezondheidszorg

Samenvatting Organisatie van de welzijns- en
gezondheidszorg
Vak Organisatie van de welzijns- en gezondheidszorg

3 SP

Bachelor in de verpleegkunde afstandsonderwijs


Bo Vereecke
Toledocursus

V5X759

,1. WELZIJNS- EN GEZONSHEIDSZORG
1.1 INLEIDING

Organisatie  Gezondheidszorg  Welzijnszorg

1.2 BEGRIPSVERKLARING

1.2.1 ORGANISATIE
= Een samenwerkingsverband tussen twee of meerdere personen, instanties, diensten of zorgvoorzieningen

Krachten, kennis en vaardigheden gebundeld om elk zijn of haar eigen doel te realiseren  Formele structuur
 Verantwoordelijkheid bij overheid  Vastgelegde taken
 Verantwoordelijkheden
 Bevoegdheden

1.2.2 WELZIJN
= Een toestand van voldoening en tevredenheid die ontstaat wanneer iemand tot ontplooiing van zijn bestaan komt in de
verschillende facetten van het leven  Individueel vlak bv. onderdak, kledij, gezondheid
 Relationeel vlak bv. familie, vrienden
 Maatschappelijk vlak bv. werken

 De mens dient de uiteindelijke norm en maatstaf te zijn voor wat in de samenleving aan maatregelen genomen wordt en hoe
structuren en voorzieningen vorm krijgen

1.2.3 WELZIJNSBELEID
= Het beleid dat erop gericht is die toestand van welbevinden te realiseren

DOEL? ‘Elke mens zich goed kan voelen in zijn vel’
 Gebaseerd op menselijke waardigheid + respect voor diversiteit van mensen in de samenleving
 Toezien dat alle initiatieven voor iedereen toegankelijk zijn + voldoen aan de noden en vragen van bevolking

1.2.4 WELZIJNSZORG
= De zorg aan individuen of groepen die een verhoogde kwetsbaarheid vertonen met betrekking tot hun sociaal welbevinden, die
een tekort hebben aan ontplooiingsmogelijkheden

 Richt zich op personen of groepen die omwille van één of ander probleem niet ten volle kunnen participeren aan het
maatschappelijk leven
 Overheid, particulieren, vrijwilligers, professionals, organisaties, projecten en dergelijke bieden zorg en ondersteuning in de
vorm van informeren, adviseren, bemiddelen, signaleren, therapieën, begeleiding, activiteiten en onderdak geven…

1.2.5 GEZONDHEID
= Een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere
lichamelijk gebreken

1.2.6 GEZONDHEIDSZORG
= Handelingen die helpen om ziekte of lichamelijke of psychische beperkingen te voorkomen of te genezen en de verzorging van
mensen met langdurige of ongeneeslijke gezondheidsproblemen

 Curatieve en de langdurige gezondheidszorg, preventie, monitoring
bv. Screeningprogramma’s, sensibiliseringscampagnes en vaccinatieprogramma’s

DOEL? Kwaliteitsbewaking en efficiëntieverbetering. 1. Spoedgevallen
2. Medische diensten
3. Levenseinde
4. Orgaan- en bloeddonatie

,5 grote groepen in gezondheidszorg

1.2.7 GEZONDHEIDSBELEID
= Het beleid dat ernaar streeft om ‘gezondheid’ te realiseren (herwinnen– bevorderen – in stand houden)

 Onderbouwd en Evidence Based vanuit Sciensano (belangrijke rol in de ontwikkeling van de beleidslijnen en programma’s)
 Helpt beslissingen nemen over ziekten, gevaarlijke stoffen, voeding en geneesmiddelen, consumptieproducten…

1.3 ORDENINGSSYSTEMEN VAN DE WELZIJNS- EN GEZONDHEIDSZORG

1.3.1 DOELGERICHTE INDELING

1.3.1.1 Curatieve sector
 Genezen en of verzorgen van ziek(t)en / aandoeningen / onwelzijn staat centraal
 Omvat hele proces vanaf de onderzoeken tot diagnose, de behandeling (therapie) en de vervolgonderzoeken
 Richt zich op acute en chronische lichamelijke aandoeningen

1.3.1.2 Preventieve gezondheidszorg

Preventie = Initiatieven die doelbewust en systematisch een probleem voorkomen

Primaire preventie = Hierbij is er nog geen sprake van een actueel probleem, echter wel zicht op potentiële problemen.
 Omstandigheden voorkomen die ziekte-ontwikeling in de hand kunnen werken.
bv. vaccinatie…

Secundaire preventie = Alle activiteiten die erop gericht zijn ziekten vroegtijdig op te sporen en te behandelen, zelfs voordat
deze zich daadwerkelijk manifesteren
 Verschillende screenings
bv. borstkanker, dikke darmkanker…

Tertiaire preventie = Duidelijk probleem aanwezig
 Voorkomen dat het probleem zich verder ontwikkelt of nogmaals stelt
 Proberen om verdere invalidering te voorkomen, door de resterende validiteit te optimaliseren
bv. bijwonen van rugschool bij intense rugproblemen

Quaternaire preventie = Alle maatregelen om de kwaliteit van leven te behouden of verbeteren
 Wanneer een gezondheidsprobleem niet meer verholpen of ongedaan gemaakt kan worden
bv. mondverzorging bij een palliatieve zorgontvanger

Quintaire preventie = Begeleiding en ondersteuning van een persoon (al dan niet een verwante) die mee instaat voor de
ondersteuning van een persoon die een niet-omkeerbare aandoening heeft
bv. begeleiding van ouders van een kind met het syndroom van Down

1.3.1.3 Revalidatiezorg
= Multidisciplinaire niet-acute of post-acute zorg, gericht op interactie tussen ouders-kinderen; maar ook op mentale, sensoriële,
verslavings-, stem- en spraakstoornissen; personen met hersenverlamming, kinderen met respiratoire en neurologische
aandoeningen  Revalidatie na een acute problematiek
 Revalidatie door een chronische ziekte
 Psychosociale revalidatie


1.3.1.4 Palliatieve gezondheidszorg
= Alles wat nog dient gedaan te worden als men denkt dat er niets meer kan gedaan worden

DOEL? Welzijn en comfort van mensen die door curatieve zorg niet langer kunnen geholpen worden te vrijwaren

1.3.1.5 Sociale gezondheidszorg
= Richt zich op het voorkomen van of het omgaan met de gevolgen van gezondheidsveranderende gebeurtenissen

, FOCUS? Invloed van die gebeurtenissen op de persoon, de omgeving en de maatschappij
bv. ouderenzorg, moeder- en kindzorg, sociale diensten van ziekenhuizen, ziekenfondsen, algemeen welzijnswerk,
1.3.2 VERTICALE INDELING
arbeidsgeneeskunde, zorg en welzijn voor gedetineerden, infectiepreventie, gezondheidsbevordering en crisishulpverlening

Echelonnering in de gezondheidszorg = De zorg is zó georganiseerd wordt dat de laagdrempelige eerstelijnszorg de
ingangspoort vormt tot het gezondheidszorgsysteem en dat de zorgontvanger
vandaaruit doorverwezen wordt naar een hoger niveau

Nulde lijn  Staat het dichtst bij de hulpvrager
 Gekenmerkt door niet-professionele hulpverlening in vertrouwd milieu
 Toegankelijkheid voor iedereen
 Wederkerigheid
 bv. Zelfzorg, mantelzorg, zelfhulpgroepen en vrijwilligerswerk
Eerste lijn  Rechtstreeks toegankelijke hulp en zorg
 bv. huisarts, thuisverpleegkundigen, vroedvrouwen, ergo- en kinesitherapeuten, psychiatrische
thuiszorg, diëtisten, apothekers, tandartsen
Tweede lijn  Zorg- en hulpverleners die na verwijzing kunnen worden geconsulteerd
 bv. psycholoog, psychotherapeut, psychiater van centrum voor geestelijke gezondheidszorg, algemeen
ziekenhuis
Derde lijn  Gespecialiseerde en intramurale zorg
 Opname vaak vanuit 1ste of 2de lijn of via spoedopname
 bv. psychiatrische ziekenhuizen of verzorgingstehuizen
Vierde lijn  Sterk afgebakende doelgroep
 Opnamedrempels zeer hoog, enkel na verwijzing of na intakegesprek
 bv. beschut wonen

1.3.3 HORIZONTALE INDELING

Intramuraal  Zorg voor gezondheid binnen zorgvoorziening, wel opname
 bv. ziekenhuis, woon- en zorgcentra, verblijf in vluchthuis
Extramuraal  Zorg buiten de muren van een zorgvoorziening, geen opname
 bv. consultaties bij huisarts, gesprek bij OCMW, mutualiteit, thuisgezondheidszorg, gezinszorg, dienst
maaltijden aan huis
Semimuraal  “Half muurlijk”
 Deels binnen en deels buiten muren van een zorgvoorziening
 bv. nierdialysepatiënten, personen met beperking die naar dagcentrum gaan
Transmuraal  “Over de muren heen'”
 Specialistische zorg wordt bij de zorgvrager thuis gegeven
 bv. peritoneale dialyse, palliatieve zorg, chemotherapie die thuis gebeurt

1.3.4 CATEGORIALE INDELING
= ordening op basis van de respectievelijke doelgroep tot wie de dienstverlening zich richt
bv. integrale jeugdzorg, gezinshulp, ouderenzorg, kansengroepenbeleid, voorzieningen voor personen met een handicap,
voorzieningen voor personen met een psychische stoornis, voorzieningen voor palliatieve zorgontvangers

1.3.5 INDELING NAAR SOORT HULPVERLENING

1.3.5.1 Zelfzorg
= Activiteiten die nodig zijn om te voldoen aan de dagelijkse behoeften (= ADL)
 Voeden
 Personen die kunnen voldoen aan hun eigen basisbehoeften, in staat zijn tot zelfzorg  Lichaamsverzorging
 Uiterlijke verzorging
 Toiletgang
 Huishouden kunnen uitvoeren
1.3.5.2 Mantelzorg
= Woonzorg die geboden wordt door mantelzorgers

 Niet-professionele zorg en hulp die, min of meer regelmatig, wordt gegeven aan een zorgbehoevende persoon uit de
omgeving, op grond van een affectieve of sociale band met de zorgbehoevende
 Zorg van vaardigheden en activiteiten die de zorgbehoevende niet zelf kan doen