HOOFDSTUK 2: GELOOF GEKLEURD DOOR TIJD EN RUIMTE
Geloof wordt gekleurd: familie/vrienden/school/plaats + tijd leven
Geloof evolueert mee met de wereld.
1. PRE-MODERNISME
Kerk staat op hoogtepunt van hun macht: theïstische geloof primeert. [Rooms-katholiek, Orthodox]
® Geloof wordt gedefinieerd als theïstisch geloof. [= theïsme = bestaan van een persoonlijke God:
zowel transcendent als immanent]
Effecten van Gods betrokkenheid kunnen door mens opgemerkt worden. Wanneer iets niet
verklaard kon worden gebruikte men hiervoor mythes.
® Empirische en rationele argumenten voor Gods bestaan:
® Empirisch [= besluiten door zintuiglijke waarnemingen = zintuiglijk waarneembaar]
® Mensen die zogezegd bewijzen hebben van een ontmoeting met God = letterlijke
getuigenissen met God [discussie: letterlijk of symbolisch opvatten?]
® Er zit in de mens een gevoeligheid voor het bovennatuurlijke. Verlangen van God ligt
in de mens.
® Rationeel of filosofisch
® Thomas van Aquino
® Theorie van de onbewogen beweger [= iemand/iets die/dat alles in gang
heeft gezet maar niet in de slinger van oorzaak-gevolg zit.]: alles beweegt
omdat het bewogen wordt door iets anders, er is dus ook 1 oorspronkelijke
beweging: die van God.
2. MODERNISME
Nieuwe tijd of nieuwste tijd?: algemene benaming sinds renaissance = nieuwe tijd: heel wat aspecten van
beide tijden lopen door elkaar heen.
Statue of Liberty – New York
Niké: godin van de overwinning: overwinning van techniek op natuur. Hoofd is verlicht = verlichting en dus overwinning van Ratio. Scheiding kerk en staat,
onafhankelijkheid van godsdienst, overwinning van het hoofd op godsdienst, godsdienst heeft niet meer de bovenhand. Tegengesteld aan stenen tafels van Mozes
[tien geboden]: relatie mens en God centraal. Ratio is belangrijker dan het goddelijke
Standbeeld: triomfalisme [triomf: overwinnen van ratio over de godsdienst/ het goddelijke] & utopisch humanisme [ideaal beeld van het humanisme = American
Dream = Amerika]
Bill of Rights: de mens staat centraal = 1ste 10 amendementen in Amerikaanse grondwet.
Vrijheid die de wereld verlicht
100 jaar na de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, nl 4 juli 1776 => Voorbode franse revolutie: vrijheid, broederlijkheid, gelijkheid: dit waren ook factoren
voor de Amerikaanse onafhankelijkheid
symbool: welkom in een vrij land, een droomland, een utopisch verlangen
staat waar men vroeger altijd toekwam in amerika, het was een verwelkoming. Voornamelijk Ieren aangezien er daar zeer sterke armoede was, ze konden er niet
meer leven dus gaan naar het utopische Amerika, alles is hier mogelijk, je kan je eigen droom waarmaken: geen echt realistisch beeld
93m hoog, 1886: beeld ingehuldigd, ontworpen door Gustave Eiffel, geschonken door Frankrijk voor het 100 jarige onafhankelijk zijn
UNESCO werelderfgoed sinds 1984
, Empire State Building – New York
381m hoog, gebouwd in 1931, na beurscrash van 1929, toen het hoogste gebouw: financiële economische crisis
Symbool: overwinning crash [de mens faalde maar overwon door dit hoge gebouw te bouwen, de mens kan het onmogelijke verwezelijke, euforisch
machtsgevoel], droom van mens komt werkelijk door wetenschap en techniek.
Klemtoon: efficiëntie, lineair, geometisch: ratio en logica; de mens heeft god onttroont; money is the most important thing.; kijk wat wetenschap en geld wel niet
kan verwezelijken
1971: WTC, twin towers: kantoorgebouwen, hart van de Amerikaanse economie: werd het hoogste gebouw
Burj Khalifa in Dubai: 829,8m hoog
2021: ??
Ijzertoren – Diksmuide
De IJzer = rivier, aan de oevers ervan
Herdenkingsmonument voor gesneuvelden van WO I
Ingewijd in 1930
1946: verwoest: door een gek die niet akkoord ging met AVV, VVK
Dit beeld benadrukt juist wel het goddelijke in tegenstelling tot de twee in New York
AVV, VVK: Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Christus
Vis op vrijdag, hoofddeksel afnemen wanneer men ergens binnengaat, …
Nieuwe poort gebouwd: 1952-1965 met puin van vorige toren werd PaxPoort en Poort van Vrede gebouwd
A. Kenmerken van het modernisme
® Geen chaos
Geen radicale twijfel aan de waarheid
Geen verbrokkeling
Geen onzekerheden
Geen grote verhalen/metaverhalen
De werkelijkheid is geen organisme
Geen onbehagen
B. Alles goed begrepen?
® De mens staat centraal
Iedere mens is een autonoom, uniek en vrij individu met een eigen bewustzijn en denkvermogen:
deze definitie betekende een ommekeer in de geschiedenis.
Groeiend zelfbewustzijn en geloof in eigen kunnen.
Tijdens de Verlichting stond de mens complet centraal: het naleven van de mensenrechten werd
heel belangrijk. Vrije staat van gelijke burgers die zich beroepen op natuurlijke rechten v/d mens.
® Opkomst van de wetenschap en de techniek
Men gaat uit van empirische waarnemingen en experimenten om werkelijkheid te verklaren.
Werkelijkheid is mechanisme dat ontleed kan worden. Het fundament van kennis is wetenschap.
Kennis en argumentaties leiden tot de waarheid. Maakbaarheid van de wereld en mens liggen in
handbereik.
2
Geloof wordt gekleurd: familie/vrienden/school/plaats + tijd leven
Geloof evolueert mee met de wereld.
1. PRE-MODERNISME
Kerk staat op hoogtepunt van hun macht: theïstische geloof primeert. [Rooms-katholiek, Orthodox]
® Geloof wordt gedefinieerd als theïstisch geloof. [= theïsme = bestaan van een persoonlijke God:
zowel transcendent als immanent]
Effecten van Gods betrokkenheid kunnen door mens opgemerkt worden. Wanneer iets niet
verklaard kon worden gebruikte men hiervoor mythes.
® Empirische en rationele argumenten voor Gods bestaan:
® Empirisch [= besluiten door zintuiglijke waarnemingen = zintuiglijk waarneembaar]
® Mensen die zogezegd bewijzen hebben van een ontmoeting met God = letterlijke
getuigenissen met God [discussie: letterlijk of symbolisch opvatten?]
® Er zit in de mens een gevoeligheid voor het bovennatuurlijke. Verlangen van God ligt
in de mens.
® Rationeel of filosofisch
® Thomas van Aquino
® Theorie van de onbewogen beweger [= iemand/iets die/dat alles in gang
heeft gezet maar niet in de slinger van oorzaak-gevolg zit.]: alles beweegt
omdat het bewogen wordt door iets anders, er is dus ook 1 oorspronkelijke
beweging: die van God.
2. MODERNISME
Nieuwe tijd of nieuwste tijd?: algemene benaming sinds renaissance = nieuwe tijd: heel wat aspecten van
beide tijden lopen door elkaar heen.
Statue of Liberty – New York
Niké: godin van de overwinning: overwinning van techniek op natuur. Hoofd is verlicht = verlichting en dus overwinning van Ratio. Scheiding kerk en staat,
onafhankelijkheid van godsdienst, overwinning van het hoofd op godsdienst, godsdienst heeft niet meer de bovenhand. Tegengesteld aan stenen tafels van Mozes
[tien geboden]: relatie mens en God centraal. Ratio is belangrijker dan het goddelijke
Standbeeld: triomfalisme [triomf: overwinnen van ratio over de godsdienst/ het goddelijke] & utopisch humanisme [ideaal beeld van het humanisme = American
Dream = Amerika]
Bill of Rights: de mens staat centraal = 1ste 10 amendementen in Amerikaanse grondwet.
Vrijheid die de wereld verlicht
100 jaar na de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring, nl 4 juli 1776 => Voorbode franse revolutie: vrijheid, broederlijkheid, gelijkheid: dit waren ook factoren
voor de Amerikaanse onafhankelijkheid
symbool: welkom in een vrij land, een droomland, een utopisch verlangen
staat waar men vroeger altijd toekwam in amerika, het was een verwelkoming. Voornamelijk Ieren aangezien er daar zeer sterke armoede was, ze konden er niet
meer leven dus gaan naar het utopische Amerika, alles is hier mogelijk, je kan je eigen droom waarmaken: geen echt realistisch beeld
93m hoog, 1886: beeld ingehuldigd, ontworpen door Gustave Eiffel, geschonken door Frankrijk voor het 100 jarige onafhankelijk zijn
UNESCO werelderfgoed sinds 1984
, Empire State Building – New York
381m hoog, gebouwd in 1931, na beurscrash van 1929, toen het hoogste gebouw: financiële economische crisis
Symbool: overwinning crash [de mens faalde maar overwon door dit hoge gebouw te bouwen, de mens kan het onmogelijke verwezelijke, euforisch
machtsgevoel], droom van mens komt werkelijk door wetenschap en techniek.
Klemtoon: efficiëntie, lineair, geometisch: ratio en logica; de mens heeft god onttroont; money is the most important thing.; kijk wat wetenschap en geld wel niet
kan verwezelijken
1971: WTC, twin towers: kantoorgebouwen, hart van de Amerikaanse economie: werd het hoogste gebouw
Burj Khalifa in Dubai: 829,8m hoog
2021: ??
Ijzertoren – Diksmuide
De IJzer = rivier, aan de oevers ervan
Herdenkingsmonument voor gesneuvelden van WO I
Ingewijd in 1930
1946: verwoest: door een gek die niet akkoord ging met AVV, VVK
Dit beeld benadrukt juist wel het goddelijke in tegenstelling tot de twee in New York
AVV, VVK: Alles Voor Vlaanderen, Vlaanderen Voor Christus
Vis op vrijdag, hoofddeksel afnemen wanneer men ergens binnengaat, …
Nieuwe poort gebouwd: 1952-1965 met puin van vorige toren werd PaxPoort en Poort van Vrede gebouwd
A. Kenmerken van het modernisme
® Geen chaos
Geen radicale twijfel aan de waarheid
Geen verbrokkeling
Geen onzekerheden
Geen grote verhalen/metaverhalen
De werkelijkheid is geen organisme
Geen onbehagen
B. Alles goed begrepen?
® De mens staat centraal
Iedere mens is een autonoom, uniek en vrij individu met een eigen bewustzijn en denkvermogen:
deze definitie betekende een ommekeer in de geschiedenis.
Groeiend zelfbewustzijn en geloof in eigen kunnen.
Tijdens de Verlichting stond de mens complet centraal: het naleven van de mensenrechten werd
heel belangrijk. Vrije staat van gelijke burgers die zich beroepen op natuurlijke rechten v/d mens.
® Opkomst van de wetenschap en de techniek
Men gaat uit van empirische waarnemingen en experimenten om werkelijkheid te verklaren.
Werkelijkheid is mechanisme dat ontleed kan worden. Het fundament van kennis is wetenschap.
Kennis en argumentaties leiden tot de waarheid. Maakbaarheid van de wereld en mens liggen in
handbereik.
2
