GERECHTELIJK RECHT
Inhoudsopgave
EXAMEN........................................................................................................................................................ 8
VOORBEELD EXAMENVRAAG......................................................................................................................................9
BRONNEN...................................................................................................................................................... 9
§1 Grondwet...................................................................................................................................................10
§2 Verdragsrecht en recht van de Europese unie..........................................................................................10
§3 Gerechtelijk Wetboek................................................................................................................................11
§4 Bijzondere wetteksten...............................................................................................................................13
§5 Rechtspraak...............................................................................................................................................14
§6 Rechtsleer..................................................................................................................................................14
KARAKTERTREKKEN VAN GERECHTELIJK RECHT............................................................................................ 14
§1 Nationaal recht..........................................................................................................................................15
§2 Gemengd karakter....................................................................................................................................15
§3 Dynamisch karakter..................................................................................................................................15
§4 Formalistisch karakter (=vormelijk karakter)............................................................................................16
§5 Dwingend karakter?..................................................................................................................................16
§6 Dienende functie/ karakter.......................................................................................................................17
§7 Autonoom recht........................................................................................................................................17
RECHTERLIJKE ORGANISATIE........................................................................................................................ 18
STAATSMACHT......................................................................................................................................................18
Interferentie = interactie tussen staatsmachten............................................................................................18
HOGE RAAD VOOR JUSTITIE.....................................................................................................................................19
§1 Hoge Raad voor de Justitie........................................................................................................................19
§2 Adviesraad van magistratuur....................................................................................................................20
§3 College van Hoven en rechtbanken en College van Openbaar Ministerie................................................20
§4 Instituut voor de gerechtelijke opleiding...................................................................................................21
LEDEN VAN DE RECHTERLIJKE MACHT.........................................................................................................................21
§1 onderscheid tussen zittende en staande magistratuur.............................................................................21
§2 benoeming van magistraten.....................................................................................................................22
§3 benoeming voor het leven.........................................................................................................................24
§4 onafzetbaarheid........................................................................................................................................24
§5 bezoldiging en cumulatie van ambten......................................................................................................25
GERECHTELIJKE ORGANISATIE...................................................................................................................................25
nieuwe geografie van gerechtelijk landschap................................................................................................25
MEDEWERKERS VAN HET GERECHT.............................................................................................................. 28
§1 REFRENDARISSEN EN PARKET-SECRETARISSEM........................................................................................................28
§2 GRIFFIER.........................................................................................................................................................29
§3 GERECHTSDEURWAARDERS.................................................................................................................................29
§4 ADVOCATEN....................................................................................................................................................30
advocaten bij het Hof van Cassatie................................................................................................................31
BASISBEGINSELEN VAN GERECHTELIJK RECHT...............................................................................................31
, §1 GRONDRECHTEN VERVAT IN ART. 6 EVRM............................................................................................................31
toepassingsgebied..........................................................................................................................................32
§2 TOEGANG TOT HET GERECHT...............................................................................................................................32
toepassing......................................................................................................................................................33
§3 ONAFHANKELIJK EN ONPARTIJDIG GERECHT............................................................................................................33
onafhankelijkheid...........................................................................................................................................33
onpartijdigheid...............................................................................................................................................34
§4 EERLIJK EN OPENBAAR PROCES............................................................................................................................35
Recht op een eerlijk proces: eerlijke en gelijke behandeling..........................................................................35
Recht op openbaarheid van het proces..........................................................................................................36
§5 RECHT OP TEGENSPRAAK....................................................................................................................................37
§6 PROCESGELIJKHEID............................................................................................................................................38
§7 PARTIJAUTONOMIE OF BESCHIKKINGSBEGINSEL.......................................................................................................38
TOEPASSINGSGEBIED................................................................................................................................... 38
§1 RATIONE TEMPORIS (IN DE TIJD)..........................................................................................................................38
§1 rechterlijke organisatie.............................................................................................................................38
§2 bevoegdheid..............................................................................................................................................39
§3 Rechtspleging............................................................................................................................................40
§2 RATIONE LOCI (IN DE RUIMTE)............................................................................................................................42
§3 RATIONE PERSONAE (PERSOON)..........................................................................................................................42
§4 RATIONE MATERIAE (MATERIEEL)........................................................................................................................42
RECHTSVORDERING..................................................................................................................................... 43
§1 BEGRIP...........................................................................................................................................................43
§2 KENMERKEN....................................................................................................................................................43
§3 AANVERWANTE BEGRIPPEN.................................................................................................................................44
§4 ONTVANKELIJKHEIDSVERSEISTEN RV......................................................................................................................45
§5 ALGEMENE ONTVANKELIJKHEIDSVEREISTEN RV........................................................................................................46
§1 partijbekwaamheid...................................................................................................................................46
§2 verblijven in belgië.....................................................................................................................................48
§3 procesbekwaamheid.................................................................................................................................48
§4 hoedanigheid.............................................................................................................................................49
§5 Belang........................................................................................................................................................51
EIS EN VERWEER.......................................................................................................................................... 56
EIS..................................................................................................................................................................... 56
soorten...........................................................................................................................................................56
bestanddelen..................................................................................................................................................57
gevolgen.........................................................................................................................................................58
VERWEER.............................................................................................................................................................58
§1 verweer ten grone.....................................................................................................................................58
§2 verweer bij wijze van exceptie...................................................................................................................59
§3 verweer bij wijze van tegeneis..................................................................................................................60
HET GESCHIL................................................................................................................................................ 60
aard................................................................................................................................................................61
soorten...........................................................................................................................................................61
BEËINDIGING VAN HET GESCHIL................................................................................................................................61
Buitengerechtelijke geschiloplossing zonder geding.....................................................................................61
2
, Buitengerechtelijke geschilbeslechting met geding.......................................................................................62
Gerechtelijke geschiloplossing zonder geding...............................................................................................63
Gerechtelijke geschilbeslechting met geding.................................................................................................65
HET GEDING................................................................................................................................................. 65
BEGRIPPEN..........................................................................................................................................................65
BASISBEGINSELEN..................................................................................................................................................66
BASISKENMERKEN.................................................................................................................................................66
SOORTEN GEDINGEN..............................................................................................................................................67
PROCESSUELE SANCTIES..........................................................................................................................................67
wat zijn de Vormvereisten?............................................................................................................................67
Voorbeelden...................................................................................................................................................67
Werking..........................................................................................................................................................68
Nietigheden....................................................................................................................................................68
TEMIJNEN............................................................................................................................................................71
Soorten termijnen algemeen..........................................................................................................................71
Soorten procestermijnen................................................................................................................................71
Berekening......................................................................................................................................................72
Sancties..........................................................................................................................................................73
RECHTSPREKENDE HANDELING.................................................................................................................... 75
KENMERKEN........................................................................................................................................................75
TERMINOLOGIE.....................................................................................................................................................75
TAAK VAN DE RECHTER...........................................................................................................................................76
cass. 8 februari 2001 boterarrest...................................................................................................................77
cass. 2 december 2004...................................................................................................................................77
positief geformuleerd:....................................................................................................................................77
GEVOLGEN VAN HET VONNIS...................................................................................................................................78
Uitputting van rechtsmacht...........................................................................................................................78
Gezag van gewijsde........................................................................................................................................78
Uitvoerbaarheid.............................................................................................................................................79
Bewijskracht en bewijswaarde.......................................................................................................................79
Tegenwerpelijkheid........................................................................................................................................79
ALGEMENE BEGINSELEN............................................................................................................................... 80
RECHTSMACHT......................................................................................................................................................80
BEVOEGDHEID......................................................................................................................................................81
MATERIËLE BEVOEGDHEID......................................................................................................................................82
TERRITORIALE BEVOEGDHEID...................................................................................................................................82
bevoegdheid...................................................................................................................................................82
MATERIËLE BEVOEGDHEID........................................................................................................................... 82
RECHTSKARAKTER..................................................................................................................................................83
COMPONENTEN.................................................................................................................................................... 84
§1 het voorwerp van de eis............................................................................................................................84
§2 de waarde van de eis.................................................................................................................................84
§3 urgentie.....................................................................................................................................................87
§4 hoedanigheid van partijen........................................................................................................................87
TOETSINGSOGENBLIK..............................................................................................................................................88
TERRITORIALE BEVOEGDHEID....................................................................................................................... 88
3
, RECHTSKARAKTER................................................................................................................................................. 89
BEVOEGDHEIDSOVEREENKOMST...............................................................................................................................89
VERSTEK VAN DE VERWEERDER................................................................................................................................90
MATERIËLE BEVOEGDHEID........................................................................................................................... 90
HOOFDVORDERING................................................................................................................................................90
Vredegerecht..................................................................................................................................................90
Politierechtbank.............................................................................................................................................93
Rechtbank van eerste aanleg.........................................................................................................................93
Arbeidsrechtbank...........................................................................................................................................97
Ondernemingsrechtbank................................................................................................................................98
Arrondissementsrechtbank..........................................................................................................................100
Hof van beroep.............................................................................................................................................100
Arbeidshof....................................................................................................................................................100
Hof van Cassatie...........................................................................................................................................100
TUSSENVORDERING..............................................................................................................................................101
Tussengeschillen m.b.t. de hoofdeis.............................................................................................................101
Tussengeschillen m.b.t. het verweer............................................................................................................102
Eis tot tussenkomst......................................................................................................................................104
Aanhangigheid.............................................................................................................................................104
Samenhang..................................................................................................................................................104
TERRITORIALE BEVOEGDHEID..................................................................................................................... 105
ALGEMENE REGELEN............................................................................................................................................105
BIJZONDERE REGELEN.......................................................................................................................................... 106
1§ Prorogatie (uitbreiding) van territoriale bevoegdheid............................................................................106
2§ Bepalingen van dwingend recht..............................................................................................................107
3§ Bepalingen van openbare orde...............................................................................................................108
IN EERSTE AANLEG..................................................................................................................................... 109
VERWEERDER WERPT DE EXCEPTIE VAN ONBEVOEGDHEID OP.......................................................................................109
RECHTER WERPT MIDDEL VAN ONBEVOEGDHEID OP...................................................................................................110
BESLECHTING VAN HET BEVOEGDHEIDSINCIDENT.......................................................................................................110
IN HOGER BEROEP..................................................................................................................................... 110
BINNEN HETZELFDE RECHTSCOLLEGE.......................................................................................................... 111
SAMENHANG EN AANHANGIGHEID............................................................................................................ 111
BESLISSINGSBOOM BEVOEGDHEID............................................................................................................. 111
RECHTSHULP EN RECHTSBIJSTAND............................................................................................................. 113
KOSTELOOSHEID VAN DE RECHTSPLEGING.................................................................................................................113
RECHTSHULP OF JURIDISCHE BIJSTAND.....................................................................................................................114
eerstelijns juridische bijstand.......................................................................................................................114
tweedelijns juridische bijstand.....................................................................................................................114
RECHTSBIJSTAND.................................................................................................................................................115
DAGVAARDING.......................................................................................................................................... 115
RECHTSINGANG DOOR “DAGVAARDING”..................................................................................................................115
uitzondering arbeidsrechtbank....................................................................................................................117
DAGVAARDINGSEXPLOOT......................................................................................................................................117
4