Algemene informatie
Naam boek: Lijmen/Het Been
Schrijver: Willem Elsschot
Jaar eerste druk: 1938
Uitgeverij: Athenaeum
Plaats: Antwerpen
Genre: novelle, satire
Inhoudsopgave
Algemene informatie..............................................................................................................................1
Uitgebreide samenvatting.......................................................................................................................2
Romananalyse........................................................................................................................................6
Personages..........................................................................................................................................6
Hoofdpersoon.................................................................................................................................6
Doel................................................................................................................................................6
Helpers...........................................................................................................................................7
Tegenstanders.................................................................................................................................7
Wereldbeeld...................................................................................................................................7
Plaats en ruimte..................................................................................................................................7
Tijd......................................................................................................................................................7
Structuur.............................................................................................................................................7
Stijl......................................................................................................................................................7
Perspectief/vertelinstantie en de (on)betrouwbaarheid daarvan.......................................................7
Thema.................................................................................................................................................8
Titelverklaring.................................................................................................................................8
Ondertitel.......................................................................................................................................8
Motto..............................................................................................................................................8
Motieven........................................................................................................................................8
Literaire stroming...............................................................................................................................8
Diepere betekenis...............................................................................................................................8
Recensies................................................................................................................................................9
Samenvatting....................................................................................................................................10
Eigen mening....................................................................................................................................10
1
, Uitgebreide samenvatting
Deel I - Lijmen
Lijmen vertelt de lotgevallen van het personage Laarmans. Deze Laarmans ontmoet een oude
bekende in een café, en nodigt hem bij hem thuis uit om zijn verhaal te vertellen.
En hij vertelt. Hoe hij de man die hij zou leren kennen als Boorman onder gelijke omstandigheden in
een café ontmoet. Hij overpeinst er zijn leven en ziet met vrees de rest van zijn bestaan tegemoet.
Zijn gevoelens zijn zo sterk dat hij om zich heen kijkt omdat hij bang is dat iemand de angst van zijn
gezicht kan lezen. Hij ziet een 'korte stevig uitziende man van een jaar of vijftig' die op Beethoven lijkt
zoals we diens beeltenis in gips boven piano's kennen. Die man kijkt naar hem, op een manier
waardoor Laarmans zich inderdaad ongemakkelijk voelt. '...Hij keek niet zozeer óp mij, als door mij
heen...' (p. 12).
Laarmans verlaat snel daarop het café en weet nauwelijks raad met zijn frustratie. De man is ook naar
buiten gekomen. Hij neemt Laarmans mee naar een ander café en stelt hem voor zijn assistent te
worden. Laarmans moet wel veranderen. Zijn baard moet er af, hij moet nieuwe kleding aanschaffen
(die hij op vertoon van een visitekaartje van Boorman zonder betalen - zij het niet van harte - uit een
bepaalde zaak mag meenemen, en hij mag geen pijp meer roken. Bovendien moet hij een andere
naam gaan gebruiken.
Nog die eerste avond volgt hij Boorman naar diens huis. Daar is hij er getuige van hoe de man bij
twee wijkagenten in een goed blaadje raakt door ze te trakteren op drank en sigaren. Hij verneemt
dat Boorman een tijdschrift uitgeeft, dat geen abonnees heeft, slechts een opdrachtgever. Deze krijgt
voorgespiegeld dat het blad vol positieve aandacht voor het betreffende bedrijf onder een groot
aantal abonnees wordt verspreid en wordt overgehaald zelf een groot aantal exemplaren af te nemen
als reclamemateriaal. Hierbij is het voor Boorman niet ongewoon dat hij betaling in goederen
accepteert.
Dan komt zijn echtgenote thuis, die op bezoek was bij haar zieke zuster, die inmiddels is overleden.
Mevrouw Boorman heeft een begrafenisonderneming opdracht gegeven haar zus te verzorgen.
Omdat zij hiervoor geen prijs heeft afgesproken voelt Boorman aan dat die firma hen een zeer hoge
rekening zal presenteren. Hij probeert de zaak in de kiem te smoren door direct, midden in de nacht,
het bedrijf te bellen. In het bijzijn van de agenten (als getuigen) wil hij de order bijstellen. De
doodgraver is er echter op bedacht en reageert niet. Boorman legt zich bij betaling neer.
Wanneer het lichaam van de schoonzus arriveert is Boorman van plan ter plekke te betalen. Toch
probeert hij de bezorgers te lijmen, in de hoop iets te weten te komen dat nuttig voor hem kan zijn.
De koetsier blijkt gevoelig voor de giften (geld, drank) en Boormans houding. De man zegt: 'Hij heeft u
zeker te pakken gehad, mijnheer? Gebalsemd is het niet?...Pas nu maar op, want het lossen is niet in
de prijs begrepen.' (p. 33). Boorman leert dat het bedrijf één wagen gebruikt voor zowel het vervoer
van overledenen als van zieken. Terwijl er naar de klanten wordt gedaan alsof het om twee
verschillende voertuigen gaat, de Korthals XIV en de Korthals XV. Boorman ziet in deze informatie zijn
kans. In plaats van betalen, neemt hij de rekening slechts aan van de voerder en zegt hij het te zijner
tijd wel met diens baas te regelen.
Boorman en Laarmans gaan naar Gent. De koetsier had verteld dat er foto's waren gemaakt van de
auto, uitgedost als de Korthals XIV en als de Korthals XV. Ze vinden de fotozaak die de foto's heeft
gemaakt. Laarmans doet zich voor als iemand van de begrafenisonderneming en ze weten de hand te
leggen op belastende originelen, waarop dezelfde wagen als lijkwagen en als ziekenwagen is te zien.
2
Naam boek: Lijmen/Het Been
Schrijver: Willem Elsschot
Jaar eerste druk: 1938
Uitgeverij: Athenaeum
Plaats: Antwerpen
Genre: novelle, satire
Inhoudsopgave
Algemene informatie..............................................................................................................................1
Uitgebreide samenvatting.......................................................................................................................2
Romananalyse........................................................................................................................................6
Personages..........................................................................................................................................6
Hoofdpersoon.................................................................................................................................6
Doel................................................................................................................................................6
Helpers...........................................................................................................................................7
Tegenstanders.................................................................................................................................7
Wereldbeeld...................................................................................................................................7
Plaats en ruimte..................................................................................................................................7
Tijd......................................................................................................................................................7
Structuur.............................................................................................................................................7
Stijl......................................................................................................................................................7
Perspectief/vertelinstantie en de (on)betrouwbaarheid daarvan.......................................................7
Thema.................................................................................................................................................8
Titelverklaring.................................................................................................................................8
Ondertitel.......................................................................................................................................8
Motto..............................................................................................................................................8
Motieven........................................................................................................................................8
Literaire stroming...............................................................................................................................8
Diepere betekenis...............................................................................................................................8
Recensies................................................................................................................................................9
Samenvatting....................................................................................................................................10
Eigen mening....................................................................................................................................10
1
, Uitgebreide samenvatting
Deel I - Lijmen
Lijmen vertelt de lotgevallen van het personage Laarmans. Deze Laarmans ontmoet een oude
bekende in een café, en nodigt hem bij hem thuis uit om zijn verhaal te vertellen.
En hij vertelt. Hoe hij de man die hij zou leren kennen als Boorman onder gelijke omstandigheden in
een café ontmoet. Hij overpeinst er zijn leven en ziet met vrees de rest van zijn bestaan tegemoet.
Zijn gevoelens zijn zo sterk dat hij om zich heen kijkt omdat hij bang is dat iemand de angst van zijn
gezicht kan lezen. Hij ziet een 'korte stevig uitziende man van een jaar of vijftig' die op Beethoven lijkt
zoals we diens beeltenis in gips boven piano's kennen. Die man kijkt naar hem, op een manier
waardoor Laarmans zich inderdaad ongemakkelijk voelt. '...Hij keek niet zozeer óp mij, als door mij
heen...' (p. 12).
Laarmans verlaat snel daarop het café en weet nauwelijks raad met zijn frustratie. De man is ook naar
buiten gekomen. Hij neemt Laarmans mee naar een ander café en stelt hem voor zijn assistent te
worden. Laarmans moet wel veranderen. Zijn baard moet er af, hij moet nieuwe kleding aanschaffen
(die hij op vertoon van een visitekaartje van Boorman zonder betalen - zij het niet van harte - uit een
bepaalde zaak mag meenemen, en hij mag geen pijp meer roken. Bovendien moet hij een andere
naam gaan gebruiken.
Nog die eerste avond volgt hij Boorman naar diens huis. Daar is hij er getuige van hoe de man bij
twee wijkagenten in een goed blaadje raakt door ze te trakteren op drank en sigaren. Hij verneemt
dat Boorman een tijdschrift uitgeeft, dat geen abonnees heeft, slechts een opdrachtgever. Deze krijgt
voorgespiegeld dat het blad vol positieve aandacht voor het betreffende bedrijf onder een groot
aantal abonnees wordt verspreid en wordt overgehaald zelf een groot aantal exemplaren af te nemen
als reclamemateriaal. Hierbij is het voor Boorman niet ongewoon dat hij betaling in goederen
accepteert.
Dan komt zijn echtgenote thuis, die op bezoek was bij haar zieke zuster, die inmiddels is overleden.
Mevrouw Boorman heeft een begrafenisonderneming opdracht gegeven haar zus te verzorgen.
Omdat zij hiervoor geen prijs heeft afgesproken voelt Boorman aan dat die firma hen een zeer hoge
rekening zal presenteren. Hij probeert de zaak in de kiem te smoren door direct, midden in de nacht,
het bedrijf te bellen. In het bijzijn van de agenten (als getuigen) wil hij de order bijstellen. De
doodgraver is er echter op bedacht en reageert niet. Boorman legt zich bij betaling neer.
Wanneer het lichaam van de schoonzus arriveert is Boorman van plan ter plekke te betalen. Toch
probeert hij de bezorgers te lijmen, in de hoop iets te weten te komen dat nuttig voor hem kan zijn.
De koetsier blijkt gevoelig voor de giften (geld, drank) en Boormans houding. De man zegt: 'Hij heeft u
zeker te pakken gehad, mijnheer? Gebalsemd is het niet?...Pas nu maar op, want het lossen is niet in
de prijs begrepen.' (p. 33). Boorman leert dat het bedrijf één wagen gebruikt voor zowel het vervoer
van overledenen als van zieken. Terwijl er naar de klanten wordt gedaan alsof het om twee
verschillende voertuigen gaat, de Korthals XIV en de Korthals XV. Boorman ziet in deze informatie zijn
kans. In plaats van betalen, neemt hij de rekening slechts aan van de voerder en zegt hij het te zijner
tijd wel met diens baas te regelen.
Boorman en Laarmans gaan naar Gent. De koetsier had verteld dat er foto's waren gemaakt van de
auto, uitgedost als de Korthals XIV en als de Korthals XV. Ze vinden de fotozaak die de foto's heeft
gemaakt. Laarmans doet zich voor als iemand van de begrafenisonderneming en ze weten de hand te
leggen op belastende originelen, waarop dezelfde wagen als lijkwagen en als ziekenwagen is te zien.
2
