1. EEN KLAS MANAGEN
Zorgt voor een krachtige leeromgeving
Alles wat je doet om het onderwijsleerproces vlot kan laten lopen
o Streng zijn
o Orde houden
o Tempo
o Sturen
o Rust
o Structuur
o Organisatie
o lesovergang
MANAGEMENTVAARDIGHEDEN (KOUNIN)
1. Alert zijn
=> Heeft alles in de gaten wat er zich in zijn klas afspeelt
* ‘ogen in zijn achterhoofd’
=> Heeft met alle leerlingen oogcontact hebben en zo min mogelijk met je rug naar de klas staan
=> Niet alleen in het oog houden maar het ook zichtbaar maken dat je alert bent
=> Komt tussen wanneer de aandacht verslapt of niet-taakgericht gedrag optreedt en roept de juiste
leerling tot orde
=> Voordelen:
* Voorkomen dat anderen uit de klas ‘besmet’ raken
* Speelt in op het rimpelingseffect (vriendelijke terechtwijzing van een lln kan een positief effect
hebben op de andere lln)
* Kleine, rustige tussenkomsten volstaan om het gedrag stop te zetten
* Voorkomen dat een klein incident uitdeint tot een groter fenomeen (dader moeilijker te vinden)
2. Het spreiden van de aandacht of simultaan gedraag
=> De leerkracht moet wanneer het nodig is zijn aandacht simultaan over verschillende zaken kunnen
spreiden
=> Belangrijk in graadsklassen/combinatieklassen
3. Continuïteit en vaart
=> Storingen worden zoveel mogelijk voorkomen of snel opgelost, zodat het vlotte verloop van de
lesactiviteit niet of nauwelijks wordt onderbroken
=> Vaart is niet snel maar vlot
=> Hoe verkrijgen:
* Taakgerichte signalen aan de leerlingen aan bieden dan richt je hun aandacht op de les en
voorkom je verstrooiing
* Nieuwe instructie of uitleg moet ‘duidelijk’ zijn voor de leerlingen
* Vermijden van onnodige uitweidingen of onderbrekingen
* Niet-oplettende leerlingen benaderen zonder de medeleerlingen niet verstoord
* Zorg voor vlotten overgangen tussen de lesonderdelen
(1) Klassikaal de overgang kort aankondigingen
(2) Wachten tot iedereen naar je luistert
(3) Geef rustig de volgende instructie
(4) Geef duidelijk aan wanneer de leerlingen weer aan de slag kunnen
* Zo snel mogelijk aan de slag gaan met de leerlingen
, * Vermijd om voortdurend hardop extra uitleg aan één leerling te geven, terwijl de rest al
geconcentreerd in stilte aan het werken is
4. Het erbij houden van de groep
=> De leerlingen actief betrekken bij de les
=> Hoe alle leerlingen betrekken?:
* minder geconcentreerde of hyperactieve leerlingen dichtbij houden
* opdrachten en vragen formuleren voordat je een leerling aanwijst
* pauzeren, geef leerlingen genoeg tijd om na te denken
* vermijden van ‘pedagogische echo’ (= antwoorden van leerlingen herhalen), ze luisteren dan niet
meer naar de leerlingen
* vragen stellen kriskras doorheen de klas
* leerlingen die niet hun hand opsteken ook aanduiden
* vragen doorspelen
* de eigen vraag niet constant herhalen (anders luisteren ze niet meteen), vraag herformuleren
* betrokkenheid verhogen en aanzetten tot luisteren naar elkaar door leerlingen te laten reageren
op vragen of bedenkingen van medeleerlingen
* zorgen voor nieuw, aantrekkelijk materiaal
* loop rond en controleer de prestaties van de leerlingen
5. het verantwoordelijk stellen van de leerlingen voor hun eigen leren
=> de leerlingen moet uitgedaagd worden om hun eigen leerproces in handen te nemen en zich hiervoor
ook verantwoordelijk te voelen.
=> Door:
* Invoeren van zelfstandige taken en opdrachten
* Betrekken van de leerlingen bij de keuze en uitwerking van bepaalde onderwerpen
* Kringgesprek houden
* Voorstellendoos/ideeënbus in de klas plaatsen
* Het werken met projecten
REGELS EN AFSPRAKEN
Zorgt voor een efficiënt verlopen van het school- en klasgebeuren
Regels: schoolteam
Afspraken: in samenspraak met de leerlingen
1. Verschillende soorten regels en afspraken
=> Schoolregels (te vinden in het schoolreglement)
=> Klassenregels
=> Persoonlijke regels
=> Didactische regels
=> Pedagogische regels
2. Klassenregels gelden binnen een bepaalde klasgroep
=> Persoonlijke regels gelden voor één bepaalde leerling voor een afgesproken periode
3. Wat zijn goede regels?
=> Brengt het bedoelde effect te weeg
=> Positief opgesteld en in concrete gedragstermen geformuleerd
4. Overtreden van regels
=> Redenen waarom de regels overtreden worden
* Je bent het er niet mee eens
* Het is niet duidelijk
, * De ouders ondersteunen de regels niet (thuis mag dit wel)
=> Als de regel duidelijk is en doelbewust wordt overtreden dan moet er worden ingegrepen en
eventueel zelf een sanctie volgen
=> Hoe meer regels en afspraken, hoe meer kansen op overtreding en hoe meer er ingegrepen moet
worden
=> Regels en afspraken die in de ogen van de leerlingen niet redelijk zijn roepen weerstanden op en
geven aanleiding tot overtreding
2. VRAGEN STELLEN
HERHALING: KENMERKEN VAN EEN GOEDE VRAAG
Eénduidig
Niet suggestief
Voldoende uitdaging maar niet te moeilijk
Bondig
Geen dubbele of multiple vragen
Geen negaties
SOORTEN VRAGEN
OPEN EN GESLOTEN VRAGEN
Gesloten vragen
o Het antwoord op de vraag ligt duidelijke vast op voorhand en is eerder kort van aard
o Zorgt voor sterke controle over het lesverloop juist omdat het zo voorspelbaar is
Ja/nee-vragen
Herkenningsvragen
Vraag naar alternatieven
Open vragen
o Laat meer vrijheid in de aard en de keuze van het antwoord
o Leerlingen kunnen informatie inbrengen, die de leraar niet had geanticipeerd
o Geeft meer inzicht in het denk- en referentiekader dat de leerling bij het beantwoorden van
deze vraag hanteert
REPRODUCTIEVE EN PRODUCTIEVE VRAGEN
Reproductieve vragen (kennisvragen) => gedragsniveau “weten”
o Peilen naar precieze, feitelijke informatie waarvoor geen echt denkwerk vereist is
Rechtsreeks uit het geheugen
Letterlijk uit een bron
Productieve vragen (denkvragen) => gedragsniveau “inzien”, “toepassen”, “integreren”
o Leerlingen worden voor een ‘probleem’ gesteld
o Moeten antwoord construeren
o Adhv bekende informatie zelf tot een antwoord komen
o Deze vragen zijn moeilijker maar ook waardevoller omdat ze de leerling dwingen tot ‘zelf
nadenken’
o Leerkracht krijgt een schat aan informatie inzake de denkwereld van de leerlingen maar de
leerkracht moet zich flexibel kunnen opstellen om op een zinvolle manier te reageren op
‘onvoorspelbare’ antwoorden van de leerlingen
Zorgt voor een krachtige leeromgeving
Alles wat je doet om het onderwijsleerproces vlot kan laten lopen
o Streng zijn
o Orde houden
o Tempo
o Sturen
o Rust
o Structuur
o Organisatie
o lesovergang
MANAGEMENTVAARDIGHEDEN (KOUNIN)
1. Alert zijn
=> Heeft alles in de gaten wat er zich in zijn klas afspeelt
* ‘ogen in zijn achterhoofd’
=> Heeft met alle leerlingen oogcontact hebben en zo min mogelijk met je rug naar de klas staan
=> Niet alleen in het oog houden maar het ook zichtbaar maken dat je alert bent
=> Komt tussen wanneer de aandacht verslapt of niet-taakgericht gedrag optreedt en roept de juiste
leerling tot orde
=> Voordelen:
* Voorkomen dat anderen uit de klas ‘besmet’ raken
* Speelt in op het rimpelingseffect (vriendelijke terechtwijzing van een lln kan een positief effect
hebben op de andere lln)
* Kleine, rustige tussenkomsten volstaan om het gedrag stop te zetten
* Voorkomen dat een klein incident uitdeint tot een groter fenomeen (dader moeilijker te vinden)
2. Het spreiden van de aandacht of simultaan gedraag
=> De leerkracht moet wanneer het nodig is zijn aandacht simultaan over verschillende zaken kunnen
spreiden
=> Belangrijk in graadsklassen/combinatieklassen
3. Continuïteit en vaart
=> Storingen worden zoveel mogelijk voorkomen of snel opgelost, zodat het vlotte verloop van de
lesactiviteit niet of nauwelijks wordt onderbroken
=> Vaart is niet snel maar vlot
=> Hoe verkrijgen:
* Taakgerichte signalen aan de leerlingen aan bieden dan richt je hun aandacht op de les en
voorkom je verstrooiing
* Nieuwe instructie of uitleg moet ‘duidelijk’ zijn voor de leerlingen
* Vermijden van onnodige uitweidingen of onderbrekingen
* Niet-oplettende leerlingen benaderen zonder de medeleerlingen niet verstoord
* Zorg voor vlotten overgangen tussen de lesonderdelen
(1) Klassikaal de overgang kort aankondigingen
(2) Wachten tot iedereen naar je luistert
(3) Geef rustig de volgende instructie
(4) Geef duidelijk aan wanneer de leerlingen weer aan de slag kunnen
* Zo snel mogelijk aan de slag gaan met de leerlingen
, * Vermijd om voortdurend hardop extra uitleg aan één leerling te geven, terwijl de rest al
geconcentreerd in stilte aan het werken is
4. Het erbij houden van de groep
=> De leerlingen actief betrekken bij de les
=> Hoe alle leerlingen betrekken?:
* minder geconcentreerde of hyperactieve leerlingen dichtbij houden
* opdrachten en vragen formuleren voordat je een leerling aanwijst
* pauzeren, geef leerlingen genoeg tijd om na te denken
* vermijden van ‘pedagogische echo’ (= antwoorden van leerlingen herhalen), ze luisteren dan niet
meer naar de leerlingen
* vragen stellen kriskras doorheen de klas
* leerlingen die niet hun hand opsteken ook aanduiden
* vragen doorspelen
* de eigen vraag niet constant herhalen (anders luisteren ze niet meteen), vraag herformuleren
* betrokkenheid verhogen en aanzetten tot luisteren naar elkaar door leerlingen te laten reageren
op vragen of bedenkingen van medeleerlingen
* zorgen voor nieuw, aantrekkelijk materiaal
* loop rond en controleer de prestaties van de leerlingen
5. het verantwoordelijk stellen van de leerlingen voor hun eigen leren
=> de leerlingen moet uitgedaagd worden om hun eigen leerproces in handen te nemen en zich hiervoor
ook verantwoordelijk te voelen.
=> Door:
* Invoeren van zelfstandige taken en opdrachten
* Betrekken van de leerlingen bij de keuze en uitwerking van bepaalde onderwerpen
* Kringgesprek houden
* Voorstellendoos/ideeënbus in de klas plaatsen
* Het werken met projecten
REGELS EN AFSPRAKEN
Zorgt voor een efficiënt verlopen van het school- en klasgebeuren
Regels: schoolteam
Afspraken: in samenspraak met de leerlingen
1. Verschillende soorten regels en afspraken
=> Schoolregels (te vinden in het schoolreglement)
=> Klassenregels
=> Persoonlijke regels
=> Didactische regels
=> Pedagogische regels
2. Klassenregels gelden binnen een bepaalde klasgroep
=> Persoonlijke regels gelden voor één bepaalde leerling voor een afgesproken periode
3. Wat zijn goede regels?
=> Brengt het bedoelde effect te weeg
=> Positief opgesteld en in concrete gedragstermen geformuleerd
4. Overtreden van regels
=> Redenen waarom de regels overtreden worden
* Je bent het er niet mee eens
* Het is niet duidelijk
, * De ouders ondersteunen de regels niet (thuis mag dit wel)
=> Als de regel duidelijk is en doelbewust wordt overtreden dan moet er worden ingegrepen en
eventueel zelf een sanctie volgen
=> Hoe meer regels en afspraken, hoe meer kansen op overtreding en hoe meer er ingegrepen moet
worden
=> Regels en afspraken die in de ogen van de leerlingen niet redelijk zijn roepen weerstanden op en
geven aanleiding tot overtreding
2. VRAGEN STELLEN
HERHALING: KENMERKEN VAN EEN GOEDE VRAAG
Eénduidig
Niet suggestief
Voldoende uitdaging maar niet te moeilijk
Bondig
Geen dubbele of multiple vragen
Geen negaties
SOORTEN VRAGEN
OPEN EN GESLOTEN VRAGEN
Gesloten vragen
o Het antwoord op de vraag ligt duidelijke vast op voorhand en is eerder kort van aard
o Zorgt voor sterke controle over het lesverloop juist omdat het zo voorspelbaar is
Ja/nee-vragen
Herkenningsvragen
Vraag naar alternatieven
Open vragen
o Laat meer vrijheid in de aard en de keuze van het antwoord
o Leerlingen kunnen informatie inbrengen, die de leraar niet had geanticipeerd
o Geeft meer inzicht in het denk- en referentiekader dat de leerling bij het beantwoorden van
deze vraag hanteert
REPRODUCTIEVE EN PRODUCTIEVE VRAGEN
Reproductieve vragen (kennisvragen) => gedragsniveau “weten”
o Peilen naar precieze, feitelijke informatie waarvoor geen echt denkwerk vereist is
Rechtsreeks uit het geheugen
Letterlijk uit een bron
Productieve vragen (denkvragen) => gedragsniveau “inzien”, “toepassen”, “integreren”
o Leerlingen worden voor een ‘probleem’ gesteld
o Moeten antwoord construeren
o Adhv bekende informatie zelf tot een antwoord komen
o Deze vragen zijn moeilijker maar ook waardevoller omdat ze de leerling dwingen tot ‘zelf
nadenken’
o Leerkracht krijgt een schat aan informatie inzake de denkwereld van de leerlingen maar de
leerkracht moet zich flexibel kunnen opstellen om op een zinvolle manier te reageren op
‘onvoorspelbare’ antwoorden van de leerlingen
