OWE 3 - ANATOMIE,
FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Grégoire, Anatomie & fysiologie
HOOFDSTUK 7 - SPIJSVERTERINGSSTELSEL
7.2 - SPIJSVERTERINGSKANAAL
Functies
Opname van voedsel uit het uitwendige milieu.
Mechanische verkleining en mengen van het voedsel
Vertering: chemische bewerking door enzymen.
Peristaltiek: vervoeren van voedsel door spijsverteringskanaal.
Resorptie: overdracht van voedselstoffen aan het bloed.
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 1
, Ontlasting: uitscheiding van onverteerde en onverteerbare stoffen.
7.2.1 - ALGEMENE BOUW VAN DE WAND
Van binnen naar buiten
Mucosa (slijmvlies) is de epitheellaag die aan het lumen grenst. Tussen
deze cellen zitten veel slijm producerende cellen en op sommige plekken
zijn klieren en afvoercellen.
Lamina propria mucosae: onderliggende laag losmazig bindweefsel.
Musculaire mucosae: een dun laagje spierweefsel. De contracties
ondersteunen de afgifte van klierproducten aan het lumen.
Submucosa is een relatief dikke bindweefsellaag mer bloedvaten,
lymfevaten, lymfatisch weefsel en zenuwen.
Muscularis is het spiergedeelte van de wand. Bestaat uit glad spierweefsel
en is verdeeld in een laag krijgslieden en daaronder een laag lengtespieren.
De aanspanning van de beide spieren kort na elkaar resulteren in
peristaltiek.
Serosa is het viscerale blad van het buikvlies.
7.2.2 - MONDHOLTE
De mondholte / cavia oris is bekleed met slijmvlies, bestaande uit meerlagig
niet verhoord plaveiselepitheel.
Begrenzing van de mondholte
Het dak van de mondholte wordt gevormd door het palatum (gehemelte) in het
centrum en de bovenkaak. Dit is de scheiding tussen de neus- en mondholte.
Voorste deel, palatum durum (harde gehemelte), is hard en bevat
botweefsel.
Daar achter ligt het palatum molle (zacht gehemelte) en bestaat uit
spierweefsel.
Het loopt door en eindigt met de uvula (huig).
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 2
, Aan de zijkanten van de mondholte liggen de achterste en voorste
gehemeltebogen. Tussen deze liggen de tonsillen.
Voedselbewerking in de mond
De lingua (tong) is een dwarsgestreepte spier met een grote bewegelijkheid.
Tussen de tong en mondbodem zit een slijmvliesplooi, de tongriem.
De maxilla (bovenkaak) en de mandibula (onderkaak) zijn hoefijzervorming en
passen op elkaar. Dat is occlusie.
Bij benoeming van de gebitselementen worden de onder- en bovenkaak in twee
gelijke stukken verdeeld, zo krijg je 4 kwadranten.
Twee dentes incisivi (snijtanden): snijden het voedsel.
Een dens caninus (hoektand): om voedsel af te snijden en af te scheuren.
Twee dentes premolres (valse kiezen): pletten en vermaken van voedsel.
Drie dentes molares (ware kiezen)
Een dentes sapientiae (verstandskies)
Het zichtbare deel van de kies of tand noem je de kroon. De hals is het deel dat
door tandvlees wordt bedekt. De hals vormt de overgang naar de wortel.
Gebitselementen zijn opgebouwd uit dentine (tandbeen), een speciaal soort
botweefsel. Dit wordt in de kroon beschermd door email (tandglazuur).
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 3
, Silvia (speeksel) wordt geproduceerd
door de speekselklieren.
Glandula parotidea (oorspeekselklier)
Glandula submandibularis
(onderkaakspeekselklier)
Glandula sublingualis
(ondertongspeekselklier)
Afhandelijk van de aard van he voedsel is
het speeksel; sereus of mukeus.
Het speeksel bevat ptyaline (speekselamylase), die splitst een deel
polysachariden in maltose en glucose. Ook bevat het imminoglobuline,
leukocyten en lysozymen. Deze stoffen remmen de bacteriegroei.
Kauwen & slikken
Bij het kauwen wordt het voedsel afwisselend tussen kiezen uitgeperst door de
tong, wangspieren en de lippen weer tussen gebracht. Tegelijk met het
vermalen wordt het voedsel grondig gemengd met speeksel.
1. De bolus wordt door de tong naar achteren geschoven; de huig beweegt
naar achteren.
2. De bolus komt in de keelholte en duwt het strotklepje omlaag. De huig sluit
de neusholte af.
3. De keelholte wordt dichtgeknepen, het strottenhoofd komt omlaag, de
luchtpijp wordt door het strotklepje afgesloten. De bolus wordt in de
slokdarm geduwd.
7.2.3 - KEELHOLTE
De pharynx (keelholte) is een buisvormige ruimte vanaf de neusholte tot aan
het strottenhoofd en de slokdarm.
Van boven naar beneden
Nasopharynx (neus-keelholte): hier bevinden zich de neusamandelen en
aan de weerzijden de uitmonding van de buis van Eustachius. Staat in
dienst van de ademhaling.
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 4
FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Grégoire, Anatomie & fysiologie
HOOFDSTUK 7 - SPIJSVERTERINGSSTELSEL
7.2 - SPIJSVERTERINGSKANAAL
Functies
Opname van voedsel uit het uitwendige milieu.
Mechanische verkleining en mengen van het voedsel
Vertering: chemische bewerking door enzymen.
Peristaltiek: vervoeren van voedsel door spijsverteringskanaal.
Resorptie: overdracht van voedselstoffen aan het bloed.
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 1
, Ontlasting: uitscheiding van onverteerde en onverteerbare stoffen.
7.2.1 - ALGEMENE BOUW VAN DE WAND
Van binnen naar buiten
Mucosa (slijmvlies) is de epitheellaag die aan het lumen grenst. Tussen
deze cellen zitten veel slijm producerende cellen en op sommige plekken
zijn klieren en afvoercellen.
Lamina propria mucosae: onderliggende laag losmazig bindweefsel.
Musculaire mucosae: een dun laagje spierweefsel. De contracties
ondersteunen de afgifte van klierproducten aan het lumen.
Submucosa is een relatief dikke bindweefsellaag mer bloedvaten,
lymfevaten, lymfatisch weefsel en zenuwen.
Muscularis is het spiergedeelte van de wand. Bestaat uit glad spierweefsel
en is verdeeld in een laag krijgslieden en daaronder een laag lengtespieren.
De aanspanning van de beide spieren kort na elkaar resulteren in
peristaltiek.
Serosa is het viscerale blad van het buikvlies.
7.2.2 - MONDHOLTE
De mondholte / cavia oris is bekleed met slijmvlies, bestaande uit meerlagig
niet verhoord plaveiselepitheel.
Begrenzing van de mondholte
Het dak van de mondholte wordt gevormd door het palatum (gehemelte) in het
centrum en de bovenkaak. Dit is de scheiding tussen de neus- en mondholte.
Voorste deel, palatum durum (harde gehemelte), is hard en bevat
botweefsel.
Daar achter ligt het palatum molle (zacht gehemelte) en bestaat uit
spierweefsel.
Het loopt door en eindigt met de uvula (huig).
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 2
, Aan de zijkanten van de mondholte liggen de achterste en voorste
gehemeltebogen. Tussen deze liggen de tonsillen.
Voedselbewerking in de mond
De lingua (tong) is een dwarsgestreepte spier met een grote bewegelijkheid.
Tussen de tong en mondbodem zit een slijmvliesplooi, de tongriem.
De maxilla (bovenkaak) en de mandibula (onderkaak) zijn hoefijzervorming en
passen op elkaar. Dat is occlusie.
Bij benoeming van de gebitselementen worden de onder- en bovenkaak in twee
gelijke stukken verdeeld, zo krijg je 4 kwadranten.
Twee dentes incisivi (snijtanden): snijden het voedsel.
Een dens caninus (hoektand): om voedsel af te snijden en af te scheuren.
Twee dentes premolres (valse kiezen): pletten en vermaken van voedsel.
Drie dentes molares (ware kiezen)
Een dentes sapientiae (verstandskies)
Het zichtbare deel van de kies of tand noem je de kroon. De hals is het deel dat
door tandvlees wordt bedekt. De hals vormt de overgang naar de wortel.
Gebitselementen zijn opgebouwd uit dentine (tandbeen), een speciaal soort
botweefsel. Dit wordt in de kroon beschermd door email (tandglazuur).
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 3
, Silvia (speeksel) wordt geproduceerd
door de speekselklieren.
Glandula parotidea (oorspeekselklier)
Glandula submandibularis
(onderkaakspeekselklier)
Glandula sublingualis
(ondertongspeekselklier)
Afhandelijk van de aard van he voedsel is
het speeksel; sereus of mukeus.
Het speeksel bevat ptyaline (speekselamylase), die splitst een deel
polysachariden in maltose en glucose. Ook bevat het imminoglobuline,
leukocyten en lysozymen. Deze stoffen remmen de bacteriegroei.
Kauwen & slikken
Bij het kauwen wordt het voedsel afwisselend tussen kiezen uitgeperst door de
tong, wangspieren en de lippen weer tussen gebracht. Tegelijk met het
vermalen wordt het voedsel grondig gemengd met speeksel.
1. De bolus wordt door de tong naar achteren geschoven; de huig beweegt
naar achteren.
2. De bolus komt in de keelholte en duwt het strotklepje omlaag. De huig sluit
de neusholte af.
3. De keelholte wordt dichtgeknepen, het strottenhoofd komt omlaag, de
luchtpijp wordt door het strotklepje afgesloten. De bolus wordt in de
slokdarm geduwd.
7.2.3 - KEELHOLTE
De pharynx (keelholte) is een buisvormige ruimte vanaf de neusholte tot aan
het strottenhoofd en de slokdarm.
Van boven naar beneden
Nasopharynx (neus-keelholte): hier bevinden zich de neusamandelen en
aan de weerzijden de uitmonding van de buis van Eustachius. Staat in
dienst van de ademhaling.
OWE 3 - ANATOMIE, FYSIOLOGIE & PATHOLOGIE 4
