Meetschalen
Voorbeeldcasussen zie ppt dia 5-7.
Examen: er worden geen meetschalen uitgedeeld: je moet kunnen uitleggen at een bepaalde score van een
meetschaal betekent + je moet kunnen inschatten hoe een bepaalde score kan evolueren obv zaken die zich
voordoen: bv. pt die achteruit gaat, pt waarbij bepaalde theorie opgestart wordt,…
WAPA
= eenvoudige manier om neurologische toestand van persoon in te schatten snelle beoordeling maken van
mate waarin iemand bewust is.
= Engelse variant: AVPU
WAPA AVPU Betekenis
Wakker Alert Pt is wakker + reageert op alle bevelen OF
Aanspreekbaar Verbal PT reageert enkel wanneer hij wordt aangesproken OF
Pijngevoelig Pain Pt reageert enkel wanneer een pijnprikkel wordt toegediend OF
A-reactief Unresponsive Pt reageert niet
Pijnprikkel: duwen nagelbed,…
Op spoed,… WAPA score doorgeven aan vpk/arts: pt is volgens WAPA-score aanspreekbaar.
Casus zie dia 10 en p10-12
ABC-methode is een snellere manier, maar indien pt stabiel is kan er tijd gemaakt worden voor fijnere
beoordeling adhv WAPA en GCS
Glasgow Coma Schaal – GCS
= Bewustzijnstoestand persoon inschatten: reactiepatroon van pt wordt beschreven adhv 3 verschillende
reacties (EMV = eyes,motoric, verbal):
Openen van ogen Motorieke reactie Verbale reactie
Opent de ogen… De motoriek… 1 = geen
1 = niet 1 = geen 2 = onverstaanbare klanken
2 = na pijn 2 = extensie op pijn (strekken) 3 = onsamenhangende woorden
3 = na aanspreken 3 = abnormale flexie op pijn (buigen) 4 = verward
4 = spontaan 4 terugtrekreactie op pijn 5 = normaal of georiënteerd
5 = pijnlokalisatie of georiënteerd
6 = voert bevelen uit
Voor elk onderdeel: beste prestatie per reactie bekeken 3 afzonderlijke scores opgeteld minimumscore:
3/15 en maximumscore 15/15
= <8 = gedaald bewustzijn (mogelijk coma/bewusteloosheid)
Op IZ: opvolgende toestand dmv GCS = extra parameter, ook mate van pijn, sedatie, braken, …
Casus zie p13
PEARL
= Pupils Equal And Reactive to Light
Naast opvolgen GCS dmv meetinstrument, wordt ook een evaluatie van pupillen uitgevoerd.
Belangrijk voor neurologische status: lichtstijve pupil (verhoogde intracraniële druk? Inklemming?),
pupilverwijding, ongelijke pupillen, niet te beoordelen pupillen (klein)?
Pupillen:
- Gelijk (isocoor) of niet?
- Grootte elke pupil
- Mate van reactie op licht?
Afwijkingen:
Dmv diepe sedatie: erg kleine gelijke pupillen & niet licht reactief = pinpoint
Erg kleine pupil: miose
Door morfine: erg grote pupil: mydriase
, Bij beademde pt: mogelijks 1/1/T: maar kan hoger liggen mits correcte controle + belang neurologische
opvolging!
- Toedienen pijnprikkel: niet altijd nodig, denken aan comfort!
Pediatrische GCS
Voor kinderen die nog niet kunnen praten (<2j) of nog niet correct kunnen praten (<5j):
Openen ogen Motorieke reactie Verbale reactie (<5j)
1 = niet 1 = geen 1 = geen
2 = na pijn 2 = extensie op pijn 2 = geschreeuw
3 = na aanspreken 3 = abnormale flexie 3 = klanken
4 = spontaan 4 = pijnlokalisatie 4 = woorden
5 = voert bevelen uit 5 = gericht
Totaalscore: 14/14
- Kinderen <6 maand: normale verbale score = 2, normale motorische score = 3
Normaalscore volgens leeftijd
0-6 maanden 9
6-12 maanden 11
1-2 jaar 12
2-5 jaar 13
5 jaar 14
Pijnschalen voor aanspreekbare/bewuste patiënten
NRS vs VAS
NRS = Numeric Rating Scale VAS = Visuele Analoge Schaal
= Uitgedrukt zonder hulpmiddel = Hulpmiddel nodig: lijn of latje
Doel: waarde kleven op intensiteit van pijn tussen 0-10/10 Doel: waarde kleven op intensiteit van pijn tussen 0-10/10
Wanneer NRS gebruikt wordt om pijn te meten: NPRS: p = pain = Verschuiven/aanduiden op latje welke mate van pijn:
achterkant ziet vpk met welke pijnintensiteit dit overeenkomt
= Navragen bij pt hoeveel pijn hij heeft op 10: 0 geen pijn, 10
ergst denkbare pijn.
- Niet vergeten om ook iets aan de pijn te doen indien nodig
- Geef aandacht aan het evalueren van de soort pijn & gepaste interventie
Voorbeelden soorten pijn: geen pijn, pijn in rust, pijn bij hoesten & niet bij diep ademen, pijn bij diep
ademen maar niet in rust, pijn door procedure, doorbraakpijn (bv. bij brandwonde), fantoompijn,…
Voorbeelden soorten interventies: sedativum toedienen/aanpassen, analgeticum
toedienen/aanpassen, comfortzorg, advies arts,…
(morfine = 1 van minst zware middelen ter beschikking in zh)
Komen parameters overeen met geuite pijn?
Ervaren pijn kan beïnvloed worden door mentale toestand pt.
Pijn vaak gepaard met verhoogde rr en/of versnelde hf
Sterke pijnstiller toedienen:
- Rr daalt
- Hf daalt
- Misselijkheid en braken
- Daling bwz
Extra interventie: praten met de pt
Voorbeeldcasussen zie ppt dia 5-7.
Examen: er worden geen meetschalen uitgedeeld: je moet kunnen uitleggen at een bepaalde score van een
meetschaal betekent + je moet kunnen inschatten hoe een bepaalde score kan evolueren obv zaken die zich
voordoen: bv. pt die achteruit gaat, pt waarbij bepaalde theorie opgestart wordt,…
WAPA
= eenvoudige manier om neurologische toestand van persoon in te schatten snelle beoordeling maken van
mate waarin iemand bewust is.
= Engelse variant: AVPU
WAPA AVPU Betekenis
Wakker Alert Pt is wakker + reageert op alle bevelen OF
Aanspreekbaar Verbal PT reageert enkel wanneer hij wordt aangesproken OF
Pijngevoelig Pain Pt reageert enkel wanneer een pijnprikkel wordt toegediend OF
A-reactief Unresponsive Pt reageert niet
Pijnprikkel: duwen nagelbed,…
Op spoed,… WAPA score doorgeven aan vpk/arts: pt is volgens WAPA-score aanspreekbaar.
Casus zie dia 10 en p10-12
ABC-methode is een snellere manier, maar indien pt stabiel is kan er tijd gemaakt worden voor fijnere
beoordeling adhv WAPA en GCS
Glasgow Coma Schaal – GCS
= Bewustzijnstoestand persoon inschatten: reactiepatroon van pt wordt beschreven adhv 3 verschillende
reacties (EMV = eyes,motoric, verbal):
Openen van ogen Motorieke reactie Verbale reactie
Opent de ogen… De motoriek… 1 = geen
1 = niet 1 = geen 2 = onverstaanbare klanken
2 = na pijn 2 = extensie op pijn (strekken) 3 = onsamenhangende woorden
3 = na aanspreken 3 = abnormale flexie op pijn (buigen) 4 = verward
4 = spontaan 4 terugtrekreactie op pijn 5 = normaal of georiënteerd
5 = pijnlokalisatie of georiënteerd
6 = voert bevelen uit
Voor elk onderdeel: beste prestatie per reactie bekeken 3 afzonderlijke scores opgeteld minimumscore:
3/15 en maximumscore 15/15
= <8 = gedaald bewustzijn (mogelijk coma/bewusteloosheid)
Op IZ: opvolgende toestand dmv GCS = extra parameter, ook mate van pijn, sedatie, braken, …
Casus zie p13
PEARL
= Pupils Equal And Reactive to Light
Naast opvolgen GCS dmv meetinstrument, wordt ook een evaluatie van pupillen uitgevoerd.
Belangrijk voor neurologische status: lichtstijve pupil (verhoogde intracraniële druk? Inklemming?),
pupilverwijding, ongelijke pupillen, niet te beoordelen pupillen (klein)?
Pupillen:
- Gelijk (isocoor) of niet?
- Grootte elke pupil
- Mate van reactie op licht?
Afwijkingen:
Dmv diepe sedatie: erg kleine gelijke pupillen & niet licht reactief = pinpoint
Erg kleine pupil: miose
Door morfine: erg grote pupil: mydriase
, Bij beademde pt: mogelijks 1/1/T: maar kan hoger liggen mits correcte controle + belang neurologische
opvolging!
- Toedienen pijnprikkel: niet altijd nodig, denken aan comfort!
Pediatrische GCS
Voor kinderen die nog niet kunnen praten (<2j) of nog niet correct kunnen praten (<5j):
Openen ogen Motorieke reactie Verbale reactie (<5j)
1 = niet 1 = geen 1 = geen
2 = na pijn 2 = extensie op pijn 2 = geschreeuw
3 = na aanspreken 3 = abnormale flexie 3 = klanken
4 = spontaan 4 = pijnlokalisatie 4 = woorden
5 = voert bevelen uit 5 = gericht
Totaalscore: 14/14
- Kinderen <6 maand: normale verbale score = 2, normale motorische score = 3
Normaalscore volgens leeftijd
0-6 maanden 9
6-12 maanden 11
1-2 jaar 12
2-5 jaar 13
5 jaar 14
Pijnschalen voor aanspreekbare/bewuste patiënten
NRS vs VAS
NRS = Numeric Rating Scale VAS = Visuele Analoge Schaal
= Uitgedrukt zonder hulpmiddel = Hulpmiddel nodig: lijn of latje
Doel: waarde kleven op intensiteit van pijn tussen 0-10/10 Doel: waarde kleven op intensiteit van pijn tussen 0-10/10
Wanneer NRS gebruikt wordt om pijn te meten: NPRS: p = pain = Verschuiven/aanduiden op latje welke mate van pijn:
achterkant ziet vpk met welke pijnintensiteit dit overeenkomt
= Navragen bij pt hoeveel pijn hij heeft op 10: 0 geen pijn, 10
ergst denkbare pijn.
- Niet vergeten om ook iets aan de pijn te doen indien nodig
- Geef aandacht aan het evalueren van de soort pijn & gepaste interventie
Voorbeelden soorten pijn: geen pijn, pijn in rust, pijn bij hoesten & niet bij diep ademen, pijn bij diep
ademen maar niet in rust, pijn door procedure, doorbraakpijn (bv. bij brandwonde), fantoompijn,…
Voorbeelden soorten interventies: sedativum toedienen/aanpassen, analgeticum
toedienen/aanpassen, comfortzorg, advies arts,…
(morfine = 1 van minst zware middelen ter beschikking in zh)
Komen parameters overeen met geuite pijn?
Ervaren pijn kan beïnvloed worden door mentale toestand pt.
Pijn vaak gepaard met verhoogde rr en/of versnelde hf
Sterke pijnstiller toedienen:
- Rr daalt
- Hf daalt
- Misselijkheid en braken
- Daling bwz
Extra interventie: praten met de pt
