een VOLLEDIGE samenvatting van ZIEKTELEER Lumbale WERVELKOLOM 3e BACH FASE 2

Ziekteleer Lumbale wervelkolom
Inleiding
 Lage rugpijn
o = Symptoom (≠ aandoening/pathologie)
o Pijn en/of dysfunctie thv lumbosacrale wervelkolom (inclusief SIG), gelokaliseerd onder de costale
grens en boven de onderste gluteale plooien, al dan niet geassocieerd met pijn en/of dysfunctie thv
de onderste ledematen
 Van de mensen dat LRP hebben :
o 10% Radiculopathie bij klein deel van mensen met LRP
o <1% Ernstige oorzaken (tumor, fractuur, infectie, inflammatie) zeer zeldzaam
o 90% niet specifieke LRP : Specifieke nociceptieve bron meestal niet met zekerheid te bepalen
 Verschillende andere factoren liggen aan de basis
 (psychologisch, sociaal, biofysisch)
 + comorbiditeiten
 + pijn(processing)mechanismen
 hebben impact op pijn(ervaring) en geassocieerde beperkingen
 EPIDEMIOLOGIE
o Welke aandoening zorgt voor een beperking  jaren met beperking door een bepaalde aandoening ,
gezonde levensjaren dat verloren gaan. ( YLD = Years lost due to disease )
o Lage rugpijn gaat het meeste beperkingen gaat veroorzaken ( staat op 1 )
o Lage rugpijn is de grootste oorzaak voor revalidatie programma op te starten
o Life time prevalentie > 70%
o Er is een stijging van prevalentie met de leeftijd
o Vrouwen > mannen
o Chronische LRP : 5-23%  er is een duidelijke stijging met de leeftijd
o Socio-economisch
 Hoge impact op patiënt maar ook op maatschappij
 Directe kost : medisch, arts, beeldvorming, revalidatie, medicatie
 Indirect : arbeidsongeschiktheid, ziekte-uitkering
 OORZAKEN
o Mechanisch = klachten gebonden aan beweging of houding ( invloed op LRP )
 Spinaal - Specifiek
 Radiculaire compressie: discushernia, stenose (incl. cauda equina)
 Fractuur
 Structurele houdingsafwijking: scoliose, kyfose
 Groei gerelateerde aandoening: Scheuermann, spondylolyse
 Spinaal - Niet – specifiek  90% van de LRP patiënten zit in deze groep
 Discogeen
 Facettair
 Musculoligamentair
o Niet mechanisch = klachten dat niet gebonden zijn aan beweging of houding ( geen invloed op LRP )
 Spinaal
 Inflammatie: spondylarthropathie
 Infectie: discitis, osteomyelitis
 Tumor
 Niet spinaal
 Gastro-intestinaal: lever-, pancreasproblemen, …
 Urogenitaal: nierstenen, blaasinfectie, …
 Vasculair: rupturerend aorta-aneurysma, …
o Differentiatie ifv leeftijd
 Volwassenen : 18-55 jaar 90% niet specifieke mechanische LRP
 Ouderen : >55 jaar  proportie van specifiek probleem is groter tov volwassenen
 Kinderen < 18 jaar  proportie van specifiek probleem is groter tov volwassenen

, DIAGNOSTISCH CONCEPT
o STAP 1 : DETECTIE VAN RODE VLAGGEN <1%
 Systematische screening naar aanduidingen voor ernstige specifieke pathologie
 Fractuur
 Cauda equina syndroom
 Inflammatoire aandoening
 Infectie
 Tumor
o STAP 2 : DETECTIE VAN RADICULOPATHIE 10%
 Tintelingen of krachtsverlies in onderste ledematen?
 Pijn in onderste ledematen?
 Radiculaire pijn:
o Verwikkeld/gecompliceerd
o Onverwikkeld/ongecompliceerd
 Gerefereerde pijn
o STAP 3 : NIET – SPECIFIEKE LRP 90%
 Differentiatie  je kan proberen differentiëren maar je kan dit niet met zekerheid zeggen
 Afhankelijk van klinisch beeld
 Discus
 Facetgewrichten
 Andere
 Afhankelijk van de duur van de klachten
 Acute LRP: < 6 weken
 Subacute LRP: 6 - 12 weken
 Chronische LRP: > 12 weken
 Natuurlijk verloop
 Voor specifieke LRP is er een eigen prognose en eigen verloop
 Voor niet specifieke LRP
o Meestal gunstig verloop
o Grote kans op recidief
o 10-15% wordt chronisch
o Na eerste episode
 Na 2 weken is 50% spontaan beter
 Na 6 weken blijft er nog 25% over met LRP
 Als je 6 weken klachten hebt blijft er nog 12.5% nog over  hier is
het minder gunstig
 Je verwacht vooral in de eerste 6 weken dat het spontaan beter zal
gaan, als het na 6 weken nog aanwezig is dan is er een adequate
behandeling nodig om te vermijden dat het chronisch wordt
 De chronische groep is verantwoordelijk voor de grote
maatschappelijke impact
o Na recidieve periode
 De prognose is minder gunstig
 We zien dat de kans op LRP veel hoger ligt op 6 en 12 weken
 Hier is het aan de orde om sneller aan de slag te gaan en niet te
wachten op het natuurlijk beloop
o STAP 4 : DETECTIE VAN RISICOFACTOREN VOOR CHRONICITEIT
 Pijngerelateerde factoren
 Duur van klachten
 Pijnintensiteit
 Functionele beperkingen
 Psychosociale factoren (“vlaggen”)
 Verwachtingen
 Angst, depressie
 Werk

, THERAPEUTISCH CONCEPT
o RODE VLAG  Specifiek zorgtraject ifv onderliggende aandoening
o RADICULOPAHTIE
 Indien ernstig  traject van rode vlag volgen
 Indien niet ernstig  traject niet Specifieke LRP volgen
o NIET – SPECIFIEKE LRP
 Geruststellen en voorlichten
 Verbetering comfort
 Actieve aanpak
 ANAMNESE EN KLINISCH ONDERZOEK
o ANAMNESE
 Leeftijd, geslacht
 Huidig probleem
 Pijn
o Lokalisatie: lage rug, OL, andere regio’s, relatie tussen regio’s
o Aard: stekend, zeurend, schietend, doffe, brandend, …
o Intensiteit: VAS/NRS
o Onset: wanneer, hoe (plots of gradueel, spontaan of oorzaak)
o Verloop: continu, variatie?, kortdurende/langdurige ochtendstijfheid/pijn
(mechanisch vs inflammatoir), startpijn
o Nachtelijk: in/doorslapen, houdingsafhankelijk, wakker in vroege ochtend en
moeten opstaan
o Houding/Beweging: uitlokkende/verbeterende factoren, zitten, staan,
stappen, heffen, buigen, …
o HNP
 andere klachten
o Neurologisch:
 Krachtsverlies: zwakte, doorzakkingsgevoel
 Gevoelsstoornissen: paresthesieën, voosheid, hypo/anesthesie
WAAR?
 Continentiestoornissen: retentie, incontinentie, ander gevoel,
 Gangmoeilijkheden
o Algemeen
 Onwelzijn, koorts, gewichtsverlies, …
 onderzoeken/behandeling
 Vroegere klachten
 Gelijkaardig?
 Verloop?
 Persoonlijke en familiale voorgeschiedenis
 Gekende ziektes bij patiënt en familie
 Operaties
 Medicatie
 Sociale context
 Werk
 Hobby’s
 Familiale situatie
 Vragenlijsten
 ODI: functionaliteit
 Start Back/Örebro: risico op chroniciteit
 FABQ: fear avoidance
 PCS: pain catastrophizing
 TSK: kinesiofobie

, o KLINISCH ONDERZOEK
 Inspectie
 Globaal : algemene indruk (hoe beweegt pt, spierconfiguratie)
 houding WK (lordose, kyfose, dwangstand, structureel vs functioneel) en
bekkenstand (uni vs bipodaal)
 gang (hiel/teen, steunname, hulpmiddelen)
 Mobiliteit
 ante/retro/lateroflexie
 Globaal/actief
 Segmenteel
 Neurodynamische provocatietesten
 SLR: durale/radiculaire prikkeling L4-5, S1, S2, n.ischiadicus + bragard/hoofdflexie
 Slump: in zit met doorzakken en hoofd in flexie
 FNS: L3, n.femoralis
 Neurologisch onderzoek
 Kracht
 Sensibiliteit
 Reflexen
 Palpatie
 TECHNISCH ONDERZOEK
o BEELDVORMING
 Radiografie
 Er worden X stralen gegenereerd in een röntgen buis en die worden gedetecteerd op
de X-ray detector
 De stralen worden doorgelaten door weke delen maar tegen gehouden door harde
weefsels ( bot )
 Het is ioniserende straling, als de dosis te hoog is kan het verandering in DNA
veranderen dit is niet het geval bij een paar foto’s
 De stralingsdosis is al veel lager door andere technieken
 Zichtbaar?
o Bot
o Osteo-articulaire verhoudingen
o Weke delen niet zichtbaar
 Richtingen
o Voor-achterwaarts = FACE
o Zijwaarts = PROFIEL
o 3/4
 Toepassingen
o Overzichtsopname (geen details) van beenderige structuren van WK :
 Houdingsafwijkingen
 Scoliose – kyfose
 Spondylolisthesis : verschuiving van wervellichamen
 Vormafwijkingen
 Structurele botaandoeningen
 Artrose (degeneratie )
o Dikte van tussenwervel minder groot
o Ostofyten : uitbreiding van het bot
 (Indeukings)fracturen ( voor meer details is er CT nodig )
 Botdensiteit
o Osteopenie of osteoporose
o Witte wervellichamen zijn nog meer dens ( meer
calcium ), meer transparant is een minder dens bot
 laat meer stralen door
 Tumoren?
o Pas Zichtbaar na 30% botverlies, dan is het vaak al
veel te laat