Samenvatting Weefselleer

2 Weefselleer / histologie
Inleiding
Weefsel= groepen cellen & extracellulaire stoffen die specifieke functie vervullen door differentiatie.
-epitheelweefsel
-bindweefsel(naargelang verhouding van samenstellende componenten: type & aantal): echt
bindweefsel, vetweefsel, kraakbeen, been & bloed
-spierweefsel: skeletspier, hartspier & gladde spieren
-zenuwweefsel

Epitheelweefsel
Definiëring
Bekleedt hele lichaam: buiten(huid) & binnen(slijmvliezen)  opperhuid & bekleding van
luchtwegen, spijsverteringskanaal , afvoergangen van voortplantingsstelsel & urinewegen.
Klierweefsel = vorm van epitheel: klieren bestaan uit cellen die producten afscheiden.
Stevig met elkaar & via basaal membraan met onderliggende weefsels (bv. bindweefsel) verbonden
 samenhangend, maar doorlaatbare barrière! Grotendeels avasculair& groot regeneratievermogen
-cellen dicht opeengepakt : door dunne laag tussenstof gescheiden , bij andere weefseltypes cellen
soms ver uiteen & door extracellulaire stoffen gescheiden
-vrij (apicaal) oppervlak aan omgeving of aan inwendig compartiment / transportbuis blootgesteld
- regeneratie (voortdurende vervanging) van epitheelcellen die aan blootgestelde oppervlak
beschadigd / verloren gaan. Bij beschadiging van epitheel verdwijnt barrière!
Stoffen die lichaam binnenkomen & verlaten moeten door epitheelweefsel gaan, celmembraan
selectief permeabel  opname & uitscheiding reguleren, lichaamsvijandige stoffen buitensluiten.
-Epitheel: cellen organiseren zich via adhesiespecialisaties in sterk samenhangende celvlakken
(zonder tussenstof) & gespecialiseerd in versch. functies door oppervlakmodificaties.
- inwendige holtes & transportbuizen bekleden wrijving verminderen, vloeistofsamenstelling van
inwendige holte reguleren en communicatie tussen bloed & weefselvocht reguleren

Functie
 fysieke bescherming :bedekken , begrenzen= uitwendig & inwendig beschermen tegen schaven,
uitdrogen & aantasting(chemische stoffen / ziekteverwekkers)
 secretiefunctie: exocriene & endocriene klieren
 transportfunctie
 resorptiefunctie
 zintuigfunctie(neuro-epitheel): veranderingen in omgeving waarnemen & info aan zenuwstelsel

 Groei van epitheel: Door mitose
 Bezenuwing van epitheel: geen zenuwen, wel vrije zenuwuiteinden tussen epitheelcellen.
 Bloedvoorziening van epitheel: geen bloedvaten(avasculair!): aan-& afvoer van (voedings)stoffen
voor epitheelcellen door diffusie via bloedvaten uit dieper gelegen (bind)weefsel / via uitwendig
oppervlak.




1

,Bouw van epitheelweefsel
Epitheelweefsel bestaat uit versch. cellen die met weinig intercellulaire stof op elkaar aansluiten, via basaal
membraan verbonden met onderliggende bindweefsel.
Onbeschadigd epitheel= effectieve barrière door intercellulaire verbindingen waarbij grote gebieden van tegen
over elkaar liggende celmembranen / gespecialiseerde lokale verbindingen betrokken .
Grote gebieden van tegenover elkaar gelegen celmembranen onderling verbonden door cel junctions=
specifieke transmembraaneiwitten(celadhesiemoleculen CAMs) & intercellulair cement (mengsel van eiwitten
& koolhydraten) , evt. verbonden met cytoskelet.

 Soorten cel junctions
-gap junction(snel transport):
2 epitheelcellen door transmembraaneiwitten(=connexonen) fysiek én chemisch aan elkaar verankerd /
gekoppeld. Transmembraaneiwitten vormen smalle doorgang (=intercellulair kanaal: gaps) voor kleine
moleculen & ionen  uitwisseling tussen naburige cellen.
bv. hartspierweefsel & glad spierweefsel: coördinatie van spiercontracties
-desmosomen:
Plasmamembraan van 2 cellen met elkaar verbonden door band(desmos) van intercellulair
cement(proteoglycanen), membraaneiwitten(CAMs) tussen tegenoverliggende compacte gebiedjes van
elke cel. Elk compact gebied met celskelet verbonden via netwerk van intermediaire filamenten.
 Duurzame onderlinge verbinding: epitheelcellen belast door rekken, buigen, draaien / samendrukken!
Bv. buitenste huidlagen
o hemidesmosoom: halve buttondesmosoom die cel verbindt met basaal membraan
o buttondesmosoom: kleine schijfvormige band
-thight junction(zona occludens)
Lipidenlaag van 2 aaneenliggende celmembranen stevig (thight junction) aan elkaar verbonden via in elkaar
grijpende membraaneiwitten. Thight junction = doorlopende hechtende gordel die cellen omgeeft & met
naburige cellen verbindt, =fusieplaatsen: verbonden met actinefilamenten(in cytoskelet)  voorkomen dat
water & ionen tussen cellen komen. Vb. spijsverteringskanaal: spijsverteringsenzymen, maagzuur / afvalstoffen




Indeling epitheelweefsel
 functie: bedekkend epitheel / klierepitheel
 vorm van cellen
-plaveiselepitheel(afgevlakt): dunne & vlakke cellen , kern in dikste gedeelte van de cel.
-kubisch : Kern in midden & vormen geordende rij(in 3D : 6hoeking , op doorsnee: vierkant)
-cilindrisch: 6-hoekige cellen maar groter& smaller dan kubisch, bij doorsnede lijken op rechthoek:
kernen in smalle band bijeen, dicht bij basaalmembraan & hoogte van epitheel paar keer groter dan
afstand tussen 2 kernen.
-polyedrisch epitheel(veelhoekig)

 aantal cellagen
-1-lagig epitheel: bedekt basaalmembraan, dun: Dunne laag vergemakkelijkt diffusie van stoffen die
epitheelbarrière moeten passeren op beschermde plaatsen waar opname & afscheiding plaatsvindt
Bekleden inwendige compartimenten & transportbuizen.
-meerlagig epitheel: verschillende lagen boven basaalmembraan bescherming!
Meestal in mechanische / chemische belaste gbieden
-pseudomeerlagig epitheel: uitzicht van meerlagig epitheel maar eig. 1-lagig epitheel:celkern op
verschillende hoogte, vb. luchtpijp & genitale gangen
-overgangsepitheel= soort meerlagig epitheelweefsel :uitzicht verandert naargelang functionele
toestand van orgaan, vb. blaas: kubische cellen van 5 -6 cellagen bij blaasvulling veranderen in
langgerekte celen (plaveiselcellen) van 2-3 lagen.

2

, Bindweefsel
Bindweefsel(meest divers!): zeer uiteenlopende cel-matrixcombinaties die overal in lichaam in
verschillende mate voorkomen instaan voor opvulling, steun & verbinding, bescherming & isolatie.
NOOIT aan uitwendig milieu blootgesteld!, sterk doorbloed(sterk vasculair: veel bloedvaten) &
bevatten sensorische receptoren die druk, pijn, temperatuur & andere stimuli registreren.
 -(gespecialis.)cellen= ‘onrijpe’ fibro-, chondro-, osteo-, lipoblasten & stamcellen differentiëren
zich uit embryonale mesenchym : produceren dominante extracellulaire matrix / tussenstof.
-andere cellen: witte bloedcelen, macrofagen, mastcellen & plasmacellen.
 matrix (grootste deel van weefsel!)
-grondsubstantie(vocht + suikers & proteïnen= medium)
-gevormde component(steunende collageen, elastine & reticulaire vezels), 3 eiwitvezels:
o collageen-vezels: lang, onvertakt, sterk, weinig elastisch trekvast(buigzaam)
o elastische vezels: rekbaar(naar oorspronkelijke lengte terugkeren), vertakt tot netwerk
o reticuline-vezels: dunne vertakte vezels vormen fijn netwerk
Naargelang verhouding van samenstellende componenten (type & aantal) : bindweefsel in engere
zin, vloeibare bindweefsels (bloed & lymfe) & steunweefsels(kraakbeen, been) .
Functies: stevigheid & bescherming, tansport, energiereserve-opslag, lichaam verdedigen!




Echt bindweefsel
5 soorten bindweefsel: dicht bindweefsel, losmazig bindweefsel, elastische bindweefsel, vetweefsel
& reticulair bindweefsel.
*Matrix / tussenstof= ruimte tussen cellen die water, cellen (an)organische stoffen bevat.
Soort weefsel Soort vezels Plaats van voorkomen functie
Dicht Vnl. collagene vezels -kriskras door elkaar: in huid / Mechanisch:
bindweefsel dura mater(hersenvlies) trekkrachten
-in kabels in bepaalde richting opvangen
geordend: pezen /
gewrichtsbanden (ligamenten)
Losmazig Weinig vezels Overal onder epitheel = vulweefsel
bindweefsel (collageen & elastine) tussen & rond organen -Steun- & inpakmiddel
 vervormbaar! -vochtreservoir
-verdedigingssysteem
Elastische Vnl. elastische vezels -In wand van slagaders
bindweefsel -rondom longen
Vetweefsel = gespecialiseerde vorm van bindweefsel
Reticulair Reticulinevezels & -fagocyteren
bindweefsel reticulumcellen(weinig -dienen als stamcellen
gedifferentieerd) voor
 dichte netwerken vezelproducerende
bindweefselcellen



3