1
Samenvatting APV6 – perspectieven voor casussen Sanne Vogels
Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding – Jos van der Wal en Jacob de Wilde
Vroege adolescentie = puberteit 10/12 – 15 jaar
- Groepspurt
- Rijping
- Toename belang peergroup losmaken van ouders
- Cognitieve ontwikkeling (abstract denken)
Midden adolescentie 15 – 18 aar
- Identiteitsontwikkeling
- Gemengde groepen
- Experimenteren
Late adolescentie 18 – 22/25 jaar
- Zelfbeeld en zelfgevoel, wie ben ik?
- Verantwoordelijkheid nemen plichten maatschappelijke positie en persoonlijke situatie
- Keuzes maken
- Vooruitdenken
- Lange termijndenken
Negen perspectieven:
A. Hersen-/hormonale ontwikkeling
B. Ontwikkeling van de intelligentie (Piaget) Cognitieve ontwikkeling?
C. Morele ontwikkeling (Kohlberg)
D. Dynamische persoonlijkheidsstructuur (Freud) Persoonlijkheids/identiteitsontwikkeling?
E. Levensloopschema (Erikson) ‘’ ‘’
F. Identiteit en verwarring (Erikson) ‘’ ‘’
G. Sociale omgeving (Bronfenbrenner) en culturele diversiteit sociale omgeving
H. Seksuele ontwikkeling en diversiteit/LHBT ‘’ ‘’
I. Ontwikkeling van de zingeving ‘’ ‘’
Hersen-/hormonale ontwikkeling - Hersencollege door Anthony Paijmans
- Hersenen blijven tot de dood toe groeien en ontwikkelen en ze zijn niet met alcohol kapot te
drinken: herstellen zich, wel mogelijk negatieve ontwikkeling.
- Met 15 weken zwanger kan baby hartslag moeder al waarnemen. Positief emotioneel
activeringspatroon in het patroon: ademhaling, geuren, hartslag, lachen, ontspanning,
zingen. Zorgen voor gevoel van veiligheid en geborgenheid (verbonden zijn): veilige hechting.
Muziek tijdens zwangerschap bepalend en soort muziek soort kind.
Verbonden blijven; oxytocine en prolactine
-hecthingshormonen activering van vertrouwensnetwrrken
-productie van moedermelk
Feutus heeft geen plaats meer in de buik na 9 maanden en maakt stresshormonen aan: eerste
trauma van het kind. Stresshormoon via navelstreng in placenta en via bloed in hersenen en
daardoor oxytoxine aanmaken waardoor weeën ontstaan. Wanneer weeën niet doorzetten: te
weinig oxytocine en in ziekenhuis infuus met oxytocine. Proclactine zorgt voor de melk en mogelijk te
verspellen wanneer kind komt.
, 2
Kind accuut na geboorte bij moeder op borst gelegd om na de stressvolle ervaring te kalmeren. Baby
herkent geur, hartslag, alles en veilig gevoel. Er ontstaat een band tussen moeder en kind die groter
is dan al het andere want vrouwen heel veel oxytocine.
Oxytocine: hechtingshormoon dat zorgt voor vertrouwen en verbondenheid, wordt verhoogd bij
zorgtaak, hechting en orgasme (dus ook bij mannen), biologisch fenomeen. Minder oxytocine levert
problemen op met sociale codering. ASS-mensen hebben minder ocytocine en dus moeite om met
anderen te hechten. Criminelen minder dan niet-criminelen. Onderwijs: dus investeer als docent in je
relatie met leerlingen. Leerlingen waarderen dit en gaan beter presteren (relatie zorgt voor
prestatie). Dit geldt alleen bij jongeren die een veilige hechting hebben, bij jongeren met een
onveilige hechting is het investeren in een band lastiger..
Dopamine: hormoon dat zorgt voor ervaring van genot, blijdschap en welzijn, zoals chocolade,
hardlopen. Je weet niet wanneer het vrijkomt. Prettig gevoel na beloning heeft positief effect op
cognitieve prestaties belonen werkt! Straffen niet ook al is het negatieve situatie: positief
belonen. Let op! Feedback op gedrag in plaats van op de persoon (benoem het gedrag en niet ‘wat
goed, knap van jou’, maar ‘goed dat je je huiswerk in orde hebt’).
Melatonine: zorgt er voor dat we slaap krijgen. Het wordt bij pubers later vrijgegeven: pubers krijgen
later slaap! Hoe ouder je wordt, hoe meer in een biologisch ritme.
Lln pas rond 2uur in slaap wel 9 uur nodig en dan ’s ochtends niets waard en pas rond half 2 ’s
middags echt wakker. ’s Ochtends andere werkvormen dan ’s middags gebruiken.
Structuur en ontwikkeling hersenen = rijping hersenen
Structuur hersenen = onderdelen en hun locatie
Adolescenten zijn creatiever, idealistischer en vindingrijker dan volwassenen omdat veel
verbindingen tussen hun hersencellen nog alle kanten op (kunnen) gaan waaruit vaak verrassende
nieuwe benaderingen leiden.
Plasticiteit is de mate waarin de hersenen plastisch of kneedbaar zijn. De plasticiteit van de hersenen
is niet voor alle delen gelijk, maar ook niet voor functies van de hersenen en ook niet in alle perioden
van ons leven.
Als we geboren worden moeten de hersenen nog erg veel leren en zijn ze dus erg plastisch. De
hersenen zijn op bepaalde momenten van hun groei gevoelig voor stimulatie van buitenaf en dus in
die periode erg plastisch. Zo zijn ze erg gevoelig voor taal tussen het 2de en 14de levensjaar en
veranderen de hersenen erg gemakkelijk en veel onder invloed van geluid en gesproken taal. Buiten
deze periode zijn ze minder gevoelig, wat we bijvoorbeeld ondervinden als we op volwassen leeftijd
een nieuwe taal moeten leren.
Marshmallow Experiment
Het vermogen om voldoening uit te stellen zelfdiscipline, zorgt voor succes.
Hersenontwikkeling
- Hersenen zijn uniek en ontwikkelen zich uniek
- Hersenverbindingen kun je trainen!
o Bospad > Snelweg (zeker bij talen!) Herhalen zorgt voor sterkere verbindingen
- Emoties (in limbisch systeem) sterk in adolescentie, speel hierop in!
- Stimuleer prefrontale cortex van leerlingen, dus die executieve functies, help leerlingen
daarbij. Veel cursussen zijn daarvoor, erg uitgebreid.
Hersenen + ruggenmerg = centrale zenuwstelsel (bestaat uit wel honderd miljard neuronen =
zenuwcellen).
, 3
Neuron specialisten in het uitwisselen van informatie via het cellichaam een elektrisch signaal
naar uiteinden van axon. Daar signaal omgezet in een neurotransmitter chemisch stofje dat als
informatie door dendrieten van andere neuronen ontvangen wordt, bv. neurotransmitter dopamine.
Bestaat uit cellichaam met grijze stof en dendrieten.
Cellichaam met grijze stof een axon dat informatie aan andere neuronen kan doorgeven.
Dendrieten kunnen alle informatie van andere neuronen ontvangen.
Axon is omgeven door beschermende witte stof (Myeline) belangrijk voor communicatie tussen
zenuwcellen.
Hersenfuncties:
- Kleine hersenen = cerebellum motoriek en geheugen
- Hersenstam zintuiglijke en motorische signalen verwerken
- Thalamus schakelstation tussen bijvoorbeeld waarnemingsprikkels en delen van de cortex
- Hypothalamus regelt overleven door regulatie van hormonen, emoties en
lichaamsfuncties als slapen, paren, eten en drinken;
- Amygdala centrum van het emotionele brein dat zorgt voor verwerking van emoties en
verbindt zintuiglijke prikkels aan emoties. Zo groot als een erwt. Op iemand aflopen die gek
gedraagt in klas: spanningen, geen veilig gevoel maar frontale cortex zegt blijf maar zitten.
Amygdala is vooral verantwoordelijk voor het gevoel ‘angst’
- Basale ganglia vervullen een rol bij leren en beloning.
Emotionele brein limbisch syssteem (oudste deel van onze hersenen: het oerbrein: heeft drie
belangrijke dingen.
- Amygdala. Kort termijn: ik wil nu…
- Hippocampus: informatie gaat selectief naar cortex. Buis van amygdala naar andere delen
emotionele brein. Door traumatische ervaring kunnen gekke dingen zijn zoals legermens op
straat ineens rotje en gek worden of niet meer tegen vuurwerk kunnen. Vergeet je nooit.
Leren met emotie zorgt voor het beter onthouden, passie en interesse.
- Thalamus; het schakelstation zendt prikkels (behalve geur) naar de cortex. Sturing van
aandacht en emoties. Bijvoorbeeld les aandacht helemaal weg maar prefrontale cortex moet
sturen.
Samenvatting APV6 – perspectieven voor casussen Sanne Vogels
Identiteitsontwikkeling en leerlingbegeleiding – Jos van der Wal en Jacob de Wilde
Vroege adolescentie = puberteit 10/12 – 15 jaar
- Groepspurt
- Rijping
- Toename belang peergroup losmaken van ouders
- Cognitieve ontwikkeling (abstract denken)
Midden adolescentie 15 – 18 aar
- Identiteitsontwikkeling
- Gemengde groepen
- Experimenteren
Late adolescentie 18 – 22/25 jaar
- Zelfbeeld en zelfgevoel, wie ben ik?
- Verantwoordelijkheid nemen plichten maatschappelijke positie en persoonlijke situatie
- Keuzes maken
- Vooruitdenken
- Lange termijndenken
Negen perspectieven:
A. Hersen-/hormonale ontwikkeling
B. Ontwikkeling van de intelligentie (Piaget) Cognitieve ontwikkeling?
C. Morele ontwikkeling (Kohlberg)
D. Dynamische persoonlijkheidsstructuur (Freud) Persoonlijkheids/identiteitsontwikkeling?
E. Levensloopschema (Erikson) ‘’ ‘’
F. Identiteit en verwarring (Erikson) ‘’ ‘’
G. Sociale omgeving (Bronfenbrenner) en culturele diversiteit sociale omgeving
H. Seksuele ontwikkeling en diversiteit/LHBT ‘’ ‘’
I. Ontwikkeling van de zingeving ‘’ ‘’
Hersen-/hormonale ontwikkeling - Hersencollege door Anthony Paijmans
- Hersenen blijven tot de dood toe groeien en ontwikkelen en ze zijn niet met alcohol kapot te
drinken: herstellen zich, wel mogelijk negatieve ontwikkeling.
- Met 15 weken zwanger kan baby hartslag moeder al waarnemen. Positief emotioneel
activeringspatroon in het patroon: ademhaling, geuren, hartslag, lachen, ontspanning,
zingen. Zorgen voor gevoel van veiligheid en geborgenheid (verbonden zijn): veilige hechting.
Muziek tijdens zwangerschap bepalend en soort muziek soort kind.
Verbonden blijven; oxytocine en prolactine
-hecthingshormonen activering van vertrouwensnetwrrken
-productie van moedermelk
Feutus heeft geen plaats meer in de buik na 9 maanden en maakt stresshormonen aan: eerste
trauma van het kind. Stresshormoon via navelstreng in placenta en via bloed in hersenen en
daardoor oxytoxine aanmaken waardoor weeën ontstaan. Wanneer weeën niet doorzetten: te
weinig oxytocine en in ziekenhuis infuus met oxytocine. Proclactine zorgt voor de melk en mogelijk te
verspellen wanneer kind komt.
, 2
Kind accuut na geboorte bij moeder op borst gelegd om na de stressvolle ervaring te kalmeren. Baby
herkent geur, hartslag, alles en veilig gevoel. Er ontstaat een band tussen moeder en kind die groter
is dan al het andere want vrouwen heel veel oxytocine.
Oxytocine: hechtingshormoon dat zorgt voor vertrouwen en verbondenheid, wordt verhoogd bij
zorgtaak, hechting en orgasme (dus ook bij mannen), biologisch fenomeen. Minder oxytocine levert
problemen op met sociale codering. ASS-mensen hebben minder ocytocine en dus moeite om met
anderen te hechten. Criminelen minder dan niet-criminelen. Onderwijs: dus investeer als docent in je
relatie met leerlingen. Leerlingen waarderen dit en gaan beter presteren (relatie zorgt voor
prestatie). Dit geldt alleen bij jongeren die een veilige hechting hebben, bij jongeren met een
onveilige hechting is het investeren in een band lastiger..
Dopamine: hormoon dat zorgt voor ervaring van genot, blijdschap en welzijn, zoals chocolade,
hardlopen. Je weet niet wanneer het vrijkomt. Prettig gevoel na beloning heeft positief effect op
cognitieve prestaties belonen werkt! Straffen niet ook al is het negatieve situatie: positief
belonen. Let op! Feedback op gedrag in plaats van op de persoon (benoem het gedrag en niet ‘wat
goed, knap van jou’, maar ‘goed dat je je huiswerk in orde hebt’).
Melatonine: zorgt er voor dat we slaap krijgen. Het wordt bij pubers later vrijgegeven: pubers krijgen
later slaap! Hoe ouder je wordt, hoe meer in een biologisch ritme.
Lln pas rond 2uur in slaap wel 9 uur nodig en dan ’s ochtends niets waard en pas rond half 2 ’s
middags echt wakker. ’s Ochtends andere werkvormen dan ’s middags gebruiken.
Structuur en ontwikkeling hersenen = rijping hersenen
Structuur hersenen = onderdelen en hun locatie
Adolescenten zijn creatiever, idealistischer en vindingrijker dan volwassenen omdat veel
verbindingen tussen hun hersencellen nog alle kanten op (kunnen) gaan waaruit vaak verrassende
nieuwe benaderingen leiden.
Plasticiteit is de mate waarin de hersenen plastisch of kneedbaar zijn. De plasticiteit van de hersenen
is niet voor alle delen gelijk, maar ook niet voor functies van de hersenen en ook niet in alle perioden
van ons leven.
Als we geboren worden moeten de hersenen nog erg veel leren en zijn ze dus erg plastisch. De
hersenen zijn op bepaalde momenten van hun groei gevoelig voor stimulatie van buitenaf en dus in
die periode erg plastisch. Zo zijn ze erg gevoelig voor taal tussen het 2de en 14de levensjaar en
veranderen de hersenen erg gemakkelijk en veel onder invloed van geluid en gesproken taal. Buiten
deze periode zijn ze minder gevoelig, wat we bijvoorbeeld ondervinden als we op volwassen leeftijd
een nieuwe taal moeten leren.
Marshmallow Experiment
Het vermogen om voldoening uit te stellen zelfdiscipline, zorgt voor succes.
Hersenontwikkeling
- Hersenen zijn uniek en ontwikkelen zich uniek
- Hersenverbindingen kun je trainen!
o Bospad > Snelweg (zeker bij talen!) Herhalen zorgt voor sterkere verbindingen
- Emoties (in limbisch systeem) sterk in adolescentie, speel hierop in!
- Stimuleer prefrontale cortex van leerlingen, dus die executieve functies, help leerlingen
daarbij. Veel cursussen zijn daarvoor, erg uitgebreid.
Hersenen + ruggenmerg = centrale zenuwstelsel (bestaat uit wel honderd miljard neuronen =
zenuwcellen).
, 3
Neuron specialisten in het uitwisselen van informatie via het cellichaam een elektrisch signaal
naar uiteinden van axon. Daar signaal omgezet in een neurotransmitter chemisch stofje dat als
informatie door dendrieten van andere neuronen ontvangen wordt, bv. neurotransmitter dopamine.
Bestaat uit cellichaam met grijze stof en dendrieten.
Cellichaam met grijze stof een axon dat informatie aan andere neuronen kan doorgeven.
Dendrieten kunnen alle informatie van andere neuronen ontvangen.
Axon is omgeven door beschermende witte stof (Myeline) belangrijk voor communicatie tussen
zenuwcellen.
Hersenfuncties:
- Kleine hersenen = cerebellum motoriek en geheugen
- Hersenstam zintuiglijke en motorische signalen verwerken
- Thalamus schakelstation tussen bijvoorbeeld waarnemingsprikkels en delen van de cortex
- Hypothalamus regelt overleven door regulatie van hormonen, emoties en
lichaamsfuncties als slapen, paren, eten en drinken;
- Amygdala centrum van het emotionele brein dat zorgt voor verwerking van emoties en
verbindt zintuiglijke prikkels aan emoties. Zo groot als een erwt. Op iemand aflopen die gek
gedraagt in klas: spanningen, geen veilig gevoel maar frontale cortex zegt blijf maar zitten.
Amygdala is vooral verantwoordelijk voor het gevoel ‘angst’
- Basale ganglia vervullen een rol bij leren en beloning.
Emotionele brein limbisch syssteem (oudste deel van onze hersenen: het oerbrein: heeft drie
belangrijke dingen.
- Amygdala. Kort termijn: ik wil nu…
- Hippocampus: informatie gaat selectief naar cortex. Buis van amygdala naar andere delen
emotionele brein. Door traumatische ervaring kunnen gekke dingen zijn zoals legermens op
straat ineens rotje en gek worden of niet meer tegen vuurwerk kunnen. Vergeet je nooit.
Leren met emotie zorgt voor het beter onthouden, passie en interesse.
- Thalamus; het schakelstation zendt prikkels (behalve geur) naar de cortex. Sturing van
aandacht en emoties. Bijvoorbeeld les aandacht helemaal weg maar prefrontale cortex moet
sturen.
