INHOUD
5.1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 2
5.2. Structuur v.d. nier................................................................................................................................................................ 2
5.2.1. De nierdoorbloeding .................................................................................................................................................... 2
5.2.2. Structuur v.h. nefron .................................................................................................................................................... 3
5.2.3. Macroscopisch uitzicht v.d. nier ................................................................................................................................... 4
5.3. Werking van de nier ............................................................................................................................................................ 4
5.3.1. Glomerulaire filtratie ................................................................................................................................................... 4
5.3.2. Tubulaire transportmechanismen (reabsorptie en secretie) ....................................................................................... 6
5.3.3. Verzamelbuisjes – ducti colligentes ............................................................................................................................. 7
5.3.4. Evaluatie van de nierfunctie......................................................................................................................................... 7
5.3.5. Nierfalen of nierinsufficiëntie ...................................................................................................................................... 8
5.4. Regeling van de water-homeostase .................................................................................................................................... 9
5.4.1. Doel .............................................................................................................................................................................. 9
5.4.2. Determinanten v.d. osmolariteit .................................................................................................................................. 9
5.4.3. Regeling v.d. waterexcretie door de nier ..................................................................................................................... 9
5.4.3.1. Algemeen .............................................................................................................................................................. 9
5.4.3.2. Het cortico-medullair osmotisch gradiënt .......................................................................................................... 10
5.4.3.3. Anti-diuretisch hormoon (ADH) .......................................................................................................................... 11
5.4.3. Voorbeelden van waterhomeostase .......................................................................................................................... 13
5.5. Uitscheiding van Na+ en de Na+-homeostase .................................................................................................................... 14
5.5.1. Algemeen ................................................................................................................................................................... 14
5.5.2. Filtratie van Na+.......................................................................................................................................................... 14
5.5.3. Reabsorptie van Na+................................................................................................................................................... 14
5.5.3.1. Algemeen ............................................................................................................................................................ 14
5.5.3.2. Na+-absorptie in de proximale tubulus .............................................................................................................. 15
5.5.3.3. Na+-absorptie in de lis van Henle ....................................................................................................................... 15
5.5.3.4. Na+-absorptie in de distale tubulus .................................................................................................................... 15
5.5.3.5. Na+-absorptie in de verzamelbuisjes (ducti colligentes) .................................................................................... 15
5.5.4. Diuretica ..................................................................................................................................................................... 17
5.5.4.1. Diuretica die primair de excretie van WATER bevorderen ................................................................................. 17
5.5.4.1. Diuretica die primair de excretie van DEELTJES bevorderen .............................................................................. 17
5.6. De nier en het zuurbase-evenwicht................................................................................................................................... 19
5.6.1. Algemeen ................................................................................................................................................................... 19
5.6.2. Renale aanpassingsmechanismen voor de pH ........................................................................................................... 20
5.7. De urinewegen .................................................................................................................................................................. 22
5.7.1. De urineleiders (ureters) ............................................................................................................................................ 22
5.7.2. De urineblaas ............................................................................................................................................................. 22
5.7.2.1. Vulling v.d. blaas ................................................................................................................................................. 22
5.7.2.1. Lediging v.d. blaas (mictie) ................................................................................................................................. 22
5.7.3. De urinebuis (urethra) ................................................................................................................................................ 23
5.7.4. Mictiestoornissen....................................................................................................................................................... 24
5.7.5. Nierstenen ................................................................................................................................................................. 24
,5. DE NIER EN DE URINEWEGEN
5.1. ALGEMEEN
- Primaire functies:
• De samenstelling en het volume van de extracellulaire vloeistof CONSTANT HOUDEN (homeostase)
o Via de VORMING VAN URINE
• Hoe gebeurt dit? Verwijderen afvalstoffen
1. Massale FILTRATIE BLOED: er wordt primaire urine gevormd
2. Massale HEROPNAME IN BLOED (reabsorptie) van nuttige & nt-toxische gefiltreerde elementen
3. Extra SECRETIE van bep elementen uit bloed in de urine
4. FIJNREGELING v.d. SECRETIE v.e. aantal elementen (Na+, K+, HCO3-, water)
• Uiteindelijk wordt de definitieve urine gevormd
- Endocriene functies:
• Vrijstelling van
o Renine
o Erytropoëtine
o 1,25-dihydroxy-vitamine D
5.2. STRUCTUUR V.D. NIER
- Twee boonvormige organen t.h.v. de lenden
- Functionele eenheid: NEFRON
(In één nier ongeveer 1-1,5 miljoen nefronen)
• Filteren de afvalstoffen uit je bloed, recyclen de
belangrijke stoffen die je lichaam nodig heeft
• Het zoutgehalte en de pH van je bloed kan zo op peil
blijven
• Dat filteren moet goed gebeuren omdat schadelijke
stoffen wel, maar belangrijke cellen, zoals RBC en
WBC of bloedplaatjes, niet verloren mogen gaan
• Net als het recyclen van belangrijke stoffen wordt ook
water terug geresorbeerd voor hergebruik
• Ze hebben elk hun eigen doorbloeding
5.2.1. DE NIERDOORBL OEDING
- Arterieel bloed wordt aangevoerd via arteria renalis
- Intrarenale arteriële bloedvaten vertakken: afferente arteriolen (aanvoerende arteriolen)
• Leiden het bloed naar de glomerulus
- Glomerulus: een capillair
netwerk waarin het bloed
gefiltreerd wordt
• Filtraat verdwijnt in nefron
• Niet gefiltreerd bloed (O2-rijk)
naar efferente arteriolen
(afvoerende arteriolen)
- Arterieel bloed verdeelt zich dan
in een peritubulair capillair
netwerk: voedingsstoffen en
metabolieten w uitgewisseld met
het nierweefsel
- Veneus (O2-arm) bloed: naar de
vena renalis
, 5.2.2. STRUCTUUR V.H. NEFRON
Een nefron is opgebouwd uit:
1. De glomerulus
• Capillair netwerk
• Kapsel van Bowman
2. Tubulus: lusvormige buis
• Proximale kronkelbuis
• Lis van Henle
o Afdalende tak
o Stijgende tak
• Distale kronkelbuis
- De verzamelbuisjes/ducti colligentes
• Verzamelen urine uit de ≠ nefronen
• Leiden urine naar de nierkelk/calyx
5.1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 2
5.2. Structuur v.d. nier................................................................................................................................................................ 2
5.2.1. De nierdoorbloeding .................................................................................................................................................... 2
5.2.2. Structuur v.h. nefron .................................................................................................................................................... 3
5.2.3. Macroscopisch uitzicht v.d. nier ................................................................................................................................... 4
5.3. Werking van de nier ............................................................................................................................................................ 4
5.3.1. Glomerulaire filtratie ................................................................................................................................................... 4
5.3.2. Tubulaire transportmechanismen (reabsorptie en secretie) ....................................................................................... 6
5.3.3. Verzamelbuisjes – ducti colligentes ............................................................................................................................. 7
5.3.4. Evaluatie van de nierfunctie......................................................................................................................................... 7
5.3.5. Nierfalen of nierinsufficiëntie ...................................................................................................................................... 8
5.4. Regeling van de water-homeostase .................................................................................................................................... 9
5.4.1. Doel .............................................................................................................................................................................. 9
5.4.2. Determinanten v.d. osmolariteit .................................................................................................................................. 9
5.4.3. Regeling v.d. waterexcretie door de nier ..................................................................................................................... 9
5.4.3.1. Algemeen .............................................................................................................................................................. 9
5.4.3.2. Het cortico-medullair osmotisch gradiënt .......................................................................................................... 10
5.4.3.3. Anti-diuretisch hormoon (ADH) .......................................................................................................................... 11
5.4.3. Voorbeelden van waterhomeostase .......................................................................................................................... 13
5.5. Uitscheiding van Na+ en de Na+-homeostase .................................................................................................................... 14
5.5.1. Algemeen ................................................................................................................................................................... 14
5.5.2. Filtratie van Na+.......................................................................................................................................................... 14
5.5.3. Reabsorptie van Na+................................................................................................................................................... 14
5.5.3.1. Algemeen ............................................................................................................................................................ 14
5.5.3.2. Na+-absorptie in de proximale tubulus .............................................................................................................. 15
5.5.3.3. Na+-absorptie in de lis van Henle ....................................................................................................................... 15
5.5.3.4. Na+-absorptie in de distale tubulus .................................................................................................................... 15
5.5.3.5. Na+-absorptie in de verzamelbuisjes (ducti colligentes) .................................................................................... 15
5.5.4. Diuretica ..................................................................................................................................................................... 17
5.5.4.1. Diuretica die primair de excretie van WATER bevorderen ................................................................................. 17
5.5.4.1. Diuretica die primair de excretie van DEELTJES bevorderen .............................................................................. 17
5.6. De nier en het zuurbase-evenwicht................................................................................................................................... 19
5.6.1. Algemeen ................................................................................................................................................................... 19
5.6.2. Renale aanpassingsmechanismen voor de pH ........................................................................................................... 20
5.7. De urinewegen .................................................................................................................................................................. 22
5.7.1. De urineleiders (ureters) ............................................................................................................................................ 22
5.7.2. De urineblaas ............................................................................................................................................................. 22
5.7.2.1. Vulling v.d. blaas ................................................................................................................................................. 22
5.7.2.1. Lediging v.d. blaas (mictie) ................................................................................................................................. 22
5.7.3. De urinebuis (urethra) ................................................................................................................................................ 23
5.7.4. Mictiestoornissen....................................................................................................................................................... 24
5.7.5. Nierstenen ................................................................................................................................................................. 24
,5. DE NIER EN DE URINEWEGEN
5.1. ALGEMEEN
- Primaire functies:
• De samenstelling en het volume van de extracellulaire vloeistof CONSTANT HOUDEN (homeostase)
o Via de VORMING VAN URINE
• Hoe gebeurt dit? Verwijderen afvalstoffen
1. Massale FILTRATIE BLOED: er wordt primaire urine gevormd
2. Massale HEROPNAME IN BLOED (reabsorptie) van nuttige & nt-toxische gefiltreerde elementen
3. Extra SECRETIE van bep elementen uit bloed in de urine
4. FIJNREGELING v.d. SECRETIE v.e. aantal elementen (Na+, K+, HCO3-, water)
• Uiteindelijk wordt de definitieve urine gevormd
- Endocriene functies:
• Vrijstelling van
o Renine
o Erytropoëtine
o 1,25-dihydroxy-vitamine D
5.2. STRUCTUUR V.D. NIER
- Twee boonvormige organen t.h.v. de lenden
- Functionele eenheid: NEFRON
(In één nier ongeveer 1-1,5 miljoen nefronen)
• Filteren de afvalstoffen uit je bloed, recyclen de
belangrijke stoffen die je lichaam nodig heeft
• Het zoutgehalte en de pH van je bloed kan zo op peil
blijven
• Dat filteren moet goed gebeuren omdat schadelijke
stoffen wel, maar belangrijke cellen, zoals RBC en
WBC of bloedplaatjes, niet verloren mogen gaan
• Net als het recyclen van belangrijke stoffen wordt ook
water terug geresorbeerd voor hergebruik
• Ze hebben elk hun eigen doorbloeding
5.2.1. DE NIERDOORBL OEDING
- Arterieel bloed wordt aangevoerd via arteria renalis
- Intrarenale arteriële bloedvaten vertakken: afferente arteriolen (aanvoerende arteriolen)
• Leiden het bloed naar de glomerulus
- Glomerulus: een capillair
netwerk waarin het bloed
gefiltreerd wordt
• Filtraat verdwijnt in nefron
• Niet gefiltreerd bloed (O2-rijk)
naar efferente arteriolen
(afvoerende arteriolen)
- Arterieel bloed verdeelt zich dan
in een peritubulair capillair
netwerk: voedingsstoffen en
metabolieten w uitgewisseld met
het nierweefsel
- Veneus (O2-arm) bloed: naar de
vena renalis
, 5.2.2. STRUCTUUR V.H. NEFRON
Een nefron is opgebouwd uit:
1. De glomerulus
• Capillair netwerk
• Kapsel van Bowman
2. Tubulus: lusvormige buis
• Proximale kronkelbuis
• Lis van Henle
o Afdalende tak
o Stijgende tak
• Distale kronkelbuis
- De verzamelbuisjes/ducti colligentes
• Verzamelen urine uit de ≠ nefronen
• Leiden urine naar de nierkelk/calyx
