Aardrijkskunde deel 1: het heelal
planisfeer= draaibare sterrenkaart
- deze kunnen we gebruiken als we de sterren en de sterrenbeelden willen herkennen
- op een planisfeer wordt op een plat vlak het deel van de sterrenhemel voorgesteld
dat zichtbaar is op een bepaalde datum en tijd in een bepaalde zone op aarde.
eclipticavlak= vlak waarin de aarde rond de zon draait
om de positie van een ster op de hemelbol te bepalen, zijn er 2 coördinaten nodig: net zoals
we op aarde lengte en breedte hebben
als we met onze planisfeer naar buiten gaan, zijn er verschillende factoren die onze
waarneming kunnen beperken:
- het reliëf, hoge gebouwen
- wolken, mist en luchtvervuiling
- verstrooiing van het licht
- overdag kan je de meeste hemellichamen niet zien
bijzondere eisen voor grote telescopen:
- stabiele temperatuur (nabijheid grote zee)
- ijle, droge lucht en open horizon
- weinig omgevingslicht
besluit: vooral hooggelegen plaatsen op dunbevolkte plaatsen of in vlakbij de oceaan
gelegen woestijngebieden voldoen aan de ideale voorwaarden voor telescopen
elektromagnetische straling (EM) = de manier waarop de meeste energie van het heelal
getransporteerd wordt
- de energie plant zich voort als een dubbele golf met een elektrische en een
magnetische component, die loodrecht op elkaar staan
, elektromagnetische straling
- EM-straling omgeeft je en bestookt je overal waar je gaat
- een deel daarvan kan je niet zien, voelen of aanraken
- zonder EM-straling zou de wereld zoals we hem kennen niet bestaan
EM-straling bestaat uit een spectrum van golven
- een spectrum van golven is een opeenvolgende reeks van golflengtes
- die golflengtes kunnen van heel groot naar heel klein gaan → van
radiogolven met weinig energie tot gammastralen met heel veel energie
- een groot deel van de elektromagnetische straling is schadelijk voor het
leven → onze atmosfeer houdt de schadelijke stralen met een korte
golflengte tegen
welke straling kunnen we vanop aarde bestuderen en waarmee?
- zichtbaar licht: optische telescopen
- radiostraling: radiotennes of radiotelescoop
EM-straling bestuderen in de ruimte
- em-golven hebben geen medium nodig om zich voor te planten
- ze kunnen energie transporteren door het vacuüm van de ruimte
voordelen van telescopen in de ruimte te brengen:
- daar is geen absorptie door de atmosfeer
- geen achtergrondruis door menselijke activiteiten en natuurlijke fenomenen
een telescoop kan niet-zichtbare straling omzetten in een afbeelding die wij
kunnen zien (valse kleurenfoto) → die zijn vaak composietfoto’s waarin gegevens
van verschillende telescopen worden samengevoegd
planisfeer= draaibare sterrenkaart
- deze kunnen we gebruiken als we de sterren en de sterrenbeelden willen herkennen
- op een planisfeer wordt op een plat vlak het deel van de sterrenhemel voorgesteld
dat zichtbaar is op een bepaalde datum en tijd in een bepaalde zone op aarde.
eclipticavlak= vlak waarin de aarde rond de zon draait
om de positie van een ster op de hemelbol te bepalen, zijn er 2 coördinaten nodig: net zoals
we op aarde lengte en breedte hebben
als we met onze planisfeer naar buiten gaan, zijn er verschillende factoren die onze
waarneming kunnen beperken:
- het reliëf, hoge gebouwen
- wolken, mist en luchtvervuiling
- verstrooiing van het licht
- overdag kan je de meeste hemellichamen niet zien
bijzondere eisen voor grote telescopen:
- stabiele temperatuur (nabijheid grote zee)
- ijle, droge lucht en open horizon
- weinig omgevingslicht
besluit: vooral hooggelegen plaatsen op dunbevolkte plaatsen of in vlakbij de oceaan
gelegen woestijngebieden voldoen aan de ideale voorwaarden voor telescopen
elektromagnetische straling (EM) = de manier waarop de meeste energie van het heelal
getransporteerd wordt
- de energie plant zich voort als een dubbele golf met een elektrische en een
magnetische component, die loodrecht op elkaar staan
, elektromagnetische straling
- EM-straling omgeeft je en bestookt je overal waar je gaat
- een deel daarvan kan je niet zien, voelen of aanraken
- zonder EM-straling zou de wereld zoals we hem kennen niet bestaan
EM-straling bestaat uit een spectrum van golven
- een spectrum van golven is een opeenvolgende reeks van golflengtes
- die golflengtes kunnen van heel groot naar heel klein gaan → van
radiogolven met weinig energie tot gammastralen met heel veel energie
- een groot deel van de elektromagnetische straling is schadelijk voor het
leven → onze atmosfeer houdt de schadelijke stralen met een korte
golflengte tegen
welke straling kunnen we vanop aarde bestuderen en waarmee?
- zichtbaar licht: optische telescopen
- radiostraling: radiotennes of radiotelescoop
EM-straling bestuderen in de ruimte
- em-golven hebben geen medium nodig om zich voor te planten
- ze kunnen energie transporteren door het vacuüm van de ruimte
voordelen van telescopen in de ruimte te brengen:
- daar is geen absorptie door de atmosfeer
- geen achtergrondruis door menselijke activiteiten en natuurlijke fenomenen
een telescoop kan niet-zichtbare straling omzetten in een afbeelding die wij
kunnen zien (valse kleurenfoto) → die zijn vaak composietfoto’s waarin gegevens
van verschillende telescopen worden samengevoegd
