Samenvatting LIMBO 1 - MODULE 3

MODULE 3
De maatschappelijke rol en betekenis van onderwijs:
benaderingen en toetsstenen

- Wederzijdse invloed van onderwijs en samenleving staan centraal.
- Verschillende theoretische benaderingen.
o Extern (het leren op school al middel en instrument om extern bepaalde
finaliteit en inzet te realiseren)
▪ Functioneel-sociologische benadering
▪ Cultureel-sociologische benadering
▪ Conflict-sociologische benadering
▪ Sociaal-economische benadering
o Intern (schools leren heeft bepaalde eigenschappen die verbonden zijn
met een interne, eigen finaliteit en inzet)
▪ School-pedagogische benadering
- Sociologische benaderingen delen hun focus op
o Aspecten van het menselijk samenleven → hoe komt maatschappelijke
orde tot stand?
o Het bestuderen van de betekenis van onderwijs in en voor dat samenleven



Functioneel-sociologische benadering
- De rol van onderwijs wordt bekeken vanuit de functies die dat onderwijs heeft
voor het maatschappelijk leven.
o Vergelijking met het lichaam: de betekenis en rol wordt afgeleid van de
functie
o Onderwijs reproduceert de maatschappelijke orde door
socialisatieprocessen en -instellingen
o Leren = socialiseren
▪ Verwerven van specifieke eigenschappen om een plaats in te
nemen in de bestaande sociale orde
▪ Onderwijs is een doelgerichte georganiseerde vorm van educatie
waar methoden en inhouden worden vastgelegd om socialisatie te
realiseren
o Curriculum: spiegeling van waarden en normen van de samenleving in
het algemeen en van specifieke beroepen of groepen daarbinnen
o Leerkracht = opgeleide professional: realiseert methodisch
georganiseerde socialisatie

, - Durkheim (grondlegger): onderwijs is een georganiseerde en
geprofessionaliseerde socialisatie
o Overdracht van cultuuraspecten die deelname aan het maatschappelijk
leven moet garanderen
o Vorm en inhoud van die socialisatie evolueert naargelang de samenleving
verandert.
o Onderwijs heeft 2 functies:
▪ Bijbrengen van een geestelijke en lichamelijke gesteldheid die de
maatschappij noodzakelijk vindt
▪ Bijbrengen van geestelijke en lichamelijke eigenschappen die een
specifieke sociale groep als noodzakelijk ziet
o De functie van educatie is socialisatie: vermogens en eigenschappen
ontwikkelen om samenleving en specifieke groepen daarbinnen in stand
houden.
▪ Algemene cultuuroverdracht: stelt iedereen in staat in een
maatschappij te leven
▪ Specifieke cultuuroverdracht: deel uitmaken van een bepaalde
groep in de ruimere samenleving
- Parsons: onderwijs is een socialisatie-instituut
o Positietoewijzing in een hiërarchische samenleving op basis van eigen
verdiensten op basis van:
▪ Emancipatie: leerlingen moeten loskomen van gehechtheid van het
gezin → heersende maatschappelijke waarden en normen
opnemen = verinnerlijking
▪ Differentiatie: verschillende waarderingen toekennen op basis van
prestaties → onderscheidingen in een groep op basis van prestatie
en waardering
▪ Selectie- en allocatiefunctie: potentieel kanaliseren in de richting
van de heersende maatschappelijke noden.


Cultureel-sociologische benadering
- Samenleving = geheel van betekenisverbanden die samen cultuur vormen
o Samenleving kan enkel bestaan wanneer ze gedragen wordt door een
cultuur die haar en haar leden een identiteit geeft → cultuurgemeenschap
o Identificatie met die cultuur = voorwaarde om volwaardig te kunnen
participeren/om burger te kunnen zijn of worden
o Cultuur = erfenis van bezittingen en verworvenheden uit het verleden
▪ Onderwijs geeft deze erfenis door aan volgende generatie
- Betekenis van onderwijs = cultuur overdragen aan diegenen die lid willen worden
vd samenleving, cultuur voortzetten → cultiveren
o School : integreert/initieert jonge mensen in de cultuur van de
samenleving → middel voor een doel dat extern wordt vastgelegd
o aandacht gaat naar wat essentiële elementen van een cultuur zijn
- Deze benadering herkennen in migratiedebat