5 januari 2019
Samenvatting van Goed Onderwijs en de cultuur van het meten.
Ondertitel: Over ethiek, politiek en democratie.
Auteur: Gert Biesta
Uitgever: Boom Lemma Uitgevers
1e druk
ISBN 9789059318137
maart 2012
Paperback
135 pagina's
Voor elk onderwerp staat het bladzijdenummer.
Blz.
7. De pedagogiek hervonden-Voorwoord door Wouter Pols
7.Pedagogiek levert geen receptuur, maar principes, concepten en werkwijzen waarmee het eigen
handelen onderzocht kan worden.
8/9. In deze tijd ligt de nadruk in het onderwijs op leren, competenties en leerresultaten, zie bijv. het
grote belang van de Cito-toets.
9. Pedagogiek maakt het ‘wat en waarom’ duidelijk.
9. Ook socialisatie is belangrijk: de introductie in een cultuur, een manier van denken en handelen.
Dit gebeurt ook via een vak als burgerschapskunde.
10. Centraal staat de stelling van Biesta dat de school het kwalificatie- en socialisatie proces zo
laten verlopen dat elk kind in zijn uniciteit, eigenheid te voorschijn komt. Daarbij horen ook
democratische vaardigheden die nodig zijn voor het overleg in een pluriforme wereld (een wereld
waarin mensen naast elkaar leven met verschillende culturen, tradities en leefstijlen).
10. De pedagogische opdracht vindt in zijn visie zijn voleinding in de subjectiveringstaak.
13. Terugblik.
Het boek heeft als doel om een taal, een begrippenkader te ontwikkelen, waarmee doelen en
bedoelingen van het onderwijs aan de orde gesteld kunnen worden. Dit is een taal over onderwijs en
onderwijzen en dit is bij Biesta breder dan een taal over het leren op zich.
15. Proloog
15. Volgens Biesta is de vaag naar goed onderwijs op de achtergrond geraakt. Deze kernvraag is
verdrongen door de vraag naar de effectiviteit van het leren. Deze vraag past in een technisch en
organisatorisch kader en gaat voorbij aan de kernvraag: ’wat is goed onderwijs. ‘
16/17. De vraag naar goed onderwijs betekent dat de aandacht gaat naar hoe en waarom we iets
moeten doen. Als voorbeeld neemt Biesta het samenwerkende leren. Wanneer is dit nu wel of niet
op zijn plaats?
18. Biesta stelt de vraag naar goed onderwijs tegen de achtergrond van de opmerkelijke opkomst van
de meet cultuur. Onderwijs is volgens hem meer dan ‘leren’. Hij betoogt tegen wat hij ‘learnification’
noemt, de eenzijdige aandacht voor de leerprocessen in het onderwijs. Voor dit betoog presenteert
hij een simpel denkkader over de drie factoren voor goed onderwijs: kwalificatie, socialisatie en
subjectivering (ook wel: vakkennis, maatschappelijk functioneren en persoonsvorming).
, Hoofdstuk 1: Waar is het onderwijs voor?
23. Er is veel aandacht, ook internationaal, voor de cultuur van het meten van de opbrengsten van
het onderwijs. De effectiviteits- en verbeteringsbeweging beroept zich onder andere op de
vooruitgang in bijv. de technologie en de geneeskunde, waar het meten bijzonder goede resultaten
heeft gegeven.
1.1. Waarderen wat we meten of meten wat we waarderen?
24. Het meten levert feiten op en de beschikbaarheid van deze feiten is op zich gunstig, maar niet
zaligmakend. Uit feiten alleen vloeit geen beleid voort. Waardeoordelen over wat wenselijk is, spelen
ook altijd een rol en dat dreigt onder te sneeuwen.
25. Bovendien is het de vraag of we meten wat we waardevol vinden of dat we meten wat
gemakkelijk te meten is. Onderzoek levert vaak indicaties, aanwijzingen op die tot kwaliteit kunnen
leiden, maar deze indicaties worden gemakkelijk verward met de kwaliteit zelf.
Effectiviteit is slechtst een van de waarden voor goed onderwijs. Het is een instrumentele waarde,
d.w.z. dat die iets uitdrukt over de kwaliteit van processen. Volgens Biesta moet de vraag altijd
gesteld worden waarvoor iets effectief is, welk doel het dient. In de praktijk van het onderwijs kan
niet-effectief handelen, handelen dat niet gericht is op een strikt onderwijskundig resultaat, juist heel
goed uitpakken.
26. 1.2 De ver-lering van het onderwijs
Er is veel aandacht voor onderwijsprocessen en praktijken en weinig voor de vraag wat
onderwijspedagogisch wenselijk is. Mogelijk komt dat omdat dit een moeilijk thema is, waarin
persoonlijk voorkeuren en opvattingen een grote rol spelen. Een democratische discussie hiervoor
moet mogelijk zijn.
Er is in de maatschappij een ‘common sense’ (algemene opvattingen) over wat belangrijk is, bijv. dat
academisch onderwijs belangrijker is dan ambachtelijke vaardigheden. Door deze oordelen blijft de
sociale ongelijkheid intact. De nadruk ligt steeds meer op het ‘leren’, wat ten koste gaat van de
Samenvatting van Goed Onderwijs en de cultuur van het meten.
Ondertitel: Over ethiek, politiek en democratie.
Auteur: Gert Biesta
Uitgever: Boom Lemma Uitgevers
1e druk
ISBN 9789059318137
maart 2012
Paperback
135 pagina's
Voor elk onderwerp staat het bladzijdenummer.
Blz.
7. De pedagogiek hervonden-Voorwoord door Wouter Pols
7.Pedagogiek levert geen receptuur, maar principes, concepten en werkwijzen waarmee het eigen
handelen onderzocht kan worden.
8/9. In deze tijd ligt de nadruk in het onderwijs op leren, competenties en leerresultaten, zie bijv. het
grote belang van de Cito-toets.
9. Pedagogiek maakt het ‘wat en waarom’ duidelijk.
9. Ook socialisatie is belangrijk: de introductie in een cultuur, een manier van denken en handelen.
Dit gebeurt ook via een vak als burgerschapskunde.
10. Centraal staat de stelling van Biesta dat de school het kwalificatie- en socialisatie proces zo
laten verlopen dat elk kind in zijn uniciteit, eigenheid te voorschijn komt. Daarbij horen ook
democratische vaardigheden die nodig zijn voor het overleg in een pluriforme wereld (een wereld
waarin mensen naast elkaar leven met verschillende culturen, tradities en leefstijlen).
10. De pedagogische opdracht vindt in zijn visie zijn voleinding in de subjectiveringstaak.
13. Terugblik.
Het boek heeft als doel om een taal, een begrippenkader te ontwikkelen, waarmee doelen en
bedoelingen van het onderwijs aan de orde gesteld kunnen worden. Dit is een taal over onderwijs en
onderwijzen en dit is bij Biesta breder dan een taal over het leren op zich.
15. Proloog
15. Volgens Biesta is de vaag naar goed onderwijs op de achtergrond geraakt. Deze kernvraag is
verdrongen door de vraag naar de effectiviteit van het leren. Deze vraag past in een technisch en
organisatorisch kader en gaat voorbij aan de kernvraag: ’wat is goed onderwijs. ‘
16/17. De vraag naar goed onderwijs betekent dat de aandacht gaat naar hoe en waarom we iets
moeten doen. Als voorbeeld neemt Biesta het samenwerkende leren. Wanneer is dit nu wel of niet
op zijn plaats?
18. Biesta stelt de vraag naar goed onderwijs tegen de achtergrond van de opmerkelijke opkomst van
de meet cultuur. Onderwijs is volgens hem meer dan ‘leren’. Hij betoogt tegen wat hij ‘learnification’
noemt, de eenzijdige aandacht voor de leerprocessen in het onderwijs. Voor dit betoog presenteert
hij een simpel denkkader over de drie factoren voor goed onderwijs: kwalificatie, socialisatie en
subjectivering (ook wel: vakkennis, maatschappelijk functioneren en persoonsvorming).
, Hoofdstuk 1: Waar is het onderwijs voor?
23. Er is veel aandacht, ook internationaal, voor de cultuur van het meten van de opbrengsten van
het onderwijs. De effectiviteits- en verbeteringsbeweging beroept zich onder andere op de
vooruitgang in bijv. de technologie en de geneeskunde, waar het meten bijzonder goede resultaten
heeft gegeven.
1.1. Waarderen wat we meten of meten wat we waarderen?
24. Het meten levert feiten op en de beschikbaarheid van deze feiten is op zich gunstig, maar niet
zaligmakend. Uit feiten alleen vloeit geen beleid voort. Waardeoordelen over wat wenselijk is, spelen
ook altijd een rol en dat dreigt onder te sneeuwen.
25. Bovendien is het de vraag of we meten wat we waardevol vinden of dat we meten wat
gemakkelijk te meten is. Onderzoek levert vaak indicaties, aanwijzingen op die tot kwaliteit kunnen
leiden, maar deze indicaties worden gemakkelijk verward met de kwaliteit zelf.
Effectiviteit is slechtst een van de waarden voor goed onderwijs. Het is een instrumentele waarde,
d.w.z. dat die iets uitdrukt over de kwaliteit van processen. Volgens Biesta moet de vraag altijd
gesteld worden waarvoor iets effectief is, welk doel het dient. In de praktijk van het onderwijs kan
niet-effectief handelen, handelen dat niet gericht is op een strikt onderwijskundig resultaat, juist heel
goed uitpakken.
26. 1.2 De ver-lering van het onderwijs
Er is veel aandacht voor onderwijsprocessen en praktijken en weinig voor de vraag wat
onderwijspedagogisch wenselijk is. Mogelijk komt dat omdat dit een moeilijk thema is, waarin
persoonlijk voorkeuren en opvattingen een grote rol spelen. Een democratische discussie hiervoor
moet mogelijk zijn.
Er is in de maatschappij een ‘common sense’ (algemene opvattingen) over wat belangrijk is, bijv. dat
academisch onderwijs belangrijker is dan ambachtelijke vaardigheden. Door deze oordelen blijft de
sociale ongelijkheid intact. De nadruk ligt steeds meer op het ‘leren’, wat ten koste gaat van de
