HOOFDSTUK 4: Marktwerking
Kenmerken van marktvormen
Markt = het samenkomen van vraag en aanbod voor een bepaald goed
Indeling o.b.v. 4 kenmerken
➢ Aantal marktpartijen
→ bepaald wie marktprijs in handen heeft
➢ Doorzichtigheid
→alle partijen toegang tot alle relevante info
➢ Toegankelijkheid
→ niet altijd makkelijk om toe te treden tot markt
→ hoge kosten voor naambekendheid etc.
➢ Productdifferentiatie
▪ Homogene producten
▪ Heterogene producten
4 grote marktvormen
Toenemende marktmacht
→ aanbieders die geen rekening moeten houden met concurrenten → hebben VEEL marktmacht
→ aanbieders die veel rekening moeten houden met concurrenten → hebben WEINIG marktmacht
Volkomen concurrentie
Kenmerken
Producent = prijsNEMER en hoeveelheidsaanpasser
➢ Veel vragers, veel aanbieders
➢ Transparant
➢ Toegankelijke
➢ Homogeen producten = identieke producten
Komt in werkelijkheid weinig voor
➢ Aandelenmarkt
➢ Wisselmarkt
➢ Agrarische producten
,Hoeveelheid aanbieden waarbij MO = MK → winst = maximaal
Stel: het aanbod daalt door omstandigheden sterk → prijs zal stijgen
→ curve naar links → kleinere hoeveelheden worden duurder
Producenten die niet getroffen zijn → meer willen aanbieden
Grijze rechthoek = winst die producent normaal zou hebben
Gearceerde rechthoek = winst die producent nu heeft doordat het aanbod van anderen kleiner is geworden
Monopolie
Kenmerken
→ Producent = monopolist = bepaalt marktprijs
→ Geen rekeninghouden met concurrenten
→ wel met betaalbereidheid consumenten
→prijselasticiteit (hangt af van aanwezige substitutiegoederen)
➢ Veel vragers, één aanbieder
➢ Ondoorzichtig
➢ Ontoegankelijk
➢ Homogeen product
, Ook al is toetreding tot monopolistische markt moeilijk
→ toch rekening houden met mogelijke toetreding door nieuw technologieën, buitenlandse bedrijven..
Soorten
Afhankelijk van de reden waarom monopolie ontstaat: 3 soorten
Monopolie als gevolg van een kostenvoordeel
Ontstaat: wanneer één bedrijf goedkoper kan produceren dan concurrenten
→ prijs zetten waardoor concurrenten met verlies werken
→ concurrenten failliet → efficiëntste blijft over
→ macht om prijs te verhogen
→ macht = beperkt in tijd want er kunnen nieuwe concurrenten komen
Redenen kostenvoordeel
➢ Goedkope grondstoffen
➢ Efficiëntere productiemethode
→ patent nemen op methode om te kunne behouden
Monopolie als gevolg van wettelijke bepaling
Ontstaat: Overheid geeft exclusief recht aan 1 bedrijf om bepaald goed/ dienst aan te bieden
vb. De Lijn
Natuurlijke monopolie
Ontstaat: wanneer er grote schaalvoordelen zijn
→ hoe meer goederen een bedrijf kan produceren → hoe lager de kost per eenheid
Natuurlijke monopolie = als de gemiddelde kosten dalen voor alle productieniveaus die relevant zijn voor de
markt
Prijsvorming
Producent = monopolist = prijsZETTER
→ wordt geconfronteerd met vraagfunctie van consument
Vraagcurve van consument = prijsafzetcurve van producent
→ producent kan niet meer verkopen dan consument wil kopen tegen die prijs
P = GO
→ Enkel meer eenheden verkopen als hij prijs voor alle eenheden laat zakken
Kenmerken van marktvormen
Markt = het samenkomen van vraag en aanbod voor een bepaald goed
Indeling o.b.v. 4 kenmerken
➢ Aantal marktpartijen
→ bepaald wie marktprijs in handen heeft
➢ Doorzichtigheid
→alle partijen toegang tot alle relevante info
➢ Toegankelijkheid
→ niet altijd makkelijk om toe te treden tot markt
→ hoge kosten voor naambekendheid etc.
➢ Productdifferentiatie
▪ Homogene producten
▪ Heterogene producten
4 grote marktvormen
Toenemende marktmacht
→ aanbieders die geen rekening moeten houden met concurrenten → hebben VEEL marktmacht
→ aanbieders die veel rekening moeten houden met concurrenten → hebben WEINIG marktmacht
Volkomen concurrentie
Kenmerken
Producent = prijsNEMER en hoeveelheidsaanpasser
➢ Veel vragers, veel aanbieders
➢ Transparant
➢ Toegankelijke
➢ Homogeen producten = identieke producten
Komt in werkelijkheid weinig voor
➢ Aandelenmarkt
➢ Wisselmarkt
➢ Agrarische producten
,Hoeveelheid aanbieden waarbij MO = MK → winst = maximaal
Stel: het aanbod daalt door omstandigheden sterk → prijs zal stijgen
→ curve naar links → kleinere hoeveelheden worden duurder
Producenten die niet getroffen zijn → meer willen aanbieden
Grijze rechthoek = winst die producent normaal zou hebben
Gearceerde rechthoek = winst die producent nu heeft doordat het aanbod van anderen kleiner is geworden
Monopolie
Kenmerken
→ Producent = monopolist = bepaalt marktprijs
→ Geen rekeninghouden met concurrenten
→ wel met betaalbereidheid consumenten
→prijselasticiteit (hangt af van aanwezige substitutiegoederen)
➢ Veel vragers, één aanbieder
➢ Ondoorzichtig
➢ Ontoegankelijk
➢ Homogeen product
, Ook al is toetreding tot monopolistische markt moeilijk
→ toch rekening houden met mogelijke toetreding door nieuw technologieën, buitenlandse bedrijven..
Soorten
Afhankelijk van de reden waarom monopolie ontstaat: 3 soorten
Monopolie als gevolg van een kostenvoordeel
Ontstaat: wanneer één bedrijf goedkoper kan produceren dan concurrenten
→ prijs zetten waardoor concurrenten met verlies werken
→ concurrenten failliet → efficiëntste blijft over
→ macht om prijs te verhogen
→ macht = beperkt in tijd want er kunnen nieuwe concurrenten komen
Redenen kostenvoordeel
➢ Goedkope grondstoffen
➢ Efficiëntere productiemethode
→ patent nemen op methode om te kunne behouden
Monopolie als gevolg van wettelijke bepaling
Ontstaat: Overheid geeft exclusief recht aan 1 bedrijf om bepaald goed/ dienst aan te bieden
vb. De Lijn
Natuurlijke monopolie
Ontstaat: wanneer er grote schaalvoordelen zijn
→ hoe meer goederen een bedrijf kan produceren → hoe lager de kost per eenheid
Natuurlijke monopolie = als de gemiddelde kosten dalen voor alle productieniveaus die relevant zijn voor de
markt
Prijsvorming
Producent = monopolist = prijsZETTER
→ wordt geconfronteerd met vraagfunctie van consument
Vraagcurve van consument = prijsafzetcurve van producent
→ producent kan niet meer verkopen dan consument wil kopen tegen die prijs
P = GO
→ Enkel meer eenheden verkopen als hij prijs voor alle eenheden laat zakken
