Celbiologie
1 Algemene structuur van de cel
1.1 Indeling van de organismen met een cellulaire opbouw
Levende organismen zijn op te delen in categorieën. Namelijk het plantenrijk en het dierenrijk.
Bacteriën en blauwwieren verschillen van de andere levensvormen.
Eukaryoten => plantenrijk en dierenrijk
Prokaryoten => bacteriën en blauwwieren
Taxonomische opdeling in 5 rijken Whittaker:
1) de monera
2) de protisten
3) de schimmels
4) planten
5) dieren
Woese en Cavelier-Smith:
1) de bacteriën
2) de archaea
3) de eukaryoten:
a. Unikonta met Opisthokonta (dieren en schimmels) en Amoebozoa
b. Excavata
c. Chromalveolata (met o.a. bruinwieren, diatomeeën, dinoflagellaten en
trilhaardiertjes)
d. Rhizaria (met o.a. foraminiferen en stralendiertjes)
e. Archaeplastida (met roodwieren, groenwieren en planten)
1
, 1.1.1 - Prokaryote cel (zie tekening notities)
→ Bacteriën en archeae
→ GEEN intracellulaire compartimentatie
→ Bacteriën en blauwwieren
Bacteriën:
Onderscheiden aan de hand van de vorm:
• Coccus (rond):
o Streptococcus; ketenvormig
o Staphylococcus; trosvormig
• Bacillus (staaf):
• Spirillus (spiraal):
• Vibrio (komma):
Onderscheiden aan de hand van de celwand:
• Grampositieve celwand
o Peptidoglycaan; samenstelling van suikers en aminozuren
o Korte peptiden die peptidoglycaan versterken
o Peptidoglycaan beschermt bacteriën
o Peptidoglycaan bepaalt de vorm
o Paars na gramkleuring
• Gramnegatieve celwand
o Dunne laag peptidoglycaan
o Laag fosfolipiden, lipoproteïne, lipopolysachariden en eiwitten
o lipide deel is toxisch en kan wanneer het vrijkomt ziekteverschijnselen veroorzaken
(endotoxine)
o Rood na gramkleuring
Gramkleuring; gekleurd door kristalviolet en jood, paars gekleurd en vervolgens behandeld in
alcohol
Grampositieve bacteriën kunnen endosporen vormen. Endosporen kan bij goede omstandigheden
uitgroeien tot een bacterie.
2
1 Algemene structuur van de cel
1.1 Indeling van de organismen met een cellulaire opbouw
Levende organismen zijn op te delen in categorieën. Namelijk het plantenrijk en het dierenrijk.
Bacteriën en blauwwieren verschillen van de andere levensvormen.
Eukaryoten => plantenrijk en dierenrijk
Prokaryoten => bacteriën en blauwwieren
Taxonomische opdeling in 5 rijken Whittaker:
1) de monera
2) de protisten
3) de schimmels
4) planten
5) dieren
Woese en Cavelier-Smith:
1) de bacteriën
2) de archaea
3) de eukaryoten:
a. Unikonta met Opisthokonta (dieren en schimmels) en Amoebozoa
b. Excavata
c. Chromalveolata (met o.a. bruinwieren, diatomeeën, dinoflagellaten en
trilhaardiertjes)
d. Rhizaria (met o.a. foraminiferen en stralendiertjes)
e. Archaeplastida (met roodwieren, groenwieren en planten)
1
, 1.1.1 - Prokaryote cel (zie tekening notities)
→ Bacteriën en archeae
→ GEEN intracellulaire compartimentatie
→ Bacteriën en blauwwieren
Bacteriën:
Onderscheiden aan de hand van de vorm:
• Coccus (rond):
o Streptococcus; ketenvormig
o Staphylococcus; trosvormig
• Bacillus (staaf):
• Spirillus (spiraal):
• Vibrio (komma):
Onderscheiden aan de hand van de celwand:
• Grampositieve celwand
o Peptidoglycaan; samenstelling van suikers en aminozuren
o Korte peptiden die peptidoglycaan versterken
o Peptidoglycaan beschermt bacteriën
o Peptidoglycaan bepaalt de vorm
o Paars na gramkleuring
• Gramnegatieve celwand
o Dunne laag peptidoglycaan
o Laag fosfolipiden, lipoproteïne, lipopolysachariden en eiwitten
o lipide deel is toxisch en kan wanneer het vrijkomt ziekteverschijnselen veroorzaken
(endotoxine)
o Rood na gramkleuring
Gramkleuring; gekleurd door kristalviolet en jood, paars gekleurd en vervolgens behandeld in
alcohol
Grampositieve bacteriën kunnen endosporen vormen. Endosporen kan bij goede omstandigheden
uitgroeien tot een bacterie.
2
