SEO hoorcollege 3

SEO hoorcollege 3


Cultuur en Sociale/Emotionele Ontwikkeling

Waarom denken, voelen, en gedragen kinderen zich zoals ze doen?
 2 manieren van antwoorden: nature of culture
o Nature: zo zijn ze geboren (o.a. genen, hersenstructuur, hormonale
processen)
o Culture: zo zijn ze geworden (o.a. relaties met anderen: wat leren ze van
ouders, maatschappij en van eigen ervaringen)

Sociale dieren vs. culturele dieren
 Vanaf Aristoteles: ‘mensen zijn sociale dieren’: mensen zoeken connectie
o Maar sociale natuur is niet uniek voor mensen
 Mensen zijn ook ‘culturele dieren’: onze sociale verbanden zijn complex,
geavanceerd
o Dit is een uniekere menselijke eigenschap

Wat kenmerkt cultuur?
 Cultuur = complex sociaal systeem gekenmerkt door
o Gemeenschappelijke ideeën, kennis
 Politiek: zelfde ideeën (onderwijs etc.), maar andere manier van
bewerkstelligen
o Gemeenschappelijke gebruiken (‘praxis’)
 Wegen, supermarkten, media
o Hoge mate van systematiek
 Sociale relaties zijn geavanceerd (verschillende sociale rollen)

Wat onderscheidt sociale en culturele dieren?
 Bij culturele dieren (mensen):
o Manier van samenleven is meer geavanceerd
o Kennisoverdracht is meer bewust en georganiseerd
o Communicatie op meta-niveau, niet alleen hier en nu
 Evaluatie van eigen gedrag
o Prosociaal gedrag naar vreemden, niet alleen naasten
o Agressie is niet enige vorm van conflict oplossen (bijv. compromis sluiten,
rechtbanken)
 Dus: cultuur is de geavanceerde manier waarop we onze sociale natuur (neigingen,
behoefte om samen te leven) vormgeven. Cultuur is evolutionair succesverhaal (nu
3x zo hoge levensverwachting als eerste mensen).


Culturele verschillen?
 Is het belangrijk voor de (ontwikkelings)psychologie om culturele verschillen te
bestuderen?  ja en nee.
 Kwestie van perspectief
o Enerzijds grote culturele verschillen in hoe kinderen opgroeien
o Anderzijds zijn er ook veel overeenkomsten (universele kenmerken).
 Bijvoorbeeld: Alle kinderen…
 hebben behoefte aan ouderlijke warmte;
 zijn steeds beter in staat hun emoties te reguleren gedurende
de ontwikkeling;
 ontwikkelen autonomie in de adolescentie (alleen te timing
verschilt)

, SEO hoorcollege 3




Culturele verschillen?
 Bovendien: ‘verschillen tussen mensen’ vaak groter dan ‘verschillen tussen culturen’
 Denk bijvoorbeeld aan verschillen in big five persoonlijkheidstrekken (basale
dimensies)  er zijn verschillen, maar die gemiddelde verschillen zijn niet zo groot.
Je zou grotere verschillen vinden bij jou in de straat!
o Vriendelijkheid
o Extraversie (Zuid-Amerika: extraverter)
o Neuroticisme (Afrika: minder, emotioneel stabieler)
o Openheid
o Conscientieusheid

Culturele verschillen?
 Toch is onderzoek naar culturele verschillen heel belangrijk:
o We ‘vergeten’ te vaak dat vrijwel al onze kennis is verkregen in Westerse
onderzoeksgroepen.
o Nemen dan aan dat die kennis generaliseerbaar is, zonder dat we dat zeker
weten.
o Kan er bijvoorbeeld toe leiden dat interventies niet goed werken, omdat ze
niet goed aansluiten bij specifieke problematiek in betreffende cultuur.

Probleem van perspectief dat niet sensitief is voor cultuur
 Voorbeeld: oudercursussen om gedragsproblemen van kinderen tegen te gaan
o Bijvoorbeeld: Triple P, Incredible Years
 Vaak minder effectief als ze worden toegepast in andere culturen
 Bekende zorgen als deze in andere culturen worden toegepast:
o ‘Overdreven complimenten’
o ‘Niet benoemen van negatief gedrag ontneemt ouders de kans om normen te
stellen of waarden over te dragen’  Oosterse landen
o ‘Negeren van kinderen gaat ten koste van gehechtheidsrelatie’

WEIRD
 Veel van onze psychologische kennis is WEIRD: verkregen in landen die Western,
Educated, Industrialized, Rich, and Democratic zijn.
 Mensen uit deze landen zijn participant in 80% van de psychologiestudies, maar
beslaan slechts 12% van de wereldbevolking.
 Mensen uit deze landen wijken af in vele opzichten, zelfs in termen van sommige
basale perceptuele processen, zoals Muller Lyer illusie.
o Rode lijnen zijn even lang, maar wij zijn geneigd om a als korter te zien dan b

Vissen-plaatje
 WEIRD-landen: eerst de vissen op de voorgrond, dan de omgeving
 Aziatische landen: eerst de omgeving, daarna de vissen op de voorgrond
 Context wordt anders waargenomen; is belangrijker voor Westerse mensen

WEIRD
 WEIRD proefpersonen wijken ook af van proefpersonen uit andere culturen in hun
conceptie van wat ‘eerlijk’ is
 Ultimatum game:
o Twee proefpersonen die elkaar niet kennen
o Een van hen krijgt geld en mogelijkheid om deel van dat geld te verdelen