Samenvatting GGZ - LPC: Organisatieleer GGZ

ORGANISATIELEER GGZ
Geschiedenis van de geestelijke gezondheidszorg
Eerste periode: prehistorie en oudheid
Prehistorie
De oorzaak van ziektes bij geesten werden beledigd.
 Er werd zorg geboden aan zieken en zwakke stamleden die zich ‘vreemd’
gedroegen.
 Bewijs: schedelboringen om boze geesten te verdrijven.
Oudheid
Er zijn twee invloedrijke personen op de geestelijke gezondheid: Hippocrates en
Galenus van Pergamon.
 Hippocrates
o ‘Ziekte is het gevolg van onjuiste mengeling van de 4
lichaamsvochten (bloed, slijm, gele en zwarte gal).’
o Krankzinnigheid werd beschouwd als een hersenziekte.
 Galenus van Pergamon: beschreef het zenuwstelsel.
o Mensen werden in 4 types verdeeld
 Sanguinisch type (bloed): levendig en hartelijk.
 Flegmatisch type (slijm): kalm en bedachtzaam
 Cholerisch type (gele gal): opvliegend
 Melancholisch type (zwarte gal): angstig en pessimistisch.

Tweede periode: 300 n.C. tot 1600
Vroege middeleeuwen
 Zotten hadden hun eigen positie in de gesloten landbouwmaatschappij. Ze
maakten op hun eigen manier deel uit van de familie en
dorpsgemeenschap.
Verdere ontwikkeling van sterkere stadsleven
 Verminderde tolerantie t.a.v. afwijkend en zonderling gedrag
 Deze mensen werden door stedelingen beschouwd als bezeten en
verstoorders van de openbare orde.
Dolhuizen
= lastige mensen werden hier opgesloten.
 Poging tot genezing door ‘kwade’ stoffen te laten wegvloeien (door
drankjes om te braken, purgeermiddelen en aderlatingen)
 Kei- of steensnijdingen waren zeer bekend
o Idee dat een insect in het hoofd in een kei veranderde en
krankzinnigheid veroorzaakte.
Opkomst van de kerk
= meer recht op leven voor geestesziekten

,  Opname en verzorging door een aantal kloosterorden
o Medemens achter het waanzinnige gedrag blijven zien
o algemeen wel vervolging, foltering, verbranding en verbanning tot
1750
 Dimpna: patrones van de bezetenen en geesteszieken
 Later werden geesteszieken ondergebracht in gezinnen = ontstaan van
psychiatrische gezinsverpleging.

Derde periode: 1600 – 1800
= donkere tijd voor krankzinnigen, gekken of dollen
 Kenmerken
o Brutale afsluiting van de samenleving i.p.v. gekende opsluiting in
godshuizen vanuit liefdadigheid maakte; vergelijkbaar met
gevangenissen
o Onrustige zieken werden aan kettingen gelegd: geen sprake van
zorg en gezonde voeding
o Krankzinnigen werden beschouwd als dieren en droegen volgens de
bevolking zelf de schuld van hun ziekte
 Invloed van René Descartes
o Standpunt: denken is de essentie van de mens. De geest moet
daarom onderscheiden worden van het lichaam.
o Scheiding van lichaam en geest heeft visie en organisatie van de
GGZ sterk bepaald.

Vierde periode: 19e eeuw
= geesteszieken werden beschouwd als lichamelijk zieke personen met recht op
specifieke medische zorg.
 Kenmerken
o Band tussen regie en psychiatrie hield definitief op te bestaan.
o Onmenselijke dolhuizen werden vervangen door
krankzinnigengestichten.
o Dokter kregen interesse in de behandeling van geestesziekten.
 Dr. Philippe Pinel
 Einde aan technieken als aderlating.
 Contact met de patiënt staat centraal in de therapie.
 Einde 19e eeuw: meer aandacht voor het ontstaan van geestesziekten
o Theorie van Joseph Breuer en Sigmund Freud: legden de basis van
psychoanalyse.

Vijfde periode: eerste helft 20ste eeuw
 Belangrijk dilemma
o Enerzijds kunnen patiënten konden terecht in steeds groter
wordende instellingen; hoop dat patiënten spontaan zouden
genezen
o Anderzijds beschikken psychiaters over psychoanalytische
behandeling die alleen haalbaar is voor vermogende patiënten.
 Behandeling was te duur voor gewone mensen: er was een zoektocht naar
alternatieven zoals shockkuren en lobotomieën.