LESSEN IN DE PSYCHOLOGIE VOOR DE
SAMENLEVING
P0R60A
LOUISE SIMONS
1
,COLLEGE 1. DIVERSITEIT EN INCLUSIE: VAN ABSTRACTE IDEOLOGIE TOT ‘WIJZE’ INTERVENTIE
- 1/10 heeft in België een andere etnisch culturele achtergrond dan de B (obv paspoort)
- 1/3 heeft in België een migratie achtergrond (ofwel zijzelf of hun ouders)
- 1/2 van de minderjarigen (-18j) heeft op dit moment een migratieachtergrond
Dus
- Diversiteit = realiteit
- Diversiteit ≠ inclusie
Inclusie?
- Individu:
o Ergens mogen bijhoren als jezelf, je thuis, gerespecteerd en gewaardeerd voelen omwille van
wie je bent
▪ Noodzakelijke voorwaarde om tot leren, presteren en welzijn te komen
▪ Basis psychologische nood → nood aan belonging
- Context:
o Gelijke uitkomsten, respect en waardering diversiteit, present at the party + having a say in
the music
▪ Sleutel tot fysieke en mentaal gezonde populatie, optimale benutting talent
▪ Basis democratie, welvaart, kenniseconomie
▪ Als psycholoog is het ook belangrijk om te werken aan de context → gelijkheid in
context als noodzakelijke voorwaarde voor het gevoel van inclusie van individu
DEEL 1. KANSEN EN STRUCTURELE ONGELIJKHEDEN IN BELGIË
KANSEN
- Migratie heeft positieve impact op BBP → dus biedt kansen voor een economie om te groeien
- Bedrijven die meer etnisch cultureel divers zijn in samenstelling halen veel hogere company profits (+
36%)
o Verschillende achtergronden = verschillende perspectieven op een uitdaging en daardoor
ontstaan nieuwe ideeën
- Incident rate: kans op paper met nieuw idee is groter voor vrouwen en niet-witte mensen
- Groepen in de wetenschap die op etnisch-culturele diverse manier zijn samengesteld → zeer sterke
positieve correlatie (.77) tussen diverse samenstelling van het team en impact / novelty van papers in
een veld
2
,STRUCTURELE ONGELIJKHEID
- Incident rate van wat de impact is op een persoon zijn carrière advancement van het hebben gedaan
van zo’n wetenschappelijke ontdekking onder de nulstreep valt voor vrouwen en niet-witte mensen
o Ook al doen ze een fantastische uitvinding, de impact op een carrière is minder groot dan
voor witte mannen
- Armoede → lege brooddoos
o Kinderen zonder migratie-achtergrond: 5% lege brooddoos
o Kinderen met migratie-achtergrond: 30% lege brooddoos
- Prevalentie van mentale stoornissen (angst, depressie) is veel hoger voor mensen met een migratie-
achtergrond + drop-out in behandelingen is ook veel hoger
PRESTATIEKLOOF
SOCIALE KLASSE
- Prestatiekloof = systematische structurele ongelijkheid obv iemands afkomst wat je ziet in
schoolprestaties
o Prestaties bij kinderen waarvan ouders werkloos zijn of handenarbeid verrichten
systematisch lager ligt dan bij kinderen waarvan ouders kaderleden zijn of vrije beroepen
uitvoeren
MINDERHEDEN
Lagere school:
3
, - Kinderen uit de B meerderheidsgroep scoren significant hoger dan kinderen uit minderheidsgroepen
- Zowel voor wetenschappen als voor lezen
In het middelbaar:
- Tegen einde van schoolloopbaan zitten slechts 36,5% van de T/M kinderen in ASO/TSO dat
voorbereidt op hoger onderwijs → de rest zit in BSO
- Gigantische onderwijskloof
- Drop-out: T/M kinderen tot 43% stopt zonder diploma
Wat in vergelijking met andere landen?
- Verschil in PISA scores tussen jongeren met en zonder migratie-achtergrond
- Verschil in Vlaanderen is keer op keer bij de hoogste is van alle OESO landen (ongeveer 2 jaar)
- Vlaanderen heeft ontstekend onderwijs, maar kampioen van onderwijsongelijkheid
ONGELIJKE INSTROOM HOGER ONDERWIJS
- In B: ongeveer 45% vd jongeren neemt deel aan hoger onderwijs
4
, - Kloof tussen jongeren die gaat verder studeren vanuit armste gezinnen (25%) en rijkste gezinnen
(80%) = grootste van heel Europa
- In zweden bv is de kloof veel kleiner
- Naast ongelijke instroom is er ook ongelijke doorstroom
- Diversiteitsrapporten laten zien dat ook al stromen de jongeren met migratie-achtergrond door naar
hoger onderwijs, ze hogere drop-out rates, langere studieduur en lagere slaagkansen hebben
ONGELIJKE ARBEIDSMARKT: ECHT STRUCTUREEL WANT LOS VAN CAPACITEIT!
- Grote kloof tussen mensen met en zonder migratie-achtergrond
- Mensen die in ploegen werken → zeer gekleurd fenomeen
- Mensen met migratie-achtergrond → minder gewaardeerde jobs in ploegen
- Rose stukjes: opleiding die ze hebben is veel hoger dan de job die ze mogen uitvoeren
- Gemiste kans itv optimaal benutten van talent → structureel probleem want los van capaciteiten
5
, - Jongeren in hoogste % IQ met T/M migratie-achtergrond → prestaties op wetenschappen toets liggen
op niveau van B jongeren met IQ dat onder het gemiddelde ligt
STRUCTURELE ONGELIJKHEDEN ZORGEN ERVOOR DAT JONGEREN EN MENSEN MET
MIGRATIEACHTERGROND HUN POTENTIEEL NIET OPTIMAAL KUNNEN REALISERE N
ETHNISCHE KLOOF IN INCLUSIE/ THUISVOELEN
- Jongeren die behoren tot de etnische meerderheidsgroep zich meer thuis voelen op school, beter in
hun vel voelen op het werk en in andere contexten
6
, - Kloof in thuisvoelen blijft zich herhalen
- Thuisvoelen is belangrijk, want samenhang tussen thuisvoelen en prestatie
o Jongeren die zich niet thuis voelen scoren ongeveer 10 punten lager
HET GEBREK AAN INCLUSIE OP STRUCTUREEL NIVEAU WORDT GEREFLECTEERD
IN LAGE GEVOELENS VAN INCLUSIE OP INDIVIDUEEL NIVEAU
DEEL 2. HET ‘RAD VAN ONGELIJKHEID’, IMPLICIETE EN EXPLICIETE SIGNALEN VAN
UITSLUITING
RAD VAN ONGELIJKHEID
- Het systeem van racisme als motor van verschillende
uitsluitingsmechanismen die ongelijke schoolprestaties
en arbeidsmarktposities teweegbrengen en de verschillende
uitsluitingsmechanismen die het systeem van racisme
in stand houden
o In hart: systeem van racisme
o Expliciet of impliciet
o Dus onderdelen tegengaan om racisme tegen te gaan
EXPLICIET SIGNAAL: DISCRIMINATIE
- Discriminatie: ongelijk behandelen van personen
of groepen obv kenmerken die niet relevant zijn
in die situatie
o Dus los van capaciteiten
o Jongeren met zelfde rapport → kans op A-attest
afhankelijk van achtergrond
o Zelfde voor cv’s → kans op uitnodiging voor gesprek
afhankelijk van naam
- Vaak geworteld in vooroordelen
- Verregaande maatschappelijke gevolgen
7
, DISCRIMINATIE EN THUISVOELEN
- Jongeren die weinig discriminatie ervaren op school voelen zich bijna evenveel thuis als B jongeren
- Jongeren die discriminatie ervaren op school, voelen zich minder thuis → slechtere prestaties
DISCRIMINATIE - THUISVOELEN - PRESTATIE
- 2018 PISA-data
o N = 445,534 adolescenten → (15–16 jaar 50% meisjes)
o In 16,002 scholen - in 60 landen
- Gestandaardiseerde toets voor Wiskunde en Lezen
- Discriminerend School Klimaat
o Individuele en gedeelde percepties van de mate waarin leerkrachten specifieke
minderheidsgroepen discriminerend behandelen
- Resultaten op niveau van de jongeren
o Naar mate ze meer discriminatie waarnamen → minder school beloning → effect op
prestaties + attitudes tov leren (vinden school minder belangrijk)
o Verschil tussen jongeren die nooit discriminatie ervaarde en jongeren die dit soms ervaarde
bedroeg 1 jaar schoolse prestaties
o Verschil tussen jongeren die nooit discriminatie ervaarde en jongeren die dit altijd ervaarde
bedroeg 2 jaar schoolse prestaties
o Effecten van discriminatie door lkr is niet te onderschatten!
o Deze effecten/ kettingreacties bestaan ook bij witte jongeren
- Resultaten op niveau van de school
o Scholen met meer discriminerend klimaat (dan in het algemeen) → school belonging is veel
lager → lagere punten op wiskunde en lezen
8
SAMENLEVING
P0R60A
LOUISE SIMONS
1
,COLLEGE 1. DIVERSITEIT EN INCLUSIE: VAN ABSTRACTE IDEOLOGIE TOT ‘WIJZE’ INTERVENTIE
- 1/10 heeft in België een andere etnisch culturele achtergrond dan de B (obv paspoort)
- 1/3 heeft in België een migratie achtergrond (ofwel zijzelf of hun ouders)
- 1/2 van de minderjarigen (-18j) heeft op dit moment een migratieachtergrond
Dus
- Diversiteit = realiteit
- Diversiteit ≠ inclusie
Inclusie?
- Individu:
o Ergens mogen bijhoren als jezelf, je thuis, gerespecteerd en gewaardeerd voelen omwille van
wie je bent
▪ Noodzakelijke voorwaarde om tot leren, presteren en welzijn te komen
▪ Basis psychologische nood → nood aan belonging
- Context:
o Gelijke uitkomsten, respect en waardering diversiteit, present at the party + having a say in
the music
▪ Sleutel tot fysieke en mentaal gezonde populatie, optimale benutting talent
▪ Basis democratie, welvaart, kenniseconomie
▪ Als psycholoog is het ook belangrijk om te werken aan de context → gelijkheid in
context als noodzakelijke voorwaarde voor het gevoel van inclusie van individu
DEEL 1. KANSEN EN STRUCTURELE ONGELIJKHEDEN IN BELGIË
KANSEN
- Migratie heeft positieve impact op BBP → dus biedt kansen voor een economie om te groeien
- Bedrijven die meer etnisch cultureel divers zijn in samenstelling halen veel hogere company profits (+
36%)
o Verschillende achtergronden = verschillende perspectieven op een uitdaging en daardoor
ontstaan nieuwe ideeën
- Incident rate: kans op paper met nieuw idee is groter voor vrouwen en niet-witte mensen
- Groepen in de wetenschap die op etnisch-culturele diverse manier zijn samengesteld → zeer sterke
positieve correlatie (.77) tussen diverse samenstelling van het team en impact / novelty van papers in
een veld
2
,STRUCTURELE ONGELIJKHEID
- Incident rate van wat de impact is op een persoon zijn carrière advancement van het hebben gedaan
van zo’n wetenschappelijke ontdekking onder de nulstreep valt voor vrouwen en niet-witte mensen
o Ook al doen ze een fantastische uitvinding, de impact op een carrière is minder groot dan
voor witte mannen
- Armoede → lege brooddoos
o Kinderen zonder migratie-achtergrond: 5% lege brooddoos
o Kinderen met migratie-achtergrond: 30% lege brooddoos
- Prevalentie van mentale stoornissen (angst, depressie) is veel hoger voor mensen met een migratie-
achtergrond + drop-out in behandelingen is ook veel hoger
PRESTATIEKLOOF
SOCIALE KLASSE
- Prestatiekloof = systematische structurele ongelijkheid obv iemands afkomst wat je ziet in
schoolprestaties
o Prestaties bij kinderen waarvan ouders werkloos zijn of handenarbeid verrichten
systematisch lager ligt dan bij kinderen waarvan ouders kaderleden zijn of vrije beroepen
uitvoeren
MINDERHEDEN
Lagere school:
3
, - Kinderen uit de B meerderheidsgroep scoren significant hoger dan kinderen uit minderheidsgroepen
- Zowel voor wetenschappen als voor lezen
In het middelbaar:
- Tegen einde van schoolloopbaan zitten slechts 36,5% van de T/M kinderen in ASO/TSO dat
voorbereidt op hoger onderwijs → de rest zit in BSO
- Gigantische onderwijskloof
- Drop-out: T/M kinderen tot 43% stopt zonder diploma
Wat in vergelijking met andere landen?
- Verschil in PISA scores tussen jongeren met en zonder migratie-achtergrond
- Verschil in Vlaanderen is keer op keer bij de hoogste is van alle OESO landen (ongeveer 2 jaar)
- Vlaanderen heeft ontstekend onderwijs, maar kampioen van onderwijsongelijkheid
ONGELIJKE INSTROOM HOGER ONDERWIJS
- In B: ongeveer 45% vd jongeren neemt deel aan hoger onderwijs
4
, - Kloof tussen jongeren die gaat verder studeren vanuit armste gezinnen (25%) en rijkste gezinnen
(80%) = grootste van heel Europa
- In zweden bv is de kloof veel kleiner
- Naast ongelijke instroom is er ook ongelijke doorstroom
- Diversiteitsrapporten laten zien dat ook al stromen de jongeren met migratie-achtergrond door naar
hoger onderwijs, ze hogere drop-out rates, langere studieduur en lagere slaagkansen hebben
ONGELIJKE ARBEIDSMARKT: ECHT STRUCTUREEL WANT LOS VAN CAPACITEIT!
- Grote kloof tussen mensen met en zonder migratie-achtergrond
- Mensen die in ploegen werken → zeer gekleurd fenomeen
- Mensen met migratie-achtergrond → minder gewaardeerde jobs in ploegen
- Rose stukjes: opleiding die ze hebben is veel hoger dan de job die ze mogen uitvoeren
- Gemiste kans itv optimaal benutten van talent → structureel probleem want los van capaciteiten
5
, - Jongeren in hoogste % IQ met T/M migratie-achtergrond → prestaties op wetenschappen toets liggen
op niveau van B jongeren met IQ dat onder het gemiddelde ligt
STRUCTURELE ONGELIJKHEDEN ZORGEN ERVOOR DAT JONGEREN EN MENSEN MET
MIGRATIEACHTERGROND HUN POTENTIEEL NIET OPTIMAAL KUNNEN REALISERE N
ETHNISCHE KLOOF IN INCLUSIE/ THUISVOELEN
- Jongeren die behoren tot de etnische meerderheidsgroep zich meer thuis voelen op school, beter in
hun vel voelen op het werk en in andere contexten
6
, - Kloof in thuisvoelen blijft zich herhalen
- Thuisvoelen is belangrijk, want samenhang tussen thuisvoelen en prestatie
o Jongeren die zich niet thuis voelen scoren ongeveer 10 punten lager
HET GEBREK AAN INCLUSIE OP STRUCTUREEL NIVEAU WORDT GEREFLECTEERD
IN LAGE GEVOELENS VAN INCLUSIE OP INDIVIDUEEL NIVEAU
DEEL 2. HET ‘RAD VAN ONGELIJKHEID’, IMPLICIETE EN EXPLICIETE SIGNALEN VAN
UITSLUITING
RAD VAN ONGELIJKHEID
- Het systeem van racisme als motor van verschillende
uitsluitingsmechanismen die ongelijke schoolprestaties
en arbeidsmarktposities teweegbrengen en de verschillende
uitsluitingsmechanismen die het systeem van racisme
in stand houden
o In hart: systeem van racisme
o Expliciet of impliciet
o Dus onderdelen tegengaan om racisme tegen te gaan
EXPLICIET SIGNAAL: DISCRIMINATIE
- Discriminatie: ongelijk behandelen van personen
of groepen obv kenmerken die niet relevant zijn
in die situatie
o Dus los van capaciteiten
o Jongeren met zelfde rapport → kans op A-attest
afhankelijk van achtergrond
o Zelfde voor cv’s → kans op uitnodiging voor gesprek
afhankelijk van naam
- Vaak geworteld in vooroordelen
- Verregaande maatschappelijke gevolgen
7
, DISCRIMINATIE EN THUISVOELEN
- Jongeren die weinig discriminatie ervaren op school voelen zich bijna evenveel thuis als B jongeren
- Jongeren die discriminatie ervaren op school, voelen zich minder thuis → slechtere prestaties
DISCRIMINATIE - THUISVOELEN - PRESTATIE
- 2018 PISA-data
o N = 445,534 adolescenten → (15–16 jaar 50% meisjes)
o In 16,002 scholen - in 60 landen
- Gestandaardiseerde toets voor Wiskunde en Lezen
- Discriminerend School Klimaat
o Individuele en gedeelde percepties van de mate waarin leerkrachten specifieke
minderheidsgroepen discriminerend behandelen
- Resultaten op niveau van de jongeren
o Naar mate ze meer discriminatie waarnamen → minder school beloning → effect op
prestaties + attitudes tov leren (vinden school minder belangrijk)
o Verschil tussen jongeren die nooit discriminatie ervaarde en jongeren die dit soms ervaarde
bedroeg 1 jaar schoolse prestaties
o Verschil tussen jongeren die nooit discriminatie ervaarde en jongeren die dit altijd ervaarde
bedroeg 2 jaar schoolse prestaties
o Effecten van discriminatie door lkr is niet te onderschatten!
o Deze effecten/ kettingreacties bestaan ook bij witte jongeren
- Resultaten op niveau van de school
o Scholen met meer discriminerend klimaat (dan in het algemeen) → school belonging is veel
lager → lagere punten op wiskunde en lezen
8
