Kern en aard van het
internationaal publiekrecht
Samenvatting
Melissa Kuiper
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................1
Melissa Kuiper....................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 – Begrip en aard van het internationaal publiekrecht........................................................7
1.1 Inleiding........................................................................................................................................7
1.2 Geschiedenis.................................................................................................................................7
1.3 Omschrijving.................................................................................................................................8
1.3.1 Algemene omschrijving..........................................................................................................8
1.3.2 Het internationale element...................................................................................................8
Hoofdstuk 6 – Verdragenrecht.............................................................................................................10
6.1 Inleiding......................................................................................................................................10
6.2 Vorm...........................................................................................................................................10
6.3 Structuur.....................................................................................................................................11
6.4 Totstandkoming..........................................................................................................................11
6.4.1 Onderhandelingen...............................................................................................................11
6.4.2 Sluiting en inwerkingtreding................................................................................................12
6.5 Geldigheid...................................................................................................................................14
6.6 Voorbehouden en interpretatieve verklaringen.........................................................................15
6.6.1 Voorbehouden.....................................................................................................................15
6.6.2 Interpretatieve verklaringen................................................................................................15
6.7 Toepassing en uitlegging van verdragen.....................................................................................16
6.7.1 Pacta sunt servanda.............................................................................................................16
6.7.2 Territoriale toepassing.........................................................................................................16
6.7.3 Achtereenvolgende verdragen............................................................................................16
6.7.4 Derde staten........................................................................................................................16
6.7.5 Interpretatie........................................................................................................................17
6.8 Wijziging.....................................................................................................................................17
6.9 Opschorting, opzegging en beëindiging......................................................................................17
Hoofdstuk 2 – Rechtssubjecten............................................................................................................20
2.1 Inleiding......................................................................................................................................20
2.2 Het begrip rechtssubjectiviteit....................................................................................................20
2.3 Criteria voor rechtssubjectiviteit................................................................................................20
2.4 Staten.........................................................................................................................................21
2.5 Internationale organisaties.........................................................................................................21
2.6 De facto-regimes........................................................................................................................22
2
, 2.7 Bevrijdingsbewegingen...............................................................................................................22
2.8 Internationale non-gouvernementele organisaties....................................................................22
2.9 Multinationale ondernemingen..................................................................................................23
2.10 Natuurlijke personen................................................................................................................23
2.11 Overige subjecten.....................................................................................................................24
Hoofdstuk 3 – Staten............................................................................................................................24
3.1 Inleiding......................................................................................................................................24
3.2 De soevereiniteit van de staat....................................................................................................24
3.3 Elementen van de staat..............................................................................................................25
3.3.1 Gezagsstructuur...................................................................................................................25
3.3.2 Grondgebied........................................................................................................................26
3.3.3 Bevolking.............................................................................................................................27
3.3.4 De eenheid van de staat......................................................................................................29
3.4 Totstandkoming en wijziging......................................................................................................29
3.4.1 Wijzen van totstandkoming.................................................................................................29
3.4.2 Juridische beoordeling van claims van nieuwe staten.........................................................30
Hoofdstuk 8 – Afbakening van staatsgezag..........................................................................................30
8.1 Inleiding......................................................................................................................................30
8.2 Algemene beginselen..................................................................................................................31
8.3 Rechtsmacht...............................................................................................................................31
8.3.1 Omschrijving........................................................................................................................31
8.3.2 Grondslagen.........................................................................................................................32
8.3.3 Conflicterende rechtsmachtsclaims.....................................................................................34
8.3.4 Extraterritoriale handhaving................................................................................................34
8.3.5 Erkenning van soevereine handelingen...............................................................................35
8.4 Immuniteit..................................................................................................................................35
8.4.1 Staatsimmuniteit.................................................................................................................35
8.4.2 Immuniteit van individuele gezagsdragers..........................................................................37
8.4.3 Privileges en immuniteiten van internationale organisaties................................................39
8.5 Diplomatieke en consulaire betrekkingen..................................................................................41
8.6 Afbakening van staatsgezag buiten nationaal grondgebied........................................................43
8.6.1 De zee..................................................................................................................................43
8.6.2 De lucht................................................................................................................................47
8.6.3 De ruimte.............................................................................................................................48
8.6.4 Antarctica en de Noordpool.................................................................................................48
Hoofdstuk 7 – Aansprakelijkheid..........................................................................................................49
3
, 7.1 Inleiding......................................................................................................................................49
7.2 Aansprakelijkheid van staten......................................................................................................49
7.2.1 Inleiding...............................................................................................................................49
7.2.2 Voorwaarden.......................................................................................................................49
7.2.3 Deelneming..........................................................................................................................51
7.2.4 Verdedigingsgronden...........................................................................................................51
7.2.5 Rechtsherstel.......................................................................................................................52
7.2.6 Verzwaarde aansprakelijkheid.............................................................................................53
7.2.7 Gelaedeerde partijen...........................................................................................................54
7.2.8 Diplomatieke bescherming..................................................................................................55
7.3 Aansprakelijkheid van internationale organisaties.....................................................................56
7.3.1 Omschrijving........................................................................................................................56
7.3.2 Verhouding met de aansprakelijkheid van staten................................................................57
7.4 Aansprakelijkheid van individuen...............................................................................................57
7.4.1 Omschrijving........................................................................................................................57
7.4.2 Grondslagen.........................................................................................................................58
7.4.3 Algemene beginselen...........................................................................................................58
7.4.4 Verhouding met aansprakelijkheid van staten.....................................................................59
7.4.5 Civielrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................................................60
Hoofdstuk 12 – Geschillenbeslechting..................................................................................................60
12.2 Eenzijdige maatregelen............................................................................................................60
Hoofdstuk 10 – Vrede en veiligheid......................................................................................................62
10.1 Inleiding....................................................................................................................................62
10.2 Kernbegrippen..........................................................................................................................62
10.3 Ontwikkeling en organisatie.....................................................................................................62
10.4 Het verbod op het gebruik van geweld.....................................................................................63
10.5 Collectieve veiligheid................................................................................................................64
10.5.1 Omschrijving......................................................................................................................64
10.5.2 Voorwaarden voor gebruik van hoofdstuk VII...................................................................64
10.5.3 Dwangmaatregelen zonder geweld...................................................................................65
10.5.4 Dwangmaatregelen met geweld........................................................................................65
10.5.5 Delegatie van gebruik van geweld.....................................................................................65
10.5.6 Vredesbewaring.................................................................................................................66
10.5.7 Regionale organisaties.......................................................................................................67
10.5.8 Nederland..........................................................................................................................68
10.6 Eenzijdig gebruik van geweld....................................................................................................68
4
internationaal publiekrecht
Samenvatting
Melissa Kuiper
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................1
Melissa Kuiper....................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1 – Begrip en aard van het internationaal publiekrecht........................................................7
1.1 Inleiding........................................................................................................................................7
1.2 Geschiedenis.................................................................................................................................7
1.3 Omschrijving.................................................................................................................................8
1.3.1 Algemene omschrijving..........................................................................................................8
1.3.2 Het internationale element...................................................................................................8
Hoofdstuk 6 – Verdragenrecht.............................................................................................................10
6.1 Inleiding......................................................................................................................................10
6.2 Vorm...........................................................................................................................................10
6.3 Structuur.....................................................................................................................................11
6.4 Totstandkoming..........................................................................................................................11
6.4.1 Onderhandelingen...............................................................................................................11
6.4.2 Sluiting en inwerkingtreding................................................................................................12
6.5 Geldigheid...................................................................................................................................14
6.6 Voorbehouden en interpretatieve verklaringen.........................................................................15
6.6.1 Voorbehouden.....................................................................................................................15
6.6.2 Interpretatieve verklaringen................................................................................................15
6.7 Toepassing en uitlegging van verdragen.....................................................................................16
6.7.1 Pacta sunt servanda.............................................................................................................16
6.7.2 Territoriale toepassing.........................................................................................................16
6.7.3 Achtereenvolgende verdragen............................................................................................16
6.7.4 Derde staten........................................................................................................................16
6.7.5 Interpretatie........................................................................................................................17
6.8 Wijziging.....................................................................................................................................17
6.9 Opschorting, opzegging en beëindiging......................................................................................17
Hoofdstuk 2 – Rechtssubjecten............................................................................................................20
2.1 Inleiding......................................................................................................................................20
2.2 Het begrip rechtssubjectiviteit....................................................................................................20
2.3 Criteria voor rechtssubjectiviteit................................................................................................20
2.4 Staten.........................................................................................................................................21
2.5 Internationale organisaties.........................................................................................................21
2.6 De facto-regimes........................................................................................................................22
2
, 2.7 Bevrijdingsbewegingen...............................................................................................................22
2.8 Internationale non-gouvernementele organisaties....................................................................22
2.9 Multinationale ondernemingen..................................................................................................23
2.10 Natuurlijke personen................................................................................................................23
2.11 Overige subjecten.....................................................................................................................24
Hoofdstuk 3 – Staten............................................................................................................................24
3.1 Inleiding......................................................................................................................................24
3.2 De soevereiniteit van de staat....................................................................................................24
3.3 Elementen van de staat..............................................................................................................25
3.3.1 Gezagsstructuur...................................................................................................................25
3.3.2 Grondgebied........................................................................................................................26
3.3.3 Bevolking.............................................................................................................................27
3.3.4 De eenheid van de staat......................................................................................................29
3.4 Totstandkoming en wijziging......................................................................................................29
3.4.1 Wijzen van totstandkoming.................................................................................................29
3.4.2 Juridische beoordeling van claims van nieuwe staten.........................................................30
Hoofdstuk 8 – Afbakening van staatsgezag..........................................................................................30
8.1 Inleiding......................................................................................................................................30
8.2 Algemene beginselen..................................................................................................................31
8.3 Rechtsmacht...............................................................................................................................31
8.3.1 Omschrijving........................................................................................................................31
8.3.2 Grondslagen.........................................................................................................................32
8.3.3 Conflicterende rechtsmachtsclaims.....................................................................................34
8.3.4 Extraterritoriale handhaving................................................................................................34
8.3.5 Erkenning van soevereine handelingen...............................................................................35
8.4 Immuniteit..................................................................................................................................35
8.4.1 Staatsimmuniteit.................................................................................................................35
8.4.2 Immuniteit van individuele gezagsdragers..........................................................................37
8.4.3 Privileges en immuniteiten van internationale organisaties................................................39
8.5 Diplomatieke en consulaire betrekkingen..................................................................................41
8.6 Afbakening van staatsgezag buiten nationaal grondgebied........................................................43
8.6.1 De zee..................................................................................................................................43
8.6.2 De lucht................................................................................................................................47
8.6.3 De ruimte.............................................................................................................................48
8.6.4 Antarctica en de Noordpool.................................................................................................48
Hoofdstuk 7 – Aansprakelijkheid..........................................................................................................49
3
, 7.1 Inleiding......................................................................................................................................49
7.2 Aansprakelijkheid van staten......................................................................................................49
7.2.1 Inleiding...............................................................................................................................49
7.2.2 Voorwaarden.......................................................................................................................49
7.2.3 Deelneming..........................................................................................................................51
7.2.4 Verdedigingsgronden...........................................................................................................51
7.2.5 Rechtsherstel.......................................................................................................................52
7.2.6 Verzwaarde aansprakelijkheid.............................................................................................53
7.2.7 Gelaedeerde partijen...........................................................................................................54
7.2.8 Diplomatieke bescherming..................................................................................................55
7.3 Aansprakelijkheid van internationale organisaties.....................................................................56
7.3.1 Omschrijving........................................................................................................................56
7.3.2 Verhouding met de aansprakelijkheid van staten................................................................57
7.4 Aansprakelijkheid van individuen...............................................................................................57
7.4.1 Omschrijving........................................................................................................................57
7.4.2 Grondslagen.........................................................................................................................58
7.4.3 Algemene beginselen...........................................................................................................58
7.4.4 Verhouding met aansprakelijkheid van staten.....................................................................59
7.4.5 Civielrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................................................60
Hoofdstuk 12 – Geschillenbeslechting..................................................................................................60
12.2 Eenzijdige maatregelen............................................................................................................60
Hoofdstuk 10 – Vrede en veiligheid......................................................................................................62
10.1 Inleiding....................................................................................................................................62
10.2 Kernbegrippen..........................................................................................................................62
10.3 Ontwikkeling en organisatie.....................................................................................................62
10.4 Het verbod op het gebruik van geweld.....................................................................................63
10.5 Collectieve veiligheid................................................................................................................64
10.5.1 Omschrijving......................................................................................................................64
10.5.2 Voorwaarden voor gebruik van hoofdstuk VII...................................................................64
10.5.3 Dwangmaatregelen zonder geweld...................................................................................65
10.5.4 Dwangmaatregelen met geweld........................................................................................65
10.5.5 Delegatie van gebruik van geweld.....................................................................................65
10.5.6 Vredesbewaring.................................................................................................................66
10.5.7 Regionale organisaties.......................................................................................................67
10.5.8 Nederland..........................................................................................................................68
10.6 Eenzijdig gebruik van geweld....................................................................................................68
4