Samenvatting Psychopathologie: Persoonlijkheidsstoornissen

PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN
Inleiding
Persoonlijkheid
= geheel van karakteristieken (voelen, denken, doen) die aan een persoon
worden toegekend. Het beschrijft de manier waarop een persoon in verschillende
situaties zal reageren.
Gezonde persoonlijkheid vs. persoonlijkheidsstoornis
 Gezonde persoonlijkheid
o Iemand die in staat is zijn of haar gedrag aan te passen aan de
omstandigheden en de situatie.
 Persoonlijkheidsstoornis
o Iemand die extreme variaties van ‘gewone’ karaktertrekken vertoont
en zich daarom niet meer goed kan aanpassen aan de omgeving.
o Het leidt tot problemen in werk en relaties en tot significant lijden bij
de persoon zelf of anderen.

Algemene diagnostische criteria: DSM-5
“Een persoonlijkheidsstoornis is en duurzaam, inflexibel patroon van afwijkende
innerlijke ervaringen en gedragingen ontstaan in de jeugd op het gebied van …”
 Cognities
 Affecten
 Impulsbeheersing
 Interpersoonlijk functioneren
Gevolg
 Problemen in werk en relaties
 Significant lijden bij de persoon zelf of anderen

Ontstaan van persoonlijkheidsstoornis
Opgroeien in een moeilijke omgeving
 Dit vraagt aanpassing om te overleven. Deze aanpassing helpt om te
overleven in die omgeving, maar niet voor altijd.
 Als de hechting ongezond verloopt, dan vertonen kinderen reacties om de
wereld om zich heen veiliger te maken (bv. steeds alert zijn voor mogelijke
gevaren) waardoor het stressniveau stijgt en de wereld als bedreigend
ervaren wordt (ook al is dit niet zo).
Wanneer er geen steunfiguren zijn
 Dan kan je niet leren om je gevoelens te beheersen.
 Dit is te vergelijken met een gesloten deur waar je wantrouw ervaart en
het gevoel hebt dat je er alleen voor staat.
Enkele inzichten
Er is veel onderzoek gebeurt naar het ontstaan van persoonlijkheidsstoornissen

,  Onderzoek Hans Kohut: ‘Jonge kinderen tussen 18 maanden en 3 jaar
ontwikkelen hun eigen identiteit afhankelijk van hun ouders.’
o Kinderen voelen zich machtig en hebben het gevoel dat de wereld
om hen draait
o Gebrek aan steun en empathie van de ouders legt de basis voor het
ontstaan.
 Onderzoek Otto Kernberg: ‘In vroege jeugd ontwikkelen we een gevoel
van eenheid en stabiliteit’.
o Ouders kunnen immers nooit aan alle behoeften voldoen en dat is
goed, want kinderen moeten dat zelf ook leren integreren.
o Wanneer deze integratie ontbreekt, dan is er een kans op het
ontstaan van borderline stoornissen.

Diagnostiek
De diagnose van een persoonlijkheidsstoornis is moeilijk te stellen door …
 Comorbiditeit: de symptomen kunnen ook aanwezig zijn door een andere
aandoening.
 Invloed van middelen
 Geen beroep doen op hulpverlening
 Niet op een categoriale manier kijken naar persoonlijkheidsstoornissen.
 Genderverschillen: bepaalde persoonlijkheidsstoornissen worden meer
gediagnosticeerd bij vrouwen, andere bij mannen.
o Hoewel deze verschillen bestaan, beïnvloeden opvattingen over
maatschappelijke genderrollen ook de diagnose.
Hoe diagnose stellen?
 Objectieve observaties
 Anamnese: dit kan bijdragen aan het opmerken van bepaalde
gedragingen. Zo kunnen mensen met een persoonlijkheidsstoornis moeilijk
hun zwakke kanten aangeven bij de anamnese.
 Heteroanamnese: anamnese met de familie v.d. zorgvrager is belangrijk
om zwakke kanten van de zorgvrager in kaart te brengen.
 Diagnostische instrumenten: uitgevoerd door psychologen en psychiaters.

Clusters van persoonlijkheidsstoornissen
Inleiding
De temparementaanleg speelt een grote rol bij het bepalen van het soort
persoonlijkheidsstoornis.
Binnen iedere cluster hebben we een aantal gemeenschappelijke kenmerken en
per cluster zijn er verschillende stoornissen.
 Cluster A: excentrieke cluster  vreemd of excentriek gedrag
o Het gaat om mensen die weinig nood hebben aan aandacht en
beloning.
o Het zijn mensen die ook geen nood hebben aan kicks en gaan
bijgevolg kicks en gevaren vermijden.
 Cluster B: dramatische cluster
o Het gaat om mensen die heel erg nood hebben aan aandacht.