Samenvatting Architectuurgeschiedenis 1 extra informatie bij zelfstudie

EXTRA INFORMATIE BOEK BIB
DE TAAL VAN DE ARCHITECTUUR

VROEGCHRISTELIJK EN BYZANTIJNS




De basiliek

 In 313 werd het christendom officieel erkend in het Edict van Milaan door Constantijn (keizer van
Rome)
 In 326 was het de officiële godsdienst van het Romeinse Rijk geworden
 Hoofdstad Byzantium werd Constantinopel
 De basiliek! Een nieuwe architectuur
o Een rechthoekige vergaderhal die overal voor geschikt was, van markthal tot rechtszaal

Exterieur: weinig decoratie
Bouwmateriaal: baksteen of baksteen afgewisseld met beton en bekleed met natuursteen

Vroegchristelijke interieurs

 Mooie binnenkant, met kleuren, licht en kostbare materialen
o Marmer, fresco’s en mozaïek
o De zuilen en pijlers van de arcade waren van marmer en hun kapitelen verguld
o Plafond en vloeren ook bedekt met marmeren mozaïeken
o Altaren waren belegd met goud en zilver, met juwelen
o De vensters in vroegchristelijke basilieken droegen bij aan de geheimzinnige sfeer, door het
egale licht dat binnenviel door stenen platen met decoratieve gaten of door gekleurd glas
 Kale buitenkant

Gecentraliseerde plattegronden

 Plattegrond vaak gebaseerd op een cirkel, kruis of veelhoek
 In de Romeinse architectuur kwam deze vorm het meeste voor bij mausolea
o Traditie heeft sterke invloed uitgeoefend op de vroegchristelijke grafarchitectuur
 Voorheen begraaft men de mens in de parochiekerken


1

,  Geleidelijk aan kregen ze een eigen gebouw (in de kerk)
 Doopkapel (Rome)
o Vaak ook een apart gebouw in achthoekige vorm (=> getal van de wedergeboorte)
 Mausoleum
o Werden naast een basiliek met begraafplaats gebouwd
o Hadden meestal een centrale ruimte gemarkeerd door zuilen en omgeven door een
wandelgang
o Interieur rijkversierd : muren bedekt met mozaïek (eerst geometrische patronen, dan
druivenranken met putti & dan taferelen uit het Oude Testament op de gouden hemelkoepel
boven de sarcofaag tegenover de ingang)
 Kruisvormige plattegrond
o Kruis = geliefde vorm voor de plattegrond van martyria en mausolea
 Martyrium
o Ontworpen voor de aanbidding van martelaren en heilige plaatsen
 San Lorenzo Milaan
o De vierpas kwam veel voor bij martyria (= veelvoud martyrium)
o Paleiskapel

Ravenna

 In 395 werd het Romeinse Rijk opnieuw verdeeld
o In het oosten => Byzantijnse Rijk kwam op ; Westen => steeds meer invallen
 In 402 verving Ravenna Milaan als hoofdstad van het westelijk deel van het rijk
 Aan het eind van de 5de eeuw vestigde Theodorik (koning der Ostrogoten) er zijn hof om nauwe
banden met Constantinopel te kunnen onderhouden
 Toen Justinianus in de 6de eeuw Italië heroverde, werd Ravenna de zetel van de Byzantijnse
onderkoningen
 De stad was dus zowel de politieke als de geografische brug tussen Oost- en west

Kant- en vlechtwerk
Koepel van San Vitale

 Achthoek gemaakt uit in elkaar geschoven aardewerkpotten
 Westerse techniek die ervoor zorgt dat de constructie licht is en geen steunberen/bogen nodig zijn
 Het geheel is bedekt met een houten dak

Aya Sofia, Constantinopel (532-537)

 Beschouwd als het grootste monument van de Byzantijnse architectuur
 Geleerden ipv architecten
 Het resultaat was een samensmelting van twee bouwtypen: een kerk met een dubbele
schil en een koepel + een basiliek met een koepel
 Mooie binnenkant met mozaïeken
 Gebruik van dunne baksteen
 Alleen de acht enorme pijlers waren van natuursteen gemaakt
 Aftasting van de grenzen van de bouwtechniek (stortte 20 jaar na de bouw in elkaar, de koepel werd
herbouwd)

Plattegrond: het schip en de zijbuiken van een basiliek, maar de binnenste arcaden buigen aan beide uiteinden
naar binnen en vormen een ovaal



2