Hoorcollege 1
Doelstellingen
Kunnen uitleggen wat er wordt bedoeld met (sociaal)wetenschappelijk onderzoek
Belang van de context in sociaalwetenschappelijk onderzoek kunnen duiden.
Kunnen uitleggen wat de belangrijkste ontologische en epistemologische wetenschapsfilosofische
perspectieven zijn op wetenschap en hoe zij zich van elkaar onderscheiden (bv., positivisme, neo-
positivisme, interpretivisme, constructivisme, kritisch realisme, pragmatisme)
De inductieve-deductieve cyclus kunnen uitleggen en illustreren met voorbeelden
Scientific research (CH. 2)
Wat heet wetenschap?
Wat?
- Systeem/methode om tot gefundeerde kennis te komen
- Langzaam en eeuwenlang proces
- Geaccumuleerde kennis: georganiseerd in theorieën en gestoeld op empirische gegevens
o Empirisch: voortkomend uit wetenschappelijke ervaringen (onderzoek)
Verschil tussen verwerven van alledaagse en wetenschappelijke kennis:
- Strikte regels om de kwaliteit te waarborgen en zo tot geldige en betrouwbare kennis te komen
Andere bronnen van kennis:
- Eigen ervaringen en waarnemingen; pers, media; ideologieën
“The whole point of science is that most of it is uncertain. That's why science is exciting--because we don't
know. Science is all about things we don't understand. The public, of course, imagines science is just a set
of facts. But it's not. Science is a process of exploring, which is always partial. We explore, and we find out
things that we understand. We find out things we thought we understood were wrong. That's how it makes
progress. “
Physicist Freeman Dyson - uncertainty in Science (2014)
Positie van sociale wetenschappen
Alfa, beta- en gammawetenschappen
- Organisatie in grote wetenschapsgebieden & disciplines beïnvloedt onze manier van denken &
wetenschap uitoefenen
- Wat is er zo bijzonder aan sociale wetenschappen?
- Methodologie (op welke wijze kennis produceren) is onderdeel van elke discipline
- Welke methoden moet sociaalwetenschappelijk onderzoek gebruiken?
methodenstrijd
1
, Alfa- & bètawetenschappen:
- Alfawetenschappen: geesteswetenschappen: studie van het product menselijk handelen
- Bètawetenschappen: natuurwetenschappen: natuurwetten
- 19de eeuw
- C.P. Snow (1959) “The Two Cultures”
Gammawetenschappen: sociale wetenschappen
- Focus op mensen & maatschappij: we bestuderen onszelf
- 20ste eeuw
- Wolf Lepenies (1985) “Die drei Kulturen”
Brede definitie sociaalwetenschappelijk onderzoek
“Productie van geldige en betrouwbare kennis over de sociale realiteit door het combineren van theorie en
empirie volgens rigoureuze methodologische principes”
Context van sociaalwetenschappelijk onderzoek
Geen vacuüm context:
Elementen:
- Theorieën
- Visie op theorie & empirie
- Epistemologische & ontologische beschouwingen
o Epistemologie: wat is goede kennis, hoe kom eraan, wanneer heb je het, welke soorten
kennis zijn er
o Ontologie: waaruit bestaat onze wereld, bestuderen over bestaan
- Ethische beschouwingen
- Doel onderzoek
- Politieke context
- Persoonlijkheid van de onderzoeker
2
, Wat is een theorie? KENMERKEN:
1) Logisch samenhangend geheel van uitspraken over relaties tussen concepten = bouwstenen
= geheel van samenhangende uitspraken die bepaalde fenomenen beschrijven, verklaren en
voorspellen
o Concept: algemeen en abstract idee dat als label dient om concreet waarneembare zaken of
fenomenen te categoriseren (bv: criminaliteit)
o Bv. Broken Window Theory: criminaliteit – verloedering
2) Empirisch toetsbaar
o Verifieerbaar
• Waarneembaar = observeerbare gevolgen
o Weerlegbaar
• Mogelijk om door observatie de eventuele onjuistheid van kennis aan te tonen
• = Falisifieerbaar
o Gemeenschappelijk, transparantie
• Mensen moeten toegang hebben om het te kunnen checken
o Belangrijk verschil met andere kennissystemen
3) Veralgemeenbaar:
o Gaat over meer dan éénmalig fenomeen op één plaats
• “Theorieën zijn verklaringen voor terugkerende patronen of voor regelmatigheden
in het sociale leven”
In lekentaal: verhalen over het hoe en waarom verschijnselen optreden
Wat is empirie?
= Ervaren van de wereld rondom ons door waarneming; via dataverzameling
Objectief waarnemen? Intersubjectiviteit in sociale wetenschappen
= Het delen van subjectieve toestanden door twee of meer individuen (Scheff)
Samenspel tussen empirie en theorie empirische cyclus
Verloopt via 2 argumentaties:
- Vanuit observatie (inductie): of specifiek -> algemeen
- Vanuit theorie (deductie): of algemeen -> specifiek
inductieve-deductieve cyclus of empirische cyclus
3
Doelstellingen
Kunnen uitleggen wat er wordt bedoeld met (sociaal)wetenschappelijk onderzoek
Belang van de context in sociaalwetenschappelijk onderzoek kunnen duiden.
Kunnen uitleggen wat de belangrijkste ontologische en epistemologische wetenschapsfilosofische
perspectieven zijn op wetenschap en hoe zij zich van elkaar onderscheiden (bv., positivisme, neo-
positivisme, interpretivisme, constructivisme, kritisch realisme, pragmatisme)
De inductieve-deductieve cyclus kunnen uitleggen en illustreren met voorbeelden
Scientific research (CH. 2)
Wat heet wetenschap?
Wat?
- Systeem/methode om tot gefundeerde kennis te komen
- Langzaam en eeuwenlang proces
- Geaccumuleerde kennis: georganiseerd in theorieën en gestoeld op empirische gegevens
o Empirisch: voortkomend uit wetenschappelijke ervaringen (onderzoek)
Verschil tussen verwerven van alledaagse en wetenschappelijke kennis:
- Strikte regels om de kwaliteit te waarborgen en zo tot geldige en betrouwbare kennis te komen
Andere bronnen van kennis:
- Eigen ervaringen en waarnemingen; pers, media; ideologieën
“The whole point of science is that most of it is uncertain. That's why science is exciting--because we don't
know. Science is all about things we don't understand. The public, of course, imagines science is just a set
of facts. But it's not. Science is a process of exploring, which is always partial. We explore, and we find out
things that we understand. We find out things we thought we understood were wrong. That's how it makes
progress. “
Physicist Freeman Dyson - uncertainty in Science (2014)
Positie van sociale wetenschappen
Alfa, beta- en gammawetenschappen
- Organisatie in grote wetenschapsgebieden & disciplines beïnvloedt onze manier van denken &
wetenschap uitoefenen
- Wat is er zo bijzonder aan sociale wetenschappen?
- Methodologie (op welke wijze kennis produceren) is onderdeel van elke discipline
- Welke methoden moet sociaalwetenschappelijk onderzoek gebruiken?
methodenstrijd
1
, Alfa- & bètawetenschappen:
- Alfawetenschappen: geesteswetenschappen: studie van het product menselijk handelen
- Bètawetenschappen: natuurwetenschappen: natuurwetten
- 19de eeuw
- C.P. Snow (1959) “The Two Cultures”
Gammawetenschappen: sociale wetenschappen
- Focus op mensen & maatschappij: we bestuderen onszelf
- 20ste eeuw
- Wolf Lepenies (1985) “Die drei Kulturen”
Brede definitie sociaalwetenschappelijk onderzoek
“Productie van geldige en betrouwbare kennis over de sociale realiteit door het combineren van theorie en
empirie volgens rigoureuze methodologische principes”
Context van sociaalwetenschappelijk onderzoek
Geen vacuüm context:
Elementen:
- Theorieën
- Visie op theorie & empirie
- Epistemologische & ontologische beschouwingen
o Epistemologie: wat is goede kennis, hoe kom eraan, wanneer heb je het, welke soorten
kennis zijn er
o Ontologie: waaruit bestaat onze wereld, bestuderen over bestaan
- Ethische beschouwingen
- Doel onderzoek
- Politieke context
- Persoonlijkheid van de onderzoeker
2
, Wat is een theorie? KENMERKEN:
1) Logisch samenhangend geheel van uitspraken over relaties tussen concepten = bouwstenen
= geheel van samenhangende uitspraken die bepaalde fenomenen beschrijven, verklaren en
voorspellen
o Concept: algemeen en abstract idee dat als label dient om concreet waarneembare zaken of
fenomenen te categoriseren (bv: criminaliteit)
o Bv. Broken Window Theory: criminaliteit – verloedering
2) Empirisch toetsbaar
o Verifieerbaar
• Waarneembaar = observeerbare gevolgen
o Weerlegbaar
• Mogelijk om door observatie de eventuele onjuistheid van kennis aan te tonen
• = Falisifieerbaar
o Gemeenschappelijk, transparantie
• Mensen moeten toegang hebben om het te kunnen checken
o Belangrijk verschil met andere kennissystemen
3) Veralgemeenbaar:
o Gaat over meer dan éénmalig fenomeen op één plaats
• “Theorieën zijn verklaringen voor terugkerende patronen of voor regelmatigheden
in het sociale leven”
In lekentaal: verhalen over het hoe en waarom verschijnselen optreden
Wat is empirie?
= Ervaren van de wereld rondom ons door waarneming; via dataverzameling
Objectief waarnemen? Intersubjectiviteit in sociale wetenschappen
= Het delen van subjectieve toestanden door twee of meer individuen (Scheff)
Samenspel tussen empirie en theorie empirische cyclus
Verloopt via 2 argumentaties:
- Vanuit observatie (inductie): of specifiek -> algemeen
- Vanuit theorie (deductie): of algemeen -> specifiek
inductieve-deductieve cyclus of empirische cyclus
3
