Samenvatting Gemeenterecht K1

Week 1:

Verschil autonomie en medebewind:
Art. 108 Gemw (zie ook art 124 Gw):
Lid 1: autonomie; de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake eigen huishouding van de
gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. De gemeente krijgt dus een bevoegdheid
om zelf regels te maken over een bepaald beleidsterrein, voor de eigen gemeenten.
Lid 2; medebewind: regeling en bestuur kunnen van het gemeentebestuur worden gevorderd of
krachtens een andere wet dan deze wet ter verzekering van de uitvoering daarvan. Een bevoegdheid
in de gemeentewet is nooit medebewind, in de andere weten kan het wel medebewind zijn. Bij
medewind is er een taak opgedragen aan de gemeente door een formele wetgever.

Autonomie, medebewind, beleidsvrijheid?

 Autonomie is niet synoniem met volledige beleidsvrijheid
Autonomie betekent geen volledige beleidsvrijheid. (APV:’ de vergunning wordt geweigerd
indien..’)
 Medebewind is daarentegen niet synoniem met het ontbreken van beleidsvrijheid
Medebewind betekent daarentegen ook niet dat beleidsvrijheid ontbreekt.

Als er al iets geregeld is in de wet dan is het medebewind. Dit geldt niet voor de Gemeentewet.
Gemeentewet is dan een uitzondering, dit heef dan ook te maken met autonomie. Als de
gemeentewet de bevoegdheden neer legt bij een bestuursorgaan dan is het autonomie. Doet een
andere wet dit dan is het medebewind.

Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. De regering draagt bevoegdheden en taken
over aan de lagere overheden (provincie en gemeente), maar centraal worden er ook taken geregeld,
die niet lokaal geregeld kunnen worden zoals het leger.

Bevoegdheden en taken:


Gemeenteraad (art. 7 Gemw) Het college van B&W (hoofstuk De burgermeester (hoofdstuk
Hoofdstuk IX X artkel 160 t/m 169 Gemw) XI artkel 170 /m 180 Gemw)

De burgermeester is voorziter De burgermeester en de De burgermeester is belast met
van de raad art. 9 Gemw wethouders vormen samen het de handhaving van de openbare
college van B&W art. 34 Gemw orde art. 172 lid 1 Gemw

Gemeentelijke verordeningen Het dagelijks bestuur van de De burgermeester ziet toe op
worden door de raad gemeente vormen art 160 lid 1 a een goede samenwerking van
vastgesteld art 147 Gemw Gemw de gemeente met andere
gemeenten en andere
overheden art. 170 lid 1b Gemw

Een lid van de raad kan een Beslissingen van de raad voor te De burgermeester heef de
voorstel indienen Art 147a bereiden en uit te voeren art. bevoegdheid een gebiedverbod
Gemw 160 lid 1b Gemw te geven aan iemand die de
------------------------------------------- openbare orde verstoor art.
172a Gemw
De Raad kan strafen stellen op
overtreding van zijn
verordeningen art. 154 Gemw

, Maakt verordeningen in het Machtiging ambtenaar van de De burgermeester
belang van de gemeente art. politie art. 166 Gemw vertegenwoordigt de gemeente
149 Gemw in en buiten rechten art. 171
Gemw


- Centrale overheid
o Bestuursorganen o.g.v. GW
 Art. 42 GW: regering en ministers
 Regering (ministers in verschillende ministeries, dit noem je
gedeconcentreerde overheden, hiërarchisch ondergeschikt: bijv.
belastinginspecteurs)
- Decentrale overheden (territoriaal en/of functioneel)
o O.g.v. H7 en art. 123 tot en met 136 GW
 Gemeente
 Provincies
 Waterschappen
o Zelfstandige bestuursorganen
 Bijv. Commissariaat voor de Media, OPTA


Territoriaal: o.g.v. het grondgebied (gemeente, provincie en waterschappen)

Functioneel: zelfstandige bestuursorganen

Decentralisate:

 Decentralisate: het toekennen of overdragen van bevoegdheden aan organen van lagere
publiekrechtelijke lichamen, die deze bevoegdheden in beginsel zelfstandig en dus niet
ondergeschikt aan het centrale gezag uitoefenen (onderdeel van de rechtsstaat) art. 117
Gemw  decentralisatiebeginsel.

Noem een aantal manieren waarop het Rijk toezicht kan houden op gemeenten.

 Repressief toezicht (art. 132 lid 4 Gw en 268 Gemw)
Besluiten die op gemeentelijk niveau genomen zijn kunnen geschorst of vernietigd worden,
bij koninklijk besluit (besluit door de regering met handtekening van de koning) dit kan pas
als het besluit in strijd is met het recht of het algemeen belang. Dit noemen ze spontane
vernietiging door de kroon)
 Preventef toezicht (art. 132 lid 3 Gw)
Dit is voordat een besluit is genomen, kan in de vorm van goedkeuring die men heef. omt
weinig voor bijvoorbeeld bij begrotingen. Voor er een besluit wordt genomen, moet de
gemeente dus om goedkeuring van het besluit vragen bij het rijk.

Is de winkeltidennerordening Westland een autonome nerordening of een medebewindsnerordening?
Het gaat hier om medebewind het vloeit namelijk voort uit de winkeltijdenwet,  falcultatief.

Facultatief medebewind; keuzevrijheid, om iets el of niet te doen (er staat vaak ‘kan’ in)

Mechanisch medebewind; het is automatisme, je hebt geen keuze (staat vaak ‘moet’ in) vaak in
weten die het algemeen belang raken.

Toezicht:

,  Art. 132 Gw:
 Lid 3: preventief
 lid 4: repressief
 Uitwerking Awb:
 afdelingen 10.2.1 goedkeuring (preventie)
 Afdeling 10.2.2. Vernietiging (repressief)

 Afdeling 10.2.3. Schorsing (repressief)

 Gemeentewet:
 Titel 5, H XVI goedkeuring (preventief)
 Titel 5 H XVII schorsing en vernietiging (repressief)

Spontane vernietging is de grondwetelijke bevoegdheid van de roon om beslissingen van organen
van provincies of gemeenten ongedaan te maken. Wat zijn de gronden voor een spontane
vernietiging?

- Art. 268 Gemw beslissingen gericht op enig rechtsgevolg van het gemeentebestuur
- Art. 132 lid 4 Gw wegens in strijd met het recht om algemeen belang.

Deze begrippen kunnen met elkaar op gespannen voet staan omdat de gedachte is dat we niet alles
op centraal niveau gaan regelen. Sommige dingen veel handiger om lokaal te regelen, maar je moet
altijd in de gaten houden dat je niet handelt in strijd met de hogere regels (regels van de centrale
overheid)

Literatuur:
Alle verschillende bestuurslagen bij elkaar noem je de Nederlandse bestuursorganisatie. Er wordt
bestuurd op gemeentelijk, provinciaal en rijksniveau. Het openbaar bestuur behartigt de belangen
van het milieu, ruimtelijke ordening, de volkshuisvesting, welzijn, recreatie, cultuur en sociale zaken.
Dit doen ze door het reguleren en sturen van activiteiten van burgers met oog op een bepaald
algemeen belang. De activiteiten van het bestuur die je werkelijk kunt zien noem je feitelijke
handelingen van het bestuur of in opdracht van het bestuur.

De lagere overheden (gemeentelijk en provinciaal) beschikken over ruime en tamelijk open
bestuursbevoegdheden, die verdeeld kunnen worden in twee soorten bevoegdheden:

 Autonome bestuursbevoegdheden: O.g.v. art. 124 lid 1 Gw mogen provincies en
gemeenten zelf de bevoegdheden regelen op gebied van eigen huishouding. De autonome
bevoegdheden zijn verder uitgewerkt in de Gemeentewet en de Provinciewet (organieke
wetten). O.g.v. art. 149 Gemw is de gemeenteraad bevoegd om verordeningen te maken die
in het belang van de gemeente zijn. O.g.v. art. 145 Provinciewet is de provincie bevoegd om
verordeningen vast te stellen die in het belang van de provincie zijn. Deze verordeningen die
regels op het terrein van de openbare orde betreffen zijn opgenomen in de algemene
plaatselijke verordeningen (APV), In de autonome verordeningen kunnen autonome
bestuursbevoegdheden zijn toegekend aan het dagelijks bestuur.
 Medebewind bestuursbevoegdheden: O.g.v. art. 124 lid 2 Gw kunnen
bestuursbevoegdheden van provincies en gemeenten worden gevorderd bij of krachtens de
wet, dit wordt medebewind genoemd. Er is dan verplichte medewerking nodig door de lagere
overheidsbesturen aan de uitvoering van wetten in formele zin die op rijksniveau door de
wetgever zijn gemaakt. Medebewind betekent dus dat via een wet in formele zin medewerking
aan de uitvoering van die wet wordt gevorderd van het provinciaal- of gemeentebestuur. Het
gemeentebestuur of provinciaal niveau moet verplicht meewerken aan de uitvoering van de
bijzondere wet.