Samenvatting Sociaal agogisch handelen

Hoofdstuk 1: definitie en kenmerken van sociaal-agogisch
handelen
Belangrijke begrippen
Agogie = leiding bij het doelbewust veranderen van et (sociale) gerag van personen, groepen,
organisaties

Agogiek = leer/ theorie van de agogie

Agoog = persoon die agogie bedrijft

Andragogie/ andragogiek/ andragoog = termen waarvan de betekenis gelijk is aan die van agogie,
agogiek en agoog, gebruikt wanneer het heel nadrukkelijk om volwassenen gaat (als onderscheid met
pedagogie, pedagogiek en pedagoog, waarin het juist om kinderen gaat)

Cliënt = degene die verandert en daardoor tegenover een agoog de rol van beïnvloede inneemt

Cliëntsysteem = cliënt, met name gebruikt als deze bestaat uit meer dan één persoon

Doelgroep = een wat groter, niet geheel vast te omlijnen en min of meer anoniem cliëntsysteem

Fixed mindset = overtuigingen dat men zelf, of de mens in het algemeen, niet of slechts moeilijk kan
veranderen

Growth mindset = overtuiging dat men zelf, of de mens in het algemeen, kan veranderen

Handelen = het actieve, op vrijheid en verantwoordelijkheid gebaseerde, bewuste, doelgerichte en
betekenisvolle deel van het doen en laten van mensen (hier zowel agogen als cliënten); staat
tegenover ‘gedrag’, dat dan meer als passieve reactie op prikkels uit de omgeving wordt gezien

Incidentele verandering = (als tegendeel van structurele verandering) een verandering die eenmalig
is en dus niet is gericht op het vermogen van de cliënt opnieuw te veranderen of zich opnieuw aan te
passen aan een soortgelijke wijzigingen van situaties.

Macroniveau = niveau van psychosociaal functioneren van grotere samenlevingsverbanden

Meer-van-hetzelfde-oplossing = het opstapelen van steeds dezelfde incidentele veranderingen of
oplossingen, er dikwijls toe leidend dat een probleem erger wordt

Mesoniveau = niveau van het psychosociaal funtioneren van organisaties of kleinere
samenlevingsverbanden

Microniveau = niveau van het psychosociaal funtioneren van individuele personen of groepen

Negatieve uitgangssituatie = situatie die problematisch is en daardoor verandering behoeft

Procesgerichtheid = (als tegendeel van productgerichtheid) de houding van een agoog die zich vooral
richt op de acceptatie van een verandering en dus meer let op de manier waarop een verandering tot
stand komt dan op de inhoud van de voorgestane verandering zelf

Productgerichtheid = (als tegendeel van procesgerichtheid) de houding van een agoog die meer let
op de kwaliteit en de inhoud van een voorgestane verandering dan op de manier waarop de
verandering tot stand komt

Psychosociaal = samentrekking van de woorden (psyche = geest en sociaal = verhouding tussen
mensen) die wordt gebruikt vanwege de vergaande samenhang tussen het psychische en het sociale

,Structurele verandering = (als tegendeel van incidentele verandering) een verandering die gericht is
op het vermogen van de cliënt opnieuw te veranderen of zich opnieuw aan te passen bij soortgelijke
wijzigingen van situaties

Werkveld/ veld/ agogisch werkveld = werkgebied van een bepaald soort agogen, zoals reclassering,
opbouwwerk, maatschappelijk werk en gezondheidszorg

Onzekerheid = het gaat niet zomaar om nieuwe normen, nieuwe gewoontes, nieuwe gedachten,
nieuwe technieken eigen te maken. Leren leven met vreemde mensen, nieuwe ervaringen opdoen,
vertrouwde verlaten, nieuw gedrag uitproberen.

Beïnvloeden = overspoeld worden door communicatie die is bedoeld om je gedrag te beïnvloeden en
dus te veranderen

Bewuste beïnvloeding = beïnvloeding vindt open en eerlijk plaats

Gewenste verandering = de verandering moet door de betrokkene gewenst worden

Rolverdeling = een ongelijke rolverdeling tussen de agoog en degene die hij helpt veranderen

Incidentele verandering = een verandering kan een eenmalig ofwel incidenteel karakter hebben. Het
is dan een oplossing voor één speciaal geval of voor een beperkte tijd

Bv. sturen van meel ter bestrijding van hongersnood, uit het hoofd leren van een rijtje hygiënische
voorschriften voor de verpleging, tijdelijk inzetten van een uitzendkracht op de onderbezette
administratie

DEEL 1: Sociaal-agogisch handelen als
wetenschappelijke discipline
Sociaal handelen = menselijk handelen

Agogie = het begeleiden van mensen; helpen bij veranderingen – de leer van eenzijdige
systematische, doelgerichte, beroepsmatige beïnvloeding die gericht is op het bereiken van een meer
wenselijk geachte psychosociale situatie van volwassenen (individueel of in onderling verband) die
zich deze beïnvloeding bewust zijn en die deze situatie ook nastreven

Hoofdstuk 1: definitie en kenmerken van het sociaal-
agogisch handelen
Agogisch handelen = context/ omgeving scheppen die mensen stimuleert, ondersteunt of begeleidt
om met hun levenssituatie om te gaan

 Alledaagse leven zit vol ‘agogische’ aspecten – is bewust omgaan met alledaagse aspecten
 Agogisch handelen verschilt met spontaan menslievend begeleiden en helpen van personen
in je alledaags leven
 Doelbewust, professioneel begeleiden van mensen in de alledaagse aspecten van het leven –
niet toevallig maar professioneel beïnvloeden
 Verandering in de gewenste richting (psychosociale verandering)
Psycho  sociaal functioneren
 Kern : omgaan met mensen. Iedereen gaat om met mensen, maar sociaal agoog maakt er zijn
beroep van

, Conclusie : een probeert altijd mensen te beïnvloeden opdat zij veranderen. Beïnvloeden en
veranderen zijn kernbegrippen in de agogiek.

Niveaus van psychosociaal functioneren:

 Individuele dimensie
 Groepsdimensie
 Organisatiedimensie
 Samenlevingsdimensie

Niveaus van sociaal agogisch handelen:

 Microniveau
 Mesoniveau
 Macroniveau

VERANDEREN NADER BEKEKEN :

Veranderen = van een (oude/ bestaande) ongewenste toestand van psycho-sociaal functioneren naar
een (nieuwe) gewenste toestand van psycho-sociaal functioneren door:

 Iets bestaands te vervangen door iets nieuws
 Iets toe te voegen aan het bestaande
 Iets te behouden (door accepteren, leren mee omgaan)

Kenmerken:

 Incidenteel en structureel
 Veranderbaarheid, verantwoordelijkheid en vrijheid
- Fixed mindset of growth mindset: een wereld van verschil
- Vanzelfsprekendheid als vijand
- Verantwoordelijkheid
o Agoog: geloof in verandering bevorderen
o Cliënt: willen veranderen
- Handelen = bewust kiezen en verantwoordelijkheid nemen
 Weinig standaard-oplossingen
- Werken op vraag en op maat van de cliënt
- Procesgericht veranderen