Hoofdstuk 5: Farmacotherapie van jicht
Inleiding
- Mono-ar'culaire artri's (vooral knie en 1e metatarsophalangeaal gewricht): acuut, heel pijnlijk
- Urinezuurkristallen (purinemetabolisme) slaan neer in gewricht à kan niet opgeruimd worden door
macrofagen => meer ontstekingscellen => inflammaAe
- Hyperuricemie: op zich geen probleem, niet alAjd last, asymptomaAsch => niks aan doen
→ Tumorlysis syndroom (TLS): grote massa tumor (vooral hematologisch) => behandeling met
cytotoxische stoffen => veel cellen kapot en inhoud vrij (purines en pirimidines) => urinezuur
→ Aantal geneesmiddelen kunnen dit geven:
§ Lage dosissen aspirine
Ø Urinezuur normaal gefilterd t.h.v. glomerulus en via transporters terug
opgenomen (verhoogd bij aspirine)
Ø <-> hoge dosissen => pompjes blokkeren => excreAe ↗ => nierstenen o.b.v.
uraatkristallen
§ Thiazide en lisdiureAca
§ NicoAnezuur
- Vorming urinezuur: eindproducAe oxidaAe andere purines door tussenkomst xanthine oxydase
Behandeling
- Doel: symptomen acute aanval verminderen + eventueel nieuwe aanvallen voorkomen (profylaxe)
- Strategieën:
→ InhibiAe urinezuursynthese à uricostaAca
→ SAmulaAe urinezuurexcreAe à uricosurica
→ InhibiAe leukocytenmigraAe naar gewricht en leukocytenacAvaAe à colchicine
→ Veralgemeende anA-inflammatoire en analgeAsche medicaAe à NSAIDs en corAcosteroïden
Behandeling acute aanval
- Niet medicamenteus: rust en ijst
- Medicamenteus:
→ NSAIDs
§ InhibiAe PG-synthese en fagocytose uraatkristallen
§ 1e keuze bij acute aanvallen
Ø Indometacine meest gebruikt
Ø Aspirine inhibeert renale urinezuurexcreAe, dus NIET aangewezen
→ Colchicine: bijna exclusief gebruikt bij jicht
§ Heel efficiënt anA-inflammatoir (+ indirect analgeAsch)
§ Uit knollen van herfstsAjlloos
§ Bindt tubuline en remt polymerisaAe tot microtubuli => inhibiAe leukocytenmigraAe
+ fagocytose urinezuurkristallen door macrofagen => anA-inflammatoir
§ Dosis: 1 mg en 0,5 mg bijgeven indien onvoldoende (ev. nog eens 0,5 mg bijgeven)
§ Bijwerkingen
Ø Frequent: acute GI-intoleranAe (misselijkheid, braken, diarree)
Ø Zeldzaam: aantasAng beenmerg (myelotoxiciteit), zenuwaantasAng en
rhabdomyolyse (vooral hogere dosissen en wanneer eliminaAe belet wordt)
o Rhabdomyolyse enkel bij staAnes en cochicine!
o Gemetaboliseerd door CYP3A4, dus niet toedienen samen met
CYP3A4 inhibitor (azole anAmycoAca en macrolide AB à EXAMEN)
Inleiding
- Mono-ar'culaire artri's (vooral knie en 1e metatarsophalangeaal gewricht): acuut, heel pijnlijk
- Urinezuurkristallen (purinemetabolisme) slaan neer in gewricht à kan niet opgeruimd worden door
macrofagen => meer ontstekingscellen => inflammaAe
- Hyperuricemie: op zich geen probleem, niet alAjd last, asymptomaAsch => niks aan doen
→ Tumorlysis syndroom (TLS): grote massa tumor (vooral hematologisch) => behandeling met
cytotoxische stoffen => veel cellen kapot en inhoud vrij (purines en pirimidines) => urinezuur
→ Aantal geneesmiddelen kunnen dit geven:
§ Lage dosissen aspirine
Ø Urinezuur normaal gefilterd t.h.v. glomerulus en via transporters terug
opgenomen (verhoogd bij aspirine)
Ø <-> hoge dosissen => pompjes blokkeren => excreAe ↗ => nierstenen o.b.v.
uraatkristallen
§ Thiazide en lisdiureAca
§ NicoAnezuur
- Vorming urinezuur: eindproducAe oxidaAe andere purines door tussenkomst xanthine oxydase
Behandeling
- Doel: symptomen acute aanval verminderen + eventueel nieuwe aanvallen voorkomen (profylaxe)
- Strategieën:
→ InhibiAe urinezuursynthese à uricostaAca
→ SAmulaAe urinezuurexcreAe à uricosurica
→ InhibiAe leukocytenmigraAe naar gewricht en leukocytenacAvaAe à colchicine
→ Veralgemeende anA-inflammatoire en analgeAsche medicaAe à NSAIDs en corAcosteroïden
Behandeling acute aanval
- Niet medicamenteus: rust en ijst
- Medicamenteus:
→ NSAIDs
§ InhibiAe PG-synthese en fagocytose uraatkristallen
§ 1e keuze bij acute aanvallen
Ø Indometacine meest gebruikt
Ø Aspirine inhibeert renale urinezuurexcreAe, dus NIET aangewezen
→ Colchicine: bijna exclusief gebruikt bij jicht
§ Heel efficiënt anA-inflammatoir (+ indirect analgeAsch)
§ Uit knollen van herfstsAjlloos
§ Bindt tubuline en remt polymerisaAe tot microtubuli => inhibiAe leukocytenmigraAe
+ fagocytose urinezuurkristallen door macrofagen => anA-inflammatoir
§ Dosis: 1 mg en 0,5 mg bijgeven indien onvoldoende (ev. nog eens 0,5 mg bijgeven)
§ Bijwerkingen
Ø Frequent: acute GI-intoleranAe (misselijkheid, braken, diarree)
Ø Zeldzaam: aantasAng beenmerg (myelotoxiciteit), zenuwaantasAng en
rhabdomyolyse (vooral hogere dosissen en wanneer eliminaAe belet wordt)
o Rhabdomyolyse enkel bij staAnes en cochicine!
o Gemetaboliseerd door CYP3A4, dus niet toedienen samen met
CYP3A4 inhibitor (azole anAmycoAca en macrolide AB à EXAMEN)
