Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
Vrijheid van onderwijs
Grondwettelijke vrijheid van onderwijs
Artikel 17: 1. Onderwijs is vrij
2. onderwijs in kosteloos (enkel ingericht door de staat)
Recht op onderwijs
Actieve vrijheid onderwijsverstrekkers
Passieve vrijheid onderwijsgebruikers
Artikel 17 werd gekoppeld aan 2 andere artikels, gevolgen:
- Discussie over kosten,
- Grondwet voorzag alleen financiering voor rijksonderwijs;
- Vraag naar overheidssteun voor elke vorm van onderwijs.
Discussie over financiering: schoolstrijd
1842: 1ste organieke wet:
* Gemeenten waren verplicht om kosteloos lager en middelbaar onderwijs
aan te bieden.
1879: 2de organieke wet:
* Iedere gemeente verplicht officieel lagere en middelbare school in te
richten;
* Verboden vrije scholen aan te nemen of te subsidiëren;
* Leraren moesten een diploma hebben van rijksnormaalschool;
* Godsdienst onderwijs moest buiten de school worden verzorgd.
EERSTE SCHOOLSTRIJD (1878 – 1884)
1884: Katholieke winnen verkiezingen
1884: 3de organieke wet:
* Gemeenten mochten weer vrije scholen aannemen.
1911: 4de organieke wet:
* Inschrijvingsgeld werd afgeschaft voor lager onderwijs en secundair
onderwijs.
1914: leerplicht van 6j tot 14j
TWEEDE SCHOOLSTRIJD (1950 – 1958)
1955: wet-Collard
Pagina | 1
,Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
* Subsidies afschaffen voor Katholieke scholen;
* Extra Rijksscholen oprichten;
* Commissies toezicht op Katholiek onderwijs.
1958: socialisten verliezen verkiezingen
Minderheidsregering (CVP) werd opgericht onder leiding van Gaston Eyskens.
Regering-Eyskens richtte Nationale schoolcommissie op (Katholieken, socialisten
en liberalen samen).
1959: Schoolpactwet
SCHOOLPACTWET 1959
* Erkend het bestaan van Officieel onderwijs en Vrij onderwijs;
* Keuzevrijheid van ouders voor officiële of vrije school;
* Recht op onderwijs van een erkende levensbeschouwing;
* Leerplicht onderwijs is gratis;
* Vrij onderwijs heeft recht op subsidiering, in ruil voor overheidscontrole.
OKO = Overleg Kleine Onderwijskoepels
Onderwijskoepels
* Ondersteunen schoolbestuur,
* Vertegenwoordigen schoolbestuur,
* Stellen leerplannen en lessentabellen op,
* Beschikken over eigen pedagogische begeleidingsdiensten.
Pagina | 2
,Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
Leerplicht en geen schoolplicht
De lange weg naar de leerplicht
België wachtte lang met het invoeren van de leerplicht.
De wet van 1842 wilde analfabetisme aanpakken.
Weinig kinderen die recht op onderwijs hadden, gingen niet naar school,
oorzaken:
- Economisch belang van kinderarbeid;
- Leerplicht bedreiging voor de katholieke school.
De leerplicht en de schoolstrijd
1889: wet op kinderarbeid: verboden onder 12 jaar.
1912: Katholieken aan de macht:
* Leerplicht 6 – 12 jaar,
* Financiering ‘naar tevredenheid’ regelen.
1914: leerplicht 6 – 14 jaar.
De verlenging van de leerplicht
1983:
* Leerplicht 6 – 18 jaar, reden: economie had beter geschoolde
arbeidskracht nodig;
* Voltijds: 15 – 16 jaar, minimum deeltijds: 16 – 18 jaar.
Leerplicht en geen schoolplicht
Als je huisonderwijs of privéonderwijs volgt, dan moet je examens afleggen via
Centrale Examencommissies. Jaarlijks moet dit gemeld worden aan het begin van
het schooljaar.
2020: ondergrens werd verlaagd: 5 – 18 jaar.
Vroegtijdige schoolverlaters kunnen alsnog kwalificatie doen via:
- Examencommissie secundair onderwijs,
- Secondair volwassenonderwijs,
- Herintrede in het secundair onderwijs.
Pagina | 3
, Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
Onderwijs is een
gemeenschapsmaterie
1988:
- Franse gemeenschap (Caroline Désir)
- Vlaamse gemeenschap (Ben Weyts)
- Duitstalige gemeenschap (Lydia Klinkenberg)
Federale overheid:
* Begin en einde leerplicht;
* Voorwaarden voor toekenning van diploma’s;
* Pensioenstelsels.
Meerdere ministers van onderwijs gingen aan de slag, gevolgen:
- Soms onhandig (internationale onderhandelingen of overeenkomsten);
- Effecten van verschillen in besluitvorming.
Pagina | 4
Horizontale pijlers
Vrijheid van onderwijs
Grondwettelijke vrijheid van onderwijs
Artikel 17: 1. Onderwijs is vrij
2. onderwijs in kosteloos (enkel ingericht door de staat)
Recht op onderwijs
Actieve vrijheid onderwijsverstrekkers
Passieve vrijheid onderwijsgebruikers
Artikel 17 werd gekoppeld aan 2 andere artikels, gevolgen:
- Discussie over kosten,
- Grondwet voorzag alleen financiering voor rijksonderwijs;
- Vraag naar overheidssteun voor elke vorm van onderwijs.
Discussie over financiering: schoolstrijd
1842: 1ste organieke wet:
* Gemeenten waren verplicht om kosteloos lager en middelbaar onderwijs
aan te bieden.
1879: 2de organieke wet:
* Iedere gemeente verplicht officieel lagere en middelbare school in te
richten;
* Verboden vrije scholen aan te nemen of te subsidiëren;
* Leraren moesten een diploma hebben van rijksnormaalschool;
* Godsdienst onderwijs moest buiten de school worden verzorgd.
EERSTE SCHOOLSTRIJD (1878 – 1884)
1884: Katholieke winnen verkiezingen
1884: 3de organieke wet:
* Gemeenten mochten weer vrije scholen aannemen.
1911: 4de organieke wet:
* Inschrijvingsgeld werd afgeschaft voor lager onderwijs en secundair
onderwijs.
1914: leerplicht van 6j tot 14j
TWEEDE SCHOOLSTRIJD (1950 – 1958)
1955: wet-Collard
Pagina | 1
,Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
* Subsidies afschaffen voor Katholieke scholen;
* Extra Rijksscholen oprichten;
* Commissies toezicht op Katholiek onderwijs.
1958: socialisten verliezen verkiezingen
Minderheidsregering (CVP) werd opgericht onder leiding van Gaston Eyskens.
Regering-Eyskens richtte Nationale schoolcommissie op (Katholieken, socialisten
en liberalen samen).
1959: Schoolpactwet
SCHOOLPACTWET 1959
* Erkend het bestaan van Officieel onderwijs en Vrij onderwijs;
* Keuzevrijheid van ouders voor officiële of vrije school;
* Recht op onderwijs van een erkende levensbeschouwing;
* Leerplicht onderwijs is gratis;
* Vrij onderwijs heeft recht op subsidiering, in ruil voor overheidscontrole.
OKO = Overleg Kleine Onderwijskoepels
Onderwijskoepels
* Ondersteunen schoolbestuur,
* Vertegenwoordigen schoolbestuur,
* Stellen leerplannen en lessentabellen op,
* Beschikken over eigen pedagogische begeleidingsdiensten.
Pagina | 2
,Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
Leerplicht en geen schoolplicht
De lange weg naar de leerplicht
België wachtte lang met het invoeren van de leerplicht.
De wet van 1842 wilde analfabetisme aanpakken.
Weinig kinderen die recht op onderwijs hadden, gingen niet naar school,
oorzaken:
- Economisch belang van kinderarbeid;
- Leerplicht bedreiging voor de katholieke school.
De leerplicht en de schoolstrijd
1889: wet op kinderarbeid: verboden onder 12 jaar.
1912: Katholieken aan de macht:
* Leerplicht 6 – 12 jaar,
* Financiering ‘naar tevredenheid’ regelen.
1914: leerplicht 6 – 14 jaar.
De verlenging van de leerplicht
1983:
* Leerplicht 6 – 18 jaar, reden: economie had beter geschoolde
arbeidskracht nodig;
* Voltijds: 15 – 16 jaar, minimum deeltijds: 16 – 18 jaar.
Leerplicht en geen schoolplicht
Als je huisonderwijs of privéonderwijs volgt, dan moet je examens afleggen via
Centrale Examencommissies. Jaarlijks moet dit gemeld worden aan het begin van
het schooljaar.
2020: ondergrens werd verlaagd: 5 – 18 jaar.
Vroegtijdige schoolverlaters kunnen alsnog kwalificatie doen via:
- Examencommissie secundair onderwijs,
- Secondair volwassenonderwijs,
- Herintrede in het secundair onderwijs.
Pagina | 3
, Margot Debue Examen januari 2024 (Be)grijp onderwijs
Horizontale pijlers
Onderwijs is een
gemeenschapsmaterie
1988:
- Franse gemeenschap (Caroline Désir)
- Vlaamse gemeenschap (Ben Weyts)
- Duitstalige gemeenschap (Lydia Klinkenberg)
Federale overheid:
* Begin en einde leerplicht;
* Voorwaarden voor toekenning van diploma’s;
* Pensioenstelsels.
Meerdere ministers van onderwijs gingen aan de slag, gevolgen:
- Soms onhandig (internationale onderhandelingen of overeenkomsten);
- Effecten van verschillen in besluitvorming.
Pagina | 4
