Samenvatting van verdiepingslessen metabolisme en metabole regeling

METABOLISME EN METABOLE
REGELING
VERDIEPING


STOFWISSELINGSZIEKTEN EN METABOLIET HERSTEL

Stofwisselingsziekte

 Monogenetische aangeboren ziekte
 Mendeliaans overervingspatroon
 Defect in één of meerdere metabole paden
 Zeldzaam
 Mutatie in gen dat codeert voor enzym (of transport/regulatorisch eiwit)

Mechanismen

 Opstapeling metabolieten stroomopwaarts van enzymdefect
 Te kort aan metabolieten stroomafwaarts

ALKAPTONURIE

 Defect in HGD-gen  homogentisaat 1,2-dioxygenase
 Opstapeling homogentisaat
 Zwarte urine
 Ochronose = grijsblauwe verkleuring van oorschelpen, handen en oogwit
 Artritis = gewrichtsontsteking
 Degeneratie hartkleppen

FENYLKETONURIE

 Defect in PAH-gen  fenylalaninehydroxylase (fenylalanine  tyrosine)
 Opstapeling fenylalanine, te kort aan tyrosine
 Dopamine en noradrenaline te kort (door gebrek aan tyrosine)
 Hypopigmentatie
 Virusstoornissen
 Fotosensitiviteit

TYROSINEMIE TYPE 1

 Defect in FAH-gen
 Progressieve aftakeling lever  fatale levercirrose en leverkanker

TYROSINEMIE TYPE 2

 Defect in TAT-gen
 Occultane keratose
 Psychomotorische achterstand

, ALBINISME

 Defect in TYR-gen
 Hypopigmentatie
 Tyrosine te kort  melanine te kort  hypopigmentatie
 Geen/weinig melanine in huid, haar, iris, oog en retina
 Sterke fotosensitiviteit
 Virusstoornissen

Melanine synthese

1) Eumelanine  donkerbruin/zwart
- OCA1  mutatie in gen tyrosinase (tyrosine  dopaquinone)
- OCA2  mutatie tyrosine transporter
- OCA3  mutatie in laatste gen TYRP1

2) Feomelanine  geel/roodbruin



MSH bindt MC1R  cAMP ↑  eumelanine weg

ASIP bindt MC1R  cAMP ↓  feomelanine weg

Polymorfismen in melanine synthese

- Volkeren ver van de evenaar  weinig eumelanine, veel feomelanine
- Volkeren dicht bij de evenaar  veel eumelanine, weinig feomelanine

HEEMSYNTHESE

 Porfyrieën = SWZ van genen die coderen voor enzymen van heemsynthese (bloedcellen + lever)

1) Hepatische cutane vorm
 Mutaties in gen dat codeert voor UROD
 Fotosensitiviteit
2) Congenitale erythrocytenporfyrie
 Oa mutaties in gen dat codeert voor ALAS2
 Erythrodontie = baksteenrode verkleuring van urine en gebit
3) Acute hepatische vorm
 Oa mutaties in gen dat codeert voor ALAS1
 Aanvallen van buikpijn en neurologische/psychische problemen
4) ALAD porfyrie  mutaties in ALAD-gen

Behandelingen

 Dieettherapie:
 Niet invasief
 Onmiddellijk gunstig effect op CZS
 Levenslang volhouden
 Grote inzet/organisatie