Hoofdstuk 13: Arhtropoda
Fylum Arthropoda
= geleedpotigen
Gesegmenteerd lichaam
beschermend exoskelet
Ongeveer 1018 (1 miljard miljard) geleedpotigen op aarde,
> 1 miljoen soorten (2/3 van alle gekende soorten)
Heel divers in morfologie en habitat (marien, zoetwater, land, lucht)
bijzonder schadelijk - bijzonder nuttig
schadelijk: mug
nuttig: bij
0.1 mm (mijt) tot 3.7 m (Japanse reuzen(spin)krab)
De arthropoda zijn evolutief zeer succesvol
redenen:
1. Beschermend exoskelet (verharde chitine)
o Bescherming tegen predatoren, extreme omstandigheden (vb uitdroging)
o Groei door vervelling
2. Geleed lichaam
o Opdeling van lichaam in 3 regio’s: kop-thorax-abdomen lichaam
2-3 tagmata
o Opdeling van lichaam in segmenten
3. Gelede aanhangsels
o Hebben er 1 paar per segment
o Voortbeweging, voeding, voortplanting
4. Kieuwen/trachea of boeklongen (land)
5. zeer goed ontwikkelde sensorische structuren
6. Complexe gedragspatronen
7. Metamorfose
gebruiken verschillende voedselbronnen in verschillende stadia
Fylogenie
Monofyletische groep
Chelicerata: zustergroep van alle andere Arthropodo
Crustacea: parafyletisch
Bouwplan
Het Cephalon (=kop)
Primitieve Arthropoda: opeenvolging van gelijke segmenten, vooraan ACRON, achteraan TELSON
(deze sluitstukken zijn GEEN segmenten).
Bij zowat alle Arthropoda is die homonome segmentatie verdwenen:
kopstuk, thorax en abdomen
, De kop bevat sensorische structuren
geconcentreerd op de kop (de rest is volledig beschermd door een exoskelet)
talrijke receptoren geassocieerd met relatief goed ontwikkeld brein
zijn intelligent (bv.: hommels kunnen spelen)
kopaanhangsels: afgeleide poten
bij cephalothorax: thoracale poten ook functie bij voedselvergaring
Thorax en borststuk
Thorax en abdomen samen= romp
Myriapoda
Thorax and cephalon= cephalothorax
Arachnida
thoracomeren voorzien van thoracopoda
o meestal looppoten
o Crustacea: voorste looppoten: chelipeda
o Hexapoda: ook vleugels
Poten
Uniraam of biraam
Uniraam: bestaat uit 1 deel
Biraam: mestaat uit 2 delen
Ebdoporiet
Exoporiet
Abdomen/achterlichaam
Pleomeren dragen pleopoden
enkel primitieve toestand
pleopoden
Fylum Arthropoda
= geleedpotigen
Gesegmenteerd lichaam
beschermend exoskelet
Ongeveer 1018 (1 miljard miljard) geleedpotigen op aarde,
> 1 miljoen soorten (2/3 van alle gekende soorten)
Heel divers in morfologie en habitat (marien, zoetwater, land, lucht)
bijzonder schadelijk - bijzonder nuttig
schadelijk: mug
nuttig: bij
0.1 mm (mijt) tot 3.7 m (Japanse reuzen(spin)krab)
De arthropoda zijn evolutief zeer succesvol
redenen:
1. Beschermend exoskelet (verharde chitine)
o Bescherming tegen predatoren, extreme omstandigheden (vb uitdroging)
o Groei door vervelling
2. Geleed lichaam
o Opdeling van lichaam in 3 regio’s: kop-thorax-abdomen lichaam
2-3 tagmata
o Opdeling van lichaam in segmenten
3. Gelede aanhangsels
o Hebben er 1 paar per segment
o Voortbeweging, voeding, voortplanting
4. Kieuwen/trachea of boeklongen (land)
5. zeer goed ontwikkelde sensorische structuren
6. Complexe gedragspatronen
7. Metamorfose
gebruiken verschillende voedselbronnen in verschillende stadia
Fylogenie
Monofyletische groep
Chelicerata: zustergroep van alle andere Arthropodo
Crustacea: parafyletisch
Bouwplan
Het Cephalon (=kop)
Primitieve Arthropoda: opeenvolging van gelijke segmenten, vooraan ACRON, achteraan TELSON
(deze sluitstukken zijn GEEN segmenten).
Bij zowat alle Arthropoda is die homonome segmentatie verdwenen:
kopstuk, thorax en abdomen
, De kop bevat sensorische structuren
geconcentreerd op de kop (de rest is volledig beschermd door een exoskelet)
talrijke receptoren geassocieerd met relatief goed ontwikkeld brein
zijn intelligent (bv.: hommels kunnen spelen)
kopaanhangsels: afgeleide poten
bij cephalothorax: thoracale poten ook functie bij voedselvergaring
Thorax en borststuk
Thorax en abdomen samen= romp
Myriapoda
Thorax and cephalon= cephalothorax
Arachnida
thoracomeren voorzien van thoracopoda
o meestal looppoten
o Crustacea: voorste looppoten: chelipeda
o Hexapoda: ook vleugels
Poten
Uniraam of biraam
Uniraam: bestaat uit 1 deel
Biraam: mestaat uit 2 delen
Ebdoporiet
Exoporiet
Abdomen/achterlichaam
Pleomeren dragen pleopoden
enkel primitieve toestand
pleopoden
