Duurzaamheid voor 3
HVG
Ricardo van der Leeuw 0899355
Klascode: VBEC4A
BEGELEIDER: DHR D. SCHUILWERVE
SLC-ER: DHR C. AMMERAAL
,INLEIDING.................................................................................2
VISIE OP ECONOMIEONDERWIJS..................................................2
AANLEIDING ONDERZOEK DUURZAAMHEID..................................4
ONDERZOEKAANPAK..................................................................5
THEORETISCH KADER ONDERZOEK..............................................6
1. Wat is duurzaamheid?................................................................................................................................ 6
2. Wat is een duurzame consument?.............................................................................................................. 7
2.1 Hoe kan een persoon duurzaam consumeren?.............................................................................................7
2.2 Welke types duurzame consumenten zijn er?...............................................................................................7
3. Wat is een duurzame ondernemer?............................................................................................................ 8
3.1 Waarom doen niet alle bedrijven aan MVO?.................................................................................................8
3.2 Waarom doen bedrijven niet aan circulaire economie?................................................................................9
4. Wat is een duurzame maatschappij?.......................................................................................................... 9
4.1 Wie zijn er nodig in een duurzame maatschappij?........................................................................................9
4.2 Waarom is de maatschappij momenteel niet duurzaam?.............................................................................9
4.3 Hoe kan de maatschappij duurzaam worden?.............................................................................................10
5. Wat is formatef toetsen?......................................................................................................................... 10
5.1 Waarom formatef toetsen?.........................................................................................................................10
ONDERWIJSPRODUCT: EEN LESSENREEKS OVER DUURZAAMHEID 11
Verantwoording........................................................................................................................................... 11
Leerdoelen..........................................................................................................................................................11
Context gekozen onderwerp: duurzaamheid in het economieonderwijs.........................................................12
Aansluitng eindterm, kerndoel of kerntaak: duurzaamheid in de eindtermen economie ..............................13
Verwerking van duurzaamheid..................................................................................................................... 13
Les 1....................................................................................................................................................................13
Les 2....................................................................................................................................................................14
Les 3....................................................................................................................................................................15
Les 4....................................................................................................................................................................16
Regulate..................................................................................................................................................... 17
CONCLUSIE ONDERZOEK...........................................................17
REFLECTIE ONDERZOEK............................................................18
BIBLIOGRAFIE..........................................................................20
1
Afstudeeronderzoek Ricardo van der Leeuw
, Inleiding
Voor u ligt een afstudeeropdracht ter afronding van de studie hbo-lerarenopleiding economie.
De afstudeeropdracht behandelt het onderwerp duurzaamheid voor 3 havo en vwo. Het
onderzoek start met een visie op economieonderwijs gevolgd door de aanleiding van het
onderzoek en het theoretisch kader. Als laatste komt het onderwijsproduct aan bod gevolgd
door de conclusie van het onderzoek.
Visie op economieonderwijs
Dit hoofdstuk gaat na waarom economieonderwijs relevant is en wat economieonderwijs
inhoudt. Daarna wordt een visie op economieonderwijs geformuleerd.
De wereld verandert steeds sneller door globalisering en innovatie. De mensen worden
welvarender en willen steeds meer producten en diensten in een steeds kortere tijd. Het vak
economie bestudeert hoe mensen keuzes maken bij productie, consumptie en distributie van
schaarse goederen, diensten en handel. Verder komt in het vak aan bod hoe menselijke
behoeftebevrediging werkt [CITATION Eco12 \l 1043 ].
“De belangrijkste doelstelling van economie in het voortgezet onderwijs is het aanleren van
een ‘economische kijk’ bij de leerlingen en een bijdrage te leveren aan de algemene vorming
(Bildung, 2016). De stof moet aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen. In die
belevingswereld wordt het van steeds groter belang dat de leerlingen worden geschoold in
het zoeken naar ‘de’ waarheid” [ CITATION Cee16 \l 1043 ].
Het vak economie is boeiend en nooit af. De ontwikkelingen in de economie zijn actueel. Met
de recente crisis nog vers in het geheugen en de groeiende cryptomarkt wordt economie
interessanter voor de ‘normale burger’. Het vak economie is nooit af, omdat het actuele
economische dilemma’s bestudeert, die pas in de toekomst een antwoord zullen krijgen. Als
het vak economie vergeleken wordt met het vak wiskunde blijken er grote verschillen. Bij
wiskunde is er de afgelopen 100 jaar nauwelijks wat veranderd. In de economie ontstaan
dagelijks nieuwe inzichten. Dit vraagt aanpassingsvermogen van de docenten economie.
[ CITATION Dal16 \l 1043 ]
Een docent economie moet flexibel zijn. Economie is geen exacte wetenschap, maar een
sociale gedragswetenschap die wordt geconfronteerd met economische actuele
ontwikkelingen. Een deel van het gedrag is pas achteraf te bepalen. Hetzelfde gedrag zal de
volgende keer tot vergelijkbare uitkomsten leiden. Toekomstig gedrag zal anders zijn en is
dus nu nog niet te voorspellen. De volgende crisis zal op een moment komen, waarop
niemand ze had verwacht en uit een hoek die niemand had verwacht [ CITATION Har12 \l
1043 ].
Economie zou een verplicht vak moeten worden in het voortgezet onderwijs. Een van de
doelstellingen van het vak economie is om een bijdrage te leveren aan de algemene vorming
van de leerlingen. Het vak economie behandelt aspecten die de leerlingen later nodig zullen
hebben [ CITATION Ond11 \l 1043 ]. Hieronder worden een aantal aspecten toegelicht, die
volgens mij zelfredzaamheid bevorderen in de maatschappij:
Valuta: Hoe moet ik omgaan met geld en waar komt geld vandaan?
Belasting: Waarom moet ik belasting betalen en waar gaat ze naartoe?
Rekenvaardigheden: Hoe kan ik procenten berekenen, bijvoorbeeld
prijsveranderingen?
Overheid: Welk economisch beleid voert de Nederlandse overheid en waarom
Banken & verzekeringen: Wat doen banken en verzekeringsmaatschappijen?
Rol als burger: Welke rol heb ik als burger?
2
Afstudeeronderzoek Ricardo van der Leeuw
HVG
Ricardo van der Leeuw 0899355
Klascode: VBEC4A
BEGELEIDER: DHR D. SCHUILWERVE
SLC-ER: DHR C. AMMERAAL
,INLEIDING.................................................................................2
VISIE OP ECONOMIEONDERWIJS..................................................2
AANLEIDING ONDERZOEK DUURZAAMHEID..................................4
ONDERZOEKAANPAK..................................................................5
THEORETISCH KADER ONDERZOEK..............................................6
1. Wat is duurzaamheid?................................................................................................................................ 6
2. Wat is een duurzame consument?.............................................................................................................. 7
2.1 Hoe kan een persoon duurzaam consumeren?.............................................................................................7
2.2 Welke types duurzame consumenten zijn er?...............................................................................................7
3. Wat is een duurzame ondernemer?............................................................................................................ 8
3.1 Waarom doen niet alle bedrijven aan MVO?.................................................................................................8
3.2 Waarom doen bedrijven niet aan circulaire economie?................................................................................9
4. Wat is een duurzame maatschappij?.......................................................................................................... 9
4.1 Wie zijn er nodig in een duurzame maatschappij?........................................................................................9
4.2 Waarom is de maatschappij momenteel niet duurzaam?.............................................................................9
4.3 Hoe kan de maatschappij duurzaam worden?.............................................................................................10
5. Wat is formatef toetsen?......................................................................................................................... 10
5.1 Waarom formatef toetsen?.........................................................................................................................10
ONDERWIJSPRODUCT: EEN LESSENREEKS OVER DUURZAAMHEID 11
Verantwoording........................................................................................................................................... 11
Leerdoelen..........................................................................................................................................................11
Context gekozen onderwerp: duurzaamheid in het economieonderwijs.........................................................12
Aansluitng eindterm, kerndoel of kerntaak: duurzaamheid in de eindtermen economie ..............................13
Verwerking van duurzaamheid..................................................................................................................... 13
Les 1....................................................................................................................................................................13
Les 2....................................................................................................................................................................14
Les 3....................................................................................................................................................................15
Les 4....................................................................................................................................................................16
Regulate..................................................................................................................................................... 17
CONCLUSIE ONDERZOEK...........................................................17
REFLECTIE ONDERZOEK............................................................18
BIBLIOGRAFIE..........................................................................20
1
Afstudeeronderzoek Ricardo van der Leeuw
, Inleiding
Voor u ligt een afstudeeropdracht ter afronding van de studie hbo-lerarenopleiding economie.
De afstudeeropdracht behandelt het onderwerp duurzaamheid voor 3 havo en vwo. Het
onderzoek start met een visie op economieonderwijs gevolgd door de aanleiding van het
onderzoek en het theoretisch kader. Als laatste komt het onderwijsproduct aan bod gevolgd
door de conclusie van het onderzoek.
Visie op economieonderwijs
Dit hoofdstuk gaat na waarom economieonderwijs relevant is en wat economieonderwijs
inhoudt. Daarna wordt een visie op economieonderwijs geformuleerd.
De wereld verandert steeds sneller door globalisering en innovatie. De mensen worden
welvarender en willen steeds meer producten en diensten in een steeds kortere tijd. Het vak
economie bestudeert hoe mensen keuzes maken bij productie, consumptie en distributie van
schaarse goederen, diensten en handel. Verder komt in het vak aan bod hoe menselijke
behoeftebevrediging werkt [CITATION Eco12 \l 1043 ].
“De belangrijkste doelstelling van economie in het voortgezet onderwijs is het aanleren van
een ‘economische kijk’ bij de leerlingen en een bijdrage te leveren aan de algemene vorming
(Bildung, 2016). De stof moet aansluiten bij de belevingswereld van de leerlingen. In die
belevingswereld wordt het van steeds groter belang dat de leerlingen worden geschoold in
het zoeken naar ‘de’ waarheid” [ CITATION Cee16 \l 1043 ].
Het vak economie is boeiend en nooit af. De ontwikkelingen in de economie zijn actueel. Met
de recente crisis nog vers in het geheugen en de groeiende cryptomarkt wordt economie
interessanter voor de ‘normale burger’. Het vak economie is nooit af, omdat het actuele
economische dilemma’s bestudeert, die pas in de toekomst een antwoord zullen krijgen. Als
het vak economie vergeleken wordt met het vak wiskunde blijken er grote verschillen. Bij
wiskunde is er de afgelopen 100 jaar nauwelijks wat veranderd. In de economie ontstaan
dagelijks nieuwe inzichten. Dit vraagt aanpassingsvermogen van de docenten economie.
[ CITATION Dal16 \l 1043 ]
Een docent economie moet flexibel zijn. Economie is geen exacte wetenschap, maar een
sociale gedragswetenschap die wordt geconfronteerd met economische actuele
ontwikkelingen. Een deel van het gedrag is pas achteraf te bepalen. Hetzelfde gedrag zal de
volgende keer tot vergelijkbare uitkomsten leiden. Toekomstig gedrag zal anders zijn en is
dus nu nog niet te voorspellen. De volgende crisis zal op een moment komen, waarop
niemand ze had verwacht en uit een hoek die niemand had verwacht [ CITATION Har12 \l
1043 ].
Economie zou een verplicht vak moeten worden in het voortgezet onderwijs. Een van de
doelstellingen van het vak economie is om een bijdrage te leveren aan de algemene vorming
van de leerlingen. Het vak economie behandelt aspecten die de leerlingen later nodig zullen
hebben [ CITATION Ond11 \l 1043 ]. Hieronder worden een aantal aspecten toegelicht, die
volgens mij zelfredzaamheid bevorderen in de maatschappij:
Valuta: Hoe moet ik omgaan met geld en waar komt geld vandaan?
Belasting: Waarom moet ik belasting betalen en waar gaat ze naartoe?
Rekenvaardigheden: Hoe kan ik procenten berekenen, bijvoorbeeld
prijsveranderingen?
Overheid: Welk economisch beleid voert de Nederlandse overheid en waarom
Banken & verzekeringen: Wat doen banken en verzekeringsmaatschappijen?
Rol als burger: Welke rol heb ik als burger?
2
Afstudeeronderzoek Ricardo van der Leeuw
