Samenvatting Hulp nodig bij orthopedagogiek?

orthopedagogiek

 Orthopedagogiek = zo goed mogelijk opvoeden, ondersteunen, verzorgen, helpen,
assisteren,… van kinderen & volwassenen die vanuit een bepaalde interpretatie of
standpunt als ‘bijzonder’ kunnen worden omschreven binnen een bepaalde
context & tijd.
 Studie van methodische, integratieve, ethische & betekenisvolle sociale interacties &
ondersteuning in opvoedkundige situaties die als problematisch ervaren worden,
met als doel de leefsituaties, kwaliteit van leven & participatie in maatschappij van
betrokkenen te verbeteren, en dit door wetenschappelijke onderbouwde
kwalitatieve & kwantitatieve onderzoeksmethoden.
 Veronderstelt theorieën over
- Normatief ( zo goed mogelijke)
- Kinderen
- Volwassenen
- Begeleiden, ondersteunen, verzorgen, helpen = handelen
- Bepaalde interpretatie van het bijzondere = medisch, functioneel of sociologisch
- Context & tijd = afhankelijk van plaats & tijd

Etymologie & begrip ‘handicap’
 Handicap = meervoudig begrip ( jaren 70)
 Gelijkheid herstellen door zwakkere voordeel te geven of betere te
benadelen
 Breuklijn tussen ‘gehandicapte’ & ‘valide’
- Een valide krijgt de negatieve kant van de werkelijkheid
 Persoon met beperking krijgt respect
 Evolutie door tijd -> gehandicapte personen zijn mensen met hindernissen
 Jaren 80 -> beperking binnen denkkader medisch individueel model binnen
Wereldgezondheidsorganisatie
 Classificatiesysteem volgens oorzaak-gevolg
 Ziekte, aandoening -> stoornis of gebrek in menselijke organen -> functionele
beperking of invaliditeit -> handicap tijdens contact met andere mensen
 Jaren 90 -> emancipatiebewegingen -> sociaal-politiek model van handicapcreatie of
handicapsituatie
 Handicap als resultaat van complexe wisselwerking tussen persoonlijke &
omgevingsfactoren
- Persoonlijke factoren bv leeftijd, geslacht, talenten,…
- Omgevingsfactoren bv organisatiemaatschappij, gangbare mentaliteit,
plaatselijke waarden & normen

 Handicap in sociaal-politieke model van handicapcreatie

,  Handicap is verbonden aan bepaalde situatie waarin iemand een hindernis
ondervindt om zijn levensgewoonten te realiseren. Onder levensgewoonten
verstaan we alle levensnoodzakelijke activiteiten van dagelijks leven, zoals
eten & drinken, toiletgang, persoonlijke verzorging, relaties, …
 Jaren 2000
- Effect van handicap is niet veralgemeen baar
- WHO brengt nieuwe versie van classificatiemodel
- ICF = international classification of functioning, disability and health



Invloed context & tijd
 Politieke, maatschappelijke & economische ontwikkelingen -> invloed op praktijk
 Macro-niveau beïnvloedt microniveau
 Ontwikkelingen binnen jeugdzorg, gehandicaptenzorg & onderwijs -> invloed op
jouw job als praktijkgerichte orthopedagoog


jeugdzorg
 Kinderbescherming (jaren 60-70): jongeren & ouderen vechten uithuisplaatsing aan
 Oprichting belangengroepen + steun van academici
 Oprichting JAC’s
 Focus op therapeutisch leefmilieu (leef-leersituatie)
 Groei individu door arbeid, creativiteit, inzet & persoonlijk contact
 Nadruk op rechten kinderen & ouders ( bv inzage dossier)
 Plaats voor eigen keuzes, nadruk op vraaggerichtheid
 Vraag naar intensieve gezinsgerichte hulpverlening


Gehandeicapten zorg
 Professionalisering (jaren 60-70)
 Leiding zorg in handen van academisch geschoolde orthopedagogen
 Pedagogische aanpak: wijze van wonen (geen ziekenhuiskarakter) & dagprogramma
 Gezinsgerichte ondersteuning: langer thuisblijven (vervoer met schoolbusjes)
 Focus op maatschappelijke intergratie van volwassenen: beleid wonen & sociale
werkvoorzieningen
 Aandacht voor persoonlijke ontplooiing & inbreng betrokkenen
 Strijd tegen segregatie
 Vergroten zelfstandigheid bewoner
 Wederzijdse verplichting ouders-voorziening
 Financiering door persoonsgebonden budget


Speciaal onderwijs in beweging
Nederland:



2

,  Ontwikkeling door opkomst scholen voor kinderen met leer- &
opvoedingsmogelijkheden (jaren 40, 15 types scholen) -> weg uit reguliere onderwijs
 Jaren 90: seregatie terugdringen door samenwerkingsverbanden tussen scholen
( kritiek op psychologen & klinisch werkende orthopedagogen)
 Beleidsmaatregelen, kansen van kinderen in reguliere onderwijs doen toenemen
 Oprichting diensten voor onderwijsbegeleiding
 Tegelijkertijd ook betere & meer gespecialiseerde voorzieningen voor speciaal
onderwijs
België:
 Jaren 70: oprichting scholen BO (buitengewoon onderwijs)
 Voordien: opvang in reguliere scholen in speciale klassen door extra
taakleerkrachten
 Differentiatie in onderwijscategorieën voor basisischoolleeftijd


Basishoudingen ten opzichte van pesonen die extra ondersteuning nodig
hebben
 Basishouding 1
 Gehandicapt = onvolwaardig = abnormaal
 Overlevers van natuurlijke selectie/ maatschappelijke selectie
 Horen niet huis in samenleving want bezeten
 Nadruk op medsiche behandeling
 Geïsoleeerde hulpverlening in geïsoleerde instituten in de marge van de
samenleving
 Uitstoting/segregatie van ‘ andere mensensoort’
 Diepe sporen achtergelaten in hedendaagse westerse cultuur &
beeldvorming
 Onbekend is onbemind
 Ontoegankelijk van maatschappij
 Onbegrip, vooroordelen & onwennigheid
 Basishouding 2
 Gehandicapten = sukkelaars, ongelukkigen
 We hebben medelijden
 Christelijk geïnspireerd/ nood aan zorg, liefdadigheid & barmhartigheid =
‘caritasgedachte’
 Enerzijds oprichting verzorgende initiatieven ( armenasielen,
verzorgingscentra)
 Anderzijds overleving als zwervende bedelaars
 Doel welgestelde burgers: bewijs eigen goedheid, persoonlijke
maatschappelijke carrière
 Verwachting rolgedrag ontvanger, dankbaarheid & onderdanigheid
 Liefdadigheid = verkapte vorm afwijzing
 Gunsten, geschenken, geldinzamelingen = gewetensussers
 Basishouding 3




3