Profiel: Penologie – SAMENVATTING
TEKSTEN – 2023/2024
Belangrijk:
- Ook Powerpoints leren
Examen: Schriftelijk examen, met gebruik van samenvatting
- Twee open vragen
1
,1. Dag 1: Voormiddag: Inleiding op straffen in de gemeenschap en justitiehuizen
1.1. Tekst 1: Beyens & Maes: Het lappendeken van tien jaar strafuitvoering in België
1.1.1. Straffen in de samenleving
Ruim palet aan geloofwaardige straffen in de samenleving
Reductionistisch gevangenisbeleid
Twee bijkomende autonome straffen ingevoerd
Toepassingen van straffen in gemeenschap gestegen
1.1.1.1. Nieuwe autonome straffen
Straf onder ET, Autonome werkstraf en autonome probatiestraf => Drie gemeenschapsgerichte
autonome hoofdstraffen (hiërarchie van strafzwaarte)
Potpourri II-wet 2006 => Wettelijke definitie van straf onder ET: Verplichting om gedurende
een door rechter bepaalde termijn aanwezig zijn op bepaald adres, behoudens toegestane
verplaatsingen of afwezigheden, waarbij gebruik gemaakt van elektronische middelen om dit
te controleren en waaraan voorwaarden worden gekoppeld
Autonome probatiestraf gedurende bepaalde termijn bijzondere voorwaarden na te leven
Rol van vonnisrechter bepekt tot bepalen van duur NIET bijzondere voorwaarden bepalen
Rol voor justitieassistenten en probatiecommissie
Sociale integratie en individualisering van straf twee belangrijke doelstellingen
Voornamelijk nadruk op strafcomponent
Justitiële begeleiding beperkt => Niet mogelijkheid om voorlichtingsrapport of
maatschappelijke enquête te maken + vertraging behandeling (vermijden)
Maatschappelijke voorlichtingsrapporten afgenomen => Vaak niet gebeuren => Beslisser
minder goed voorgelicht => Meestal niet goed op hoogte
1.1.1.2. Straffen in de samenleving in cijfers
Toename probatie + ET zonder begeleiding van justitie-assistent
Centra voor elektronisch toezicht kijkt toe op ET
2
,Zeer beperkt gebruik van ET als autonome straf
Merendeel van personen onder ET straf tot en met drie jaar
ET vaak ook vervanger van voorlopige hechtenis
Betrokkene 24/7 thuis moeten zitten en enkel woning mogen verlaten in kader van
onderzoek => Onder vuur als inhumane vorm
Geleid tot daling van aantal beklaagden dat in gevangenis verblijft maar net-widening
1.1.1.3. Organisatorische wijzigingen en verandering van het karakter van de straffen in de
samenleving
Justitiehuizen als autonome partners => Business proces reegineeringsplan
Verschillende werkmethoden onderzoeken => Standaardisering en stroomlijning van
afhandeling => ET als vervanger voor gevangenisstraffen tot en met drie jaar
Verandering in visie op inhoud en doelstelling van straf
Meer systemische doelstellingen => Ontvolking van gevangenissen
Controlerende / activerende vormen van straf
Retributie en afschrikking => Veel minder rehabilitatief of hulpverlenend perspectief
Bottoms, Rex en Robinson => Nieuwe generatie van gemeenschapsgerichte straffen
Gekenmerkt door een focus op een meer punitieve retoriek, stijgend beroep op
technologische controle, uitbesteden van verantwoordelijkheden aan organisaties
Inter agency cooperations and partnerships
Zonder begeleiding maar eerder opvolging of casemanagement
Toepassing gemeenschapsgerichte straffen sterk gerelateerd aan bestrijding
overbevolking gevangenissen en budgettaire bekommernissen
Justitiehuizen en het ET te communautarisering
Leiden tot ongerustheid en onzekerheid bij betrokken diensten en medewerkers => Personeelsverloop
Communautariseringsbeweging
Snelle, kordate en consequente opvolging van diegenen die regels overtreden met een focus
op responsabilisering en het beperken van recidive (recidivebeperking)
Daadkrachtige en consequente opvolging en monitoring van justitiabelen waarbij betere
multi-agency ketengerichte aanpak zal worden uitgewerkt en een evidence-based beleid
Justitieassistenten => Screening, risicotaxatie en risicomanagement
Nodige begeleiding en behandeling krijgen die inzet op recidivebeperking en re-integratie
1.1.2. Conclusie
Nieuwe wet gekomen die organisatie van het penitentiair personeel structureel reorganiseert
Terugdringen van overbevolking in gevangenis => Reductionistisch als expansionistische
middelen ingezet => Andere settingen en regime invullingen
Systematische verstrenging vast aan invrijheidstellingsbeleid voor zeer ernstige misdrijfplegers
3
, Niet- of gedeeltelijke uitvoering van gevangenisstraffen tot en met drie jaar => Kwaliteit
van strafuitvoering meer in vraag
Vandaag worden er middelen geïnvesteerd in bouwen van nieuwe gevangenissen en
toenemende privatisering
1.2. Tekst 2: Beyens & Roosen: Elektronische monitoring en re-integratie in België
1.2.1. Abstract
ET aanmoedigen van (re)integratie, oplossen van overbevolking in gevangenis en vergroten van
geloofwaardigheid van gevangenis
Technische controle prioriteit
1.2.2. Introductie
Radiofrequentie nieuwe technologieën
EM geloofwaardigheid van strafuitvoeringssysteem vergroten
Druk van gebrek aan gevangeniscapaciteit
1.2.3. Eerder onderzoek naar elektronisch toezicht in België
Problemen in strafrechtelijk beleid bestrijden
Belgische model omschreven als hyper individualized => Evenwicht tussen controle en toezicht
Menselijk toezicht als noodzakelijke aanvulling op technische controle om een humane
doelgerichte vorm van straf te vormen
Betrokkenheid van sociale assistenten
Informatieve, controlerende en ondersteunende taken vervullen
Werken rond thema’s die prominent in leven aanwezig zijn => Geïndividualiseerd
Noodzaak van face-to-face contact
Invoering van ET als autonome straftoemetingsoptie risico van netto-verbreding met zich meebrengen
Reductieve effect van gebruik van EM op grootte van voorlopige hechtenis populatie
GPS beschouwd als intensievere vorm van VI onder voorwaarden
Verhoogd risico op her-opsluiting in geval van niet naleving, te optimistische verwachtingen
ET ook impact op gezinsleden => Negatief => Ook leven van samenwonenden waarnemen
1.2.4. Wettelijk kader
Voorlopige hechtenis, veroordeling en strafuitvoering
Gevangenisstraf van meer dan drie jaar geregeld in wet externe rechtspositie
ET gebruikt als overgangsfase tussen gevangenisstraf en voorwaardelijke invrijheidsstelling
Opgelegd door strafuitvoeringsrechtbank 6 maanden voordat aanmerking komen voor VI
Criteria voldoen => O.a. sociaal onderzoeksrapport + toezicht voorwaarden
Toestemming van samenwonenden noodzakelijk
In overleg met gecontroleerde persoon tijdsschema opmaken
Gevangenisstraf van 3 jaar of minder geregeld in ministeriële omzendbrief
Standaardtijdschema
Veranderende afnemende rol voor justitie assistenten
Taak beperkt tot verstrekken van informatie over ET-procedures => Nemen contact
op met controleerde persoon => Na contact dienen ze een rapport in
Ook overleggen als er een overtreding is
Gevangenisstraffen van vier en acht maanden => Thuisdetentie met stemverificatie
4
TEKSTEN – 2023/2024
Belangrijk:
- Ook Powerpoints leren
Examen: Schriftelijk examen, met gebruik van samenvatting
- Twee open vragen
1
,1. Dag 1: Voormiddag: Inleiding op straffen in de gemeenschap en justitiehuizen
1.1. Tekst 1: Beyens & Maes: Het lappendeken van tien jaar strafuitvoering in België
1.1.1. Straffen in de samenleving
Ruim palet aan geloofwaardige straffen in de samenleving
Reductionistisch gevangenisbeleid
Twee bijkomende autonome straffen ingevoerd
Toepassingen van straffen in gemeenschap gestegen
1.1.1.1. Nieuwe autonome straffen
Straf onder ET, Autonome werkstraf en autonome probatiestraf => Drie gemeenschapsgerichte
autonome hoofdstraffen (hiërarchie van strafzwaarte)
Potpourri II-wet 2006 => Wettelijke definitie van straf onder ET: Verplichting om gedurende
een door rechter bepaalde termijn aanwezig zijn op bepaald adres, behoudens toegestane
verplaatsingen of afwezigheden, waarbij gebruik gemaakt van elektronische middelen om dit
te controleren en waaraan voorwaarden worden gekoppeld
Autonome probatiestraf gedurende bepaalde termijn bijzondere voorwaarden na te leven
Rol van vonnisrechter bepekt tot bepalen van duur NIET bijzondere voorwaarden bepalen
Rol voor justitieassistenten en probatiecommissie
Sociale integratie en individualisering van straf twee belangrijke doelstellingen
Voornamelijk nadruk op strafcomponent
Justitiële begeleiding beperkt => Niet mogelijkheid om voorlichtingsrapport of
maatschappelijke enquête te maken + vertraging behandeling (vermijden)
Maatschappelijke voorlichtingsrapporten afgenomen => Vaak niet gebeuren => Beslisser
minder goed voorgelicht => Meestal niet goed op hoogte
1.1.1.2. Straffen in de samenleving in cijfers
Toename probatie + ET zonder begeleiding van justitie-assistent
Centra voor elektronisch toezicht kijkt toe op ET
2
,Zeer beperkt gebruik van ET als autonome straf
Merendeel van personen onder ET straf tot en met drie jaar
ET vaak ook vervanger van voorlopige hechtenis
Betrokkene 24/7 thuis moeten zitten en enkel woning mogen verlaten in kader van
onderzoek => Onder vuur als inhumane vorm
Geleid tot daling van aantal beklaagden dat in gevangenis verblijft maar net-widening
1.1.1.3. Organisatorische wijzigingen en verandering van het karakter van de straffen in de
samenleving
Justitiehuizen als autonome partners => Business proces reegineeringsplan
Verschillende werkmethoden onderzoeken => Standaardisering en stroomlijning van
afhandeling => ET als vervanger voor gevangenisstraffen tot en met drie jaar
Verandering in visie op inhoud en doelstelling van straf
Meer systemische doelstellingen => Ontvolking van gevangenissen
Controlerende / activerende vormen van straf
Retributie en afschrikking => Veel minder rehabilitatief of hulpverlenend perspectief
Bottoms, Rex en Robinson => Nieuwe generatie van gemeenschapsgerichte straffen
Gekenmerkt door een focus op een meer punitieve retoriek, stijgend beroep op
technologische controle, uitbesteden van verantwoordelijkheden aan organisaties
Inter agency cooperations and partnerships
Zonder begeleiding maar eerder opvolging of casemanagement
Toepassing gemeenschapsgerichte straffen sterk gerelateerd aan bestrijding
overbevolking gevangenissen en budgettaire bekommernissen
Justitiehuizen en het ET te communautarisering
Leiden tot ongerustheid en onzekerheid bij betrokken diensten en medewerkers => Personeelsverloop
Communautariseringsbeweging
Snelle, kordate en consequente opvolging van diegenen die regels overtreden met een focus
op responsabilisering en het beperken van recidive (recidivebeperking)
Daadkrachtige en consequente opvolging en monitoring van justitiabelen waarbij betere
multi-agency ketengerichte aanpak zal worden uitgewerkt en een evidence-based beleid
Justitieassistenten => Screening, risicotaxatie en risicomanagement
Nodige begeleiding en behandeling krijgen die inzet op recidivebeperking en re-integratie
1.1.2. Conclusie
Nieuwe wet gekomen die organisatie van het penitentiair personeel structureel reorganiseert
Terugdringen van overbevolking in gevangenis => Reductionistisch als expansionistische
middelen ingezet => Andere settingen en regime invullingen
Systematische verstrenging vast aan invrijheidstellingsbeleid voor zeer ernstige misdrijfplegers
3
, Niet- of gedeeltelijke uitvoering van gevangenisstraffen tot en met drie jaar => Kwaliteit
van strafuitvoering meer in vraag
Vandaag worden er middelen geïnvesteerd in bouwen van nieuwe gevangenissen en
toenemende privatisering
1.2. Tekst 2: Beyens & Roosen: Elektronische monitoring en re-integratie in België
1.2.1. Abstract
ET aanmoedigen van (re)integratie, oplossen van overbevolking in gevangenis en vergroten van
geloofwaardigheid van gevangenis
Technische controle prioriteit
1.2.2. Introductie
Radiofrequentie nieuwe technologieën
EM geloofwaardigheid van strafuitvoeringssysteem vergroten
Druk van gebrek aan gevangeniscapaciteit
1.2.3. Eerder onderzoek naar elektronisch toezicht in België
Problemen in strafrechtelijk beleid bestrijden
Belgische model omschreven als hyper individualized => Evenwicht tussen controle en toezicht
Menselijk toezicht als noodzakelijke aanvulling op technische controle om een humane
doelgerichte vorm van straf te vormen
Betrokkenheid van sociale assistenten
Informatieve, controlerende en ondersteunende taken vervullen
Werken rond thema’s die prominent in leven aanwezig zijn => Geïndividualiseerd
Noodzaak van face-to-face contact
Invoering van ET als autonome straftoemetingsoptie risico van netto-verbreding met zich meebrengen
Reductieve effect van gebruik van EM op grootte van voorlopige hechtenis populatie
GPS beschouwd als intensievere vorm van VI onder voorwaarden
Verhoogd risico op her-opsluiting in geval van niet naleving, te optimistische verwachtingen
ET ook impact op gezinsleden => Negatief => Ook leven van samenwonenden waarnemen
1.2.4. Wettelijk kader
Voorlopige hechtenis, veroordeling en strafuitvoering
Gevangenisstraf van meer dan drie jaar geregeld in wet externe rechtspositie
ET gebruikt als overgangsfase tussen gevangenisstraf en voorwaardelijke invrijheidsstelling
Opgelegd door strafuitvoeringsrechtbank 6 maanden voordat aanmerking komen voor VI
Criteria voldoen => O.a. sociaal onderzoeksrapport + toezicht voorwaarden
Toestemming van samenwonenden noodzakelijk
In overleg met gecontroleerde persoon tijdsschema opmaken
Gevangenisstraf van 3 jaar of minder geregeld in ministeriële omzendbrief
Standaardtijdschema
Veranderende afnemende rol voor justitie assistenten
Taak beperkt tot verstrekken van informatie over ET-procedures => Nemen contact
op met controleerde persoon => Na contact dienen ze een rapport in
Ook overleggen als er een overtreding is
Gevangenisstraffen van vier en acht maanden => Thuisdetentie met stemverificatie
4
