Zelfstudie toegepaste voedingsleer: hoofdstuk 10 & 11
Hoofdstuk 10: alcohol
Inleiding
• Ethanol of ethylalcohol = alcohol voor consumptie
o Oplosbaar in water
o Kooktemp.: 78,37°C
o Dichtheid: 0,79 g/cm3
o Zuiverheid: 96%
o In gebonden vorm als ester of ether / in vrije vorm
o Bereid door vergisting van suikerhoudende producten of uit aardolie
o Enige alcohol dat geschikt is voor consumptie
• Methanol
o Toxisch !
o Niet geschikt voor consumptie
Voorkomen van alcohol in de voeding
• Alcohol = genotsmiddel
• Bier: 5g/100ml
• Wijn: 10g/100ml
• Aperitiefwijnen: 15-20g/100ml
• Gedistilleerde dranken: 40g/100ml
• Een ‘eenheid’ alcohol = 10g of 12,7ml ethanol
• à suikers toegevoegd à energieaanbreng stijgt!
• Weinig nuttige voedingsstoffen
• = lege caloriebron
• weinig vitaminen, macro- en micro-elementen
Fysiologie van alcohol
1. absorptie van alcohol
• alcohol wordt snel geabsorbeerd ter hoogte van de maag en dunne darm
o dmv. gewone diffusie
• absorptiesnelheid hangt af van:
A. de snelheid van de maagontleding
• lege maag à absorptie in 15-30 min
• volle maag à absorptie kan 1-3 uur duren
B. soort alcoholische drank
C. snelheid waarmee alcohol wordt gedronken
D. capaciteit van maag en darmen om alcohol te metaboliseren
• vrouwen meer onderhuids vet à alcohol wordt slecht geabsorbeerd
• vrouwen minder bloedvolume à alcoholpercentage in bloed hoger dan bij mannen
, 2. bloedalcoholconcentratie
• concentratie van alcohol in het bloed = bloedalcoholconcentratie (BAC)
o uitgedrukt in: aantal delen alcohol per 1000 delen bloed (promille %)
o berekenen: formule van Widmark
aantal gram zuivere alcohol
aantal liter bloed - afbraak
n : aantal gedronken glazen bier, wijn,…
V: volume per glas in cl
p: alcoholpercentage
1cl alcohol = 8g
m: lichaamsmassa in kg
r-factor (Widmakerfactor) = 0,68 voor mannen / 0,55 voor vrouwen
t: tijd in uren
beta-factor (verteringsfactor): gemiddelde waarde 0,17 promille per uur
• samengevat: alcoholconcentratie is afhankelijk van:
o hoeveelheid geconsumeerde alcohol
o tijdsduur waarover de inname verspreid is
o het al dan niet consumeren van andere voedingsmiddelen
(proteïnen vertragen de opname, lipiden vertragen de maaglediging)
o lichaamsmassa en de lichaamssamenstelling
o verlies via ademen, zweten en urineren
o samenstelling van de drank op zich
Gezondheidsaspecten van alcohol
1. problemen bij excessief alcoholgebruik
A. alcoholintoxicatie
o effecten op het centrale zenuwstelsel
§ op sterk geïntegreerde controlefuncties van het brein
§ geheugen, discriminatie, concentratie en inzicht onderdrukt
§ verlies van controlefuncties
§ toegenomen spraakzaamheid, bewegingsdrang en emotionele uitbarstingen
§ gewelddadigheid als gevolg van de emotionele uitbarstingen
o bij verdere intoxicatie wordt het zenuwstelsel volledig onderdrukt
§ slaperigheid
§ anesthesie, coma, onderdrukking ademhaling
o tekenen van alcoholvergiftiging
§ als gevolg van de daling beoordelingsvermogen en de motorische coördinatie
neemt het ongevalrisico evenredig toe
§ bij gevoelige personen na 2-3 consumpties al kans op ongeval
B. fysiologische afhankelijkheid (alcoholisme)
o langdurig hoog alcoholverbruik leidt tot:
§ fysiologische afhankelijkheid
• alcoholisme
§ ontwenningsverschijnselen van alcoholisme:
• beven & auditieve hallucinaties
• na 2-5 dagen: abstinentiesyndroom
Hoofdstuk 10: alcohol
Inleiding
• Ethanol of ethylalcohol = alcohol voor consumptie
o Oplosbaar in water
o Kooktemp.: 78,37°C
o Dichtheid: 0,79 g/cm3
o Zuiverheid: 96%
o In gebonden vorm als ester of ether / in vrije vorm
o Bereid door vergisting van suikerhoudende producten of uit aardolie
o Enige alcohol dat geschikt is voor consumptie
• Methanol
o Toxisch !
o Niet geschikt voor consumptie
Voorkomen van alcohol in de voeding
• Alcohol = genotsmiddel
• Bier: 5g/100ml
• Wijn: 10g/100ml
• Aperitiefwijnen: 15-20g/100ml
• Gedistilleerde dranken: 40g/100ml
• Een ‘eenheid’ alcohol = 10g of 12,7ml ethanol
• à suikers toegevoegd à energieaanbreng stijgt!
• Weinig nuttige voedingsstoffen
• = lege caloriebron
• weinig vitaminen, macro- en micro-elementen
Fysiologie van alcohol
1. absorptie van alcohol
• alcohol wordt snel geabsorbeerd ter hoogte van de maag en dunne darm
o dmv. gewone diffusie
• absorptiesnelheid hangt af van:
A. de snelheid van de maagontleding
• lege maag à absorptie in 15-30 min
• volle maag à absorptie kan 1-3 uur duren
B. soort alcoholische drank
C. snelheid waarmee alcohol wordt gedronken
D. capaciteit van maag en darmen om alcohol te metaboliseren
• vrouwen meer onderhuids vet à alcohol wordt slecht geabsorbeerd
• vrouwen minder bloedvolume à alcoholpercentage in bloed hoger dan bij mannen
, 2. bloedalcoholconcentratie
• concentratie van alcohol in het bloed = bloedalcoholconcentratie (BAC)
o uitgedrukt in: aantal delen alcohol per 1000 delen bloed (promille %)
o berekenen: formule van Widmark
aantal gram zuivere alcohol
aantal liter bloed - afbraak
n : aantal gedronken glazen bier, wijn,…
V: volume per glas in cl
p: alcoholpercentage
1cl alcohol = 8g
m: lichaamsmassa in kg
r-factor (Widmakerfactor) = 0,68 voor mannen / 0,55 voor vrouwen
t: tijd in uren
beta-factor (verteringsfactor): gemiddelde waarde 0,17 promille per uur
• samengevat: alcoholconcentratie is afhankelijk van:
o hoeveelheid geconsumeerde alcohol
o tijdsduur waarover de inname verspreid is
o het al dan niet consumeren van andere voedingsmiddelen
(proteïnen vertragen de opname, lipiden vertragen de maaglediging)
o lichaamsmassa en de lichaamssamenstelling
o verlies via ademen, zweten en urineren
o samenstelling van de drank op zich
Gezondheidsaspecten van alcohol
1. problemen bij excessief alcoholgebruik
A. alcoholintoxicatie
o effecten op het centrale zenuwstelsel
§ op sterk geïntegreerde controlefuncties van het brein
§ geheugen, discriminatie, concentratie en inzicht onderdrukt
§ verlies van controlefuncties
§ toegenomen spraakzaamheid, bewegingsdrang en emotionele uitbarstingen
§ gewelddadigheid als gevolg van de emotionele uitbarstingen
o bij verdere intoxicatie wordt het zenuwstelsel volledig onderdrukt
§ slaperigheid
§ anesthesie, coma, onderdrukking ademhaling
o tekenen van alcoholvergiftiging
§ als gevolg van de daling beoordelingsvermogen en de motorische coördinatie
neemt het ongevalrisico evenredig toe
§ bij gevoelige personen na 2-3 consumpties al kans op ongeval
B. fysiologische afhankelijkheid (alcoholisme)
o langdurig hoog alcoholverbruik leidt tot:
§ fysiologische afhankelijkheid
• alcoholisme
§ ontwenningsverschijnselen van alcoholisme:
• beven & auditieve hallucinaties
• na 2-5 dagen: abstinentiesyndroom
