De ruines van de bourgeoisie: van Crystal Palace tot Christopher Dresser.
1851-1880
0. Inleiding
· Ontwikkeling van de productiekrachten vernietigde de droombeelden van de vorige eeuw
· Architectuur als ingenieursconstructie → constructievormen bevrijd van de kunst →
fotografische weergave van de natuur
· Reclame: fantasie en fictie door montage
· Dialectisch denken = het zintuig van het historisch ontwaken: elk tijdperk droomt nu eenmaal niet
alleen het volgende, maar streeft al dromend naar een ontwaken
· Wareneconomie: monumenten van de bourgeoisie zien als ruïnes, nog voor ze zijn vervallen.
1. Industrialisatie
Crystal Palace
· Londen: grote tentoonstelling: prijsvraag architecturaal ontwerp
· Joseph Paxton → ontwerpt Crystal Palace
· Eerste paleis voor geïndustrialiseerde gebruiksvoorwerpen
· Architectonische typologie: glas en ijzer → wereldwijd overgenomen voor overdekte markten,
warenhuizen…
· Walter Benjamin:
· Voor het eerst bouwen met kunstmatig bouwmateriaal
· Men wil enkel ijzer gebruiken in doorgangsruimten (stations, hallen…), niet in woningbouw
· Shopping gebeurde hiervoor in passages
· Passage: met glas overdekte straten die twee hoofdstraten verbinden, staan symbool voor begin
consumentencultuur
· Crystal Palace: passage → glazen consumenten tempel (shopping-mall)
· Scharnierpunt publiek spectakel: het samenbrengen, ordenen en tentoonstellen van dagdagelijkse
gebruiksvoorwerpen en het voortstellen van shopping als een vorm van publiek vermaak en
toerisme.
· Voyeur die zich laat entertainen/verleiden tijdens wandelen
· Ijzer:
· Eerst gebruikt voor aanleg spoorwegen
, · Zeer uitzonderlijk gebruikt in tempels van de hoge cultuur
· Tentoonstelling in Crystal Palace: keerpunt in productie decoratieve objecten (The Great
Exhibition)
· 19de eeuw:
· Gekenmerkt door neostijlen
· Ook consensus over te weinig zorg aan vormgeving
· Kwantiteit > kwaliteit
· tweede helft van de 19de eeuw binnen de avant-garde: zoeken naar een evenwicht tussen
economisch rendement en ‘goede smaak’ → twee richtingen:
1. Arts & crafts beweging: traditie en ambacht
2. Voorlopers moderne beweging: industrie en esthetica verbinden
Time is money
· 19de eeuw: economisch:
· veelheid van nieuwe producten die industrieel vervaardigd worden
· Ingenieur = bedenker
· Ingenieur → staat symbool voor nieuwe maatschappij (ambachtsman heeft afgedaan)
· Ingenieur creëert product → bedenkt machine → eindproduct geproduceerd op grote
schaal → wareneconomie
· Wareneconomie = andere regels: time is money, reclame, marketing, vormgeving
· Singer:
1. Vormgeving wordt geassocieerd met fabriek → versieren met taferelen die thuishoren in
privé-kamers
→ industriële vormgeving → decoratieve vormgeving
2. Men kent de noodzaak niet voor het product
→ lagere sociale klasse stimuleren om op krediet te kopen
→ gericht op vrouwen (doelgroep)
→ begin marketing/ commerciële aanpak
Reproductie
· Constructie van grote hallen: meer ijzer en glas (invloed Crystal Palace)
· Londen: start bouw treinstations → ijzer
· Parijs: start bouw overdekte markt (inspo door Paxton)
· Hoogtepunt reproductie = doorbraak fotografie
· Fotografie: snelheid en accuraatheid van de werkelijkheid = nefast voor evolutie kunst
→ Schilders: op zoek naar ‘pure kunst’ <> fotografie: seriematig & realistisch
1851-1880
0. Inleiding
· Ontwikkeling van de productiekrachten vernietigde de droombeelden van de vorige eeuw
· Architectuur als ingenieursconstructie → constructievormen bevrijd van de kunst →
fotografische weergave van de natuur
· Reclame: fantasie en fictie door montage
· Dialectisch denken = het zintuig van het historisch ontwaken: elk tijdperk droomt nu eenmaal niet
alleen het volgende, maar streeft al dromend naar een ontwaken
· Wareneconomie: monumenten van de bourgeoisie zien als ruïnes, nog voor ze zijn vervallen.
1. Industrialisatie
Crystal Palace
· Londen: grote tentoonstelling: prijsvraag architecturaal ontwerp
· Joseph Paxton → ontwerpt Crystal Palace
· Eerste paleis voor geïndustrialiseerde gebruiksvoorwerpen
· Architectonische typologie: glas en ijzer → wereldwijd overgenomen voor overdekte markten,
warenhuizen…
· Walter Benjamin:
· Voor het eerst bouwen met kunstmatig bouwmateriaal
· Men wil enkel ijzer gebruiken in doorgangsruimten (stations, hallen…), niet in woningbouw
· Shopping gebeurde hiervoor in passages
· Passage: met glas overdekte straten die twee hoofdstraten verbinden, staan symbool voor begin
consumentencultuur
· Crystal Palace: passage → glazen consumenten tempel (shopping-mall)
· Scharnierpunt publiek spectakel: het samenbrengen, ordenen en tentoonstellen van dagdagelijkse
gebruiksvoorwerpen en het voortstellen van shopping als een vorm van publiek vermaak en
toerisme.
· Voyeur die zich laat entertainen/verleiden tijdens wandelen
· Ijzer:
· Eerst gebruikt voor aanleg spoorwegen
, · Zeer uitzonderlijk gebruikt in tempels van de hoge cultuur
· Tentoonstelling in Crystal Palace: keerpunt in productie decoratieve objecten (The Great
Exhibition)
· 19de eeuw:
· Gekenmerkt door neostijlen
· Ook consensus over te weinig zorg aan vormgeving
· Kwantiteit > kwaliteit
· tweede helft van de 19de eeuw binnen de avant-garde: zoeken naar een evenwicht tussen
economisch rendement en ‘goede smaak’ → twee richtingen:
1. Arts & crafts beweging: traditie en ambacht
2. Voorlopers moderne beweging: industrie en esthetica verbinden
Time is money
· 19de eeuw: economisch:
· veelheid van nieuwe producten die industrieel vervaardigd worden
· Ingenieur = bedenker
· Ingenieur → staat symbool voor nieuwe maatschappij (ambachtsman heeft afgedaan)
· Ingenieur creëert product → bedenkt machine → eindproduct geproduceerd op grote
schaal → wareneconomie
· Wareneconomie = andere regels: time is money, reclame, marketing, vormgeving
· Singer:
1. Vormgeving wordt geassocieerd met fabriek → versieren met taferelen die thuishoren in
privé-kamers
→ industriële vormgeving → decoratieve vormgeving
2. Men kent de noodzaak niet voor het product
→ lagere sociale klasse stimuleren om op krediet te kopen
→ gericht op vrouwen (doelgroep)
→ begin marketing/ commerciële aanpak
Reproductie
· Constructie van grote hallen: meer ijzer en glas (invloed Crystal Palace)
· Londen: start bouw treinstations → ijzer
· Parijs: start bouw overdekte markt (inspo door Paxton)
· Hoogtepunt reproductie = doorbraak fotografie
· Fotografie: snelheid en accuraatheid van de werkelijkheid = nefast voor evolutie kunst
→ Schilders: op zoek naar ‘pure kunst’ <> fotografie: seriematig & realistisch
