PSYCHOLOGIE – HT 3 Behaviorisme
1. Uitgangspunten..................................................................................................................................2
2. Het mensbeeld in het behaviorisme...................................................................................................2
3. Leerprocessen....................................................................................................................................2
3.1. Klassiek conditoneren.................................................................................................................2
3.1.1. Leerweten van Klassieke Conditonering.............................................................................2
3.2. Operante Conditonereng de wet van het efect......................................................................2
3.2.1. Leerweten van Operante Conditonering............................................................................3
3.3. Modelleren..................................................................................................................................3
4. Nieuwe ontwikkelingen in leerpsychologie........................................................................................3
5. Verklaren van psychische stoornissen................................................................................................3
6. Toepassingen in hulpverlening & opvoeding......................................................................................4
6.1. Gedragsanalyse of functeanalyse...............................................................................................4
6.2. Registrateopdachten..................................................................................................................5
6.3. Beloningssystemen......................................................................................................................5
6.4. Exposuretechnieken....................................................................................................................5
6.4.1. Systematsche desensitsate................................................................................................5
6.4.2. Aversietherapie.....................................................................................................................6
6.5. Sociale vaardigheidstrainingen....................................................................................................6
6.5.1. Groepstherapie.....................................................................................................................6
1
, 1. Uitgangspunten
- Objectieve kennisveweewving staat centraal: waarneembaar gedrag
- Leewpwocessen verklaren het gedrag
- Geen pwincipieel ondewscheid tussen mensen en diewen
- Een kind komt onbeschreven ter wereld Tabula wasa
- Complex gedrag kun je opknippen in kleine stukjes: Reductie
2. Het mensbeeld in het behaviowisme
- Niet jijzelf, maar de omgeving stuurt je gedrag door middel van leerprocessen.
- Alles wat iemand kan, is geleerd, immers hij komt blanco ter wereld.
- Leerprocessen bij mensen verschillen niet principieel met die van dieren.
- Leerprocessen bij kinderen verschillen niet principieel met die van volwassenen.
3. Leewpwocessen
3.1. Klassiek conditionewen
Klassiek conditionewen bouet op een al aaneezige wefee. Het is direct na de geboorte al
aantoonbaar. Recente experimenten tonen het al aan bij het ongeboren kind
Het is gebaseerd op een associatie tussen teee stimuli en het leerproces verloopt vaak onbeeust en
automatisch. Aan en aferen van angstgevoelens kan a.d.h.v klassieke conditonering. De refex dat
angsten worden ontstaan fight and fight weactie die refecte die aangeboren is kan
verantwoordelijk zijn voor bepaalde angsten maar je kan dit aferen.
Bv. hond van Pavlov
3.1.1. Leeweetten van Klassieke Conditionewing
- Stimulusdiscwiminatie: Bang voor honden → bang voor blafende honden
- Stimulusgenewalisatie: Bang voor slangen → bang voor slangen en palingen
- Contiguïteit : Ongeconditoneerde en geconditoneerde stmulus volgen elkaar snel op in tjd
- Eetinctie: Uitdoving wanneer de geconditoneerde stmulus herhaaldelijk wordt aangeboden
zonder de ongeconditoneerde stmulus
3.2. Opewante Conditioneweng = de eet van het efect
Wet van het efect: Gedrag (responsen) dat leidt tot pretge gevolgen wordt herhaald, gedrag
(responsen) dat leidt tot onpretge gevolgen blijf voortaan achterwege.
Consequentes op gesteld gedrag:
2
, 3.2.1. Leeweetten van Opewante Conditionewing
- Gedrag doof uit door het te negeren (eetinctie)
- Gedrag lokt meestal meewdewe consequenties uit
- Zo nu en dan belonen werkt beter dan altjd belonen
- Snelle efecten werken beter
- Belonen eewkt betew dan stwafen
3.3. Modellewen
Modellewen: leren door het gedrag van iemand anders te observeren en dit vervolgens na te doen.
Beschreven door A. Banduwa met experiment over aanleren van agressief gedrag. Games spelen
waar veel agressie is. Als het kind beloond wordt door geweld heef het negatef efect op kinderen,
kopieerkans is groot; agressoren worden in ogen van kinderen beloond.
Belangrijk principe uit opvoeding is voow-leven: positef gedrag van de ouders zorgt voor positef
gedrag van de kinderen.
4. Nieuee onteikkelingen in leewpsychologie
Klassiek behaviorisme bestaat niet meer Neobehaviowisme is een moderne variant
- Aandacht voor intewveniëwende vawiabelen: variabelen tussen stmulus en respons
- Meer aandacht voor inhoud van black boe: onderzoek naar cognite en hersenen
- Het gaat meer om lewen van betekenissen en uitoefenen van contwole
5. Vewklawen van psychische stoownissen
Aangeleerde hulpeloosheid verklaart depressie Depwessief gedwag ontstaat omdat op nowmaal
gedwag geen pwetge consequenties volgen.
Angsten worden altjd aangeleerd door een koppeling te maken met een pwikkel. Bv spinnenfobie
- Een (spinnen)fobie ontstaat door klassiek conditoneren
- Een fobie blijf bestaan door operant conditoneren (vermijdingsleren) Fight en fight
reacte
- Doordat spinnen worden vermeden, word je niet angstg (wet van efect)
Stwaf en beloning maken dat het gedwag in stand eowd gehouden. Mensen met een fobie belonen
zichzelf door het te vermijden, hierdoor staan angsten onder controle van negateve beloningen
vewmijdingslewen.
3
, 6. Toepassingen in hulpvewlening & opvoeding
6.1. Gedwagsanalyse of functieanalyse
Gedwagsanalyse: problematsche gedragingen van de cliënt worden in kaart gebracht samen met de
situates die ze uitlokken
- Tekort aan gedrag: weinig sociaal
- Teveel aan gedrag: agressief, woede, fel reageren
Van onnauekeuwige en algemene intewpwetatie naaw obsewveewbaaw en meetbaaw: concentrate op
één bepaald aspect om dit te meten a.d.h.v. observate. Bij het meten leten op:
- Frequente: hoe vaak stelt zich dat gedrag, hoe groot is het probleem
- Tijdsduur: duur, hoe lang
- Intensiteit: intens gedrag
- Omvang: zeer ernstg of minder ernstg
Bij meten ook afwegen:
- Leefijd en ontwikkelingsniveau
- Het verloop van het ontwikkelingsproces
- Sekse
- Actuele omstandigheden
- Sociale achtergrond
Gedwag met pwetge consequentie gaat ewvoow zowgen dat het zelfde gedwag een hoge
fwequentie heef. Problematsch gedrag wordt vaak vertoond omdat het aandacht oplevert dit moet
men negeren. Positeve straf dient vermeden te worden.
Ritssluitingsefect: In de opvoeding zie je vaak dat het gedrag van het kind en het gedrag van de
opvoeder elkaar wederzijds versterken. Handelingen van de twee personen grijpen in elkaar en
vormen één sterk geheel. Zoals een ritssluitng.
Tegelijk observeer je ook de factoren die een rol spelen als stmuli of consequentes S-O-R-C
schema
Als de observate achter de rug is maak je een nullijn
Conclusie: Doow gedwagsanalyse inzicht in eelke situaties pwoblematisch gedwag vewtoond eowdt.
Soms dient de situatie vewandewd te eowden.
4
1. Uitgangspunten..................................................................................................................................2
2. Het mensbeeld in het behaviorisme...................................................................................................2
3. Leerprocessen....................................................................................................................................2
3.1. Klassiek conditoneren.................................................................................................................2
3.1.1. Leerweten van Klassieke Conditonering.............................................................................2
3.2. Operante Conditonereng de wet van het efect......................................................................2
3.2.1. Leerweten van Operante Conditonering............................................................................3
3.3. Modelleren..................................................................................................................................3
4. Nieuwe ontwikkelingen in leerpsychologie........................................................................................3
5. Verklaren van psychische stoornissen................................................................................................3
6. Toepassingen in hulpverlening & opvoeding......................................................................................4
6.1. Gedragsanalyse of functeanalyse...............................................................................................4
6.2. Registrateopdachten..................................................................................................................5
6.3. Beloningssystemen......................................................................................................................5
6.4. Exposuretechnieken....................................................................................................................5
6.4.1. Systematsche desensitsate................................................................................................5
6.4.2. Aversietherapie.....................................................................................................................6
6.5. Sociale vaardigheidstrainingen....................................................................................................6
6.5.1. Groepstherapie.....................................................................................................................6
1
, 1. Uitgangspunten
- Objectieve kennisveweewving staat centraal: waarneembaar gedrag
- Leewpwocessen verklaren het gedrag
- Geen pwincipieel ondewscheid tussen mensen en diewen
- Een kind komt onbeschreven ter wereld Tabula wasa
- Complex gedrag kun je opknippen in kleine stukjes: Reductie
2. Het mensbeeld in het behaviowisme
- Niet jijzelf, maar de omgeving stuurt je gedrag door middel van leerprocessen.
- Alles wat iemand kan, is geleerd, immers hij komt blanco ter wereld.
- Leerprocessen bij mensen verschillen niet principieel met die van dieren.
- Leerprocessen bij kinderen verschillen niet principieel met die van volwassenen.
3. Leewpwocessen
3.1. Klassiek conditionewen
Klassiek conditionewen bouet op een al aaneezige wefee. Het is direct na de geboorte al
aantoonbaar. Recente experimenten tonen het al aan bij het ongeboren kind
Het is gebaseerd op een associatie tussen teee stimuli en het leerproces verloopt vaak onbeeust en
automatisch. Aan en aferen van angstgevoelens kan a.d.h.v klassieke conditonering. De refex dat
angsten worden ontstaan fight and fight weactie die refecte die aangeboren is kan
verantwoordelijk zijn voor bepaalde angsten maar je kan dit aferen.
Bv. hond van Pavlov
3.1.1. Leeweetten van Klassieke Conditionewing
- Stimulusdiscwiminatie: Bang voor honden → bang voor blafende honden
- Stimulusgenewalisatie: Bang voor slangen → bang voor slangen en palingen
- Contiguïteit : Ongeconditoneerde en geconditoneerde stmulus volgen elkaar snel op in tjd
- Eetinctie: Uitdoving wanneer de geconditoneerde stmulus herhaaldelijk wordt aangeboden
zonder de ongeconditoneerde stmulus
3.2. Opewante Conditioneweng = de eet van het efect
Wet van het efect: Gedrag (responsen) dat leidt tot pretge gevolgen wordt herhaald, gedrag
(responsen) dat leidt tot onpretge gevolgen blijf voortaan achterwege.
Consequentes op gesteld gedrag:
2
, 3.2.1. Leeweetten van Opewante Conditionewing
- Gedrag doof uit door het te negeren (eetinctie)
- Gedrag lokt meestal meewdewe consequenties uit
- Zo nu en dan belonen werkt beter dan altjd belonen
- Snelle efecten werken beter
- Belonen eewkt betew dan stwafen
3.3. Modellewen
Modellewen: leren door het gedrag van iemand anders te observeren en dit vervolgens na te doen.
Beschreven door A. Banduwa met experiment over aanleren van agressief gedrag. Games spelen
waar veel agressie is. Als het kind beloond wordt door geweld heef het negatef efect op kinderen,
kopieerkans is groot; agressoren worden in ogen van kinderen beloond.
Belangrijk principe uit opvoeding is voow-leven: positef gedrag van de ouders zorgt voor positef
gedrag van de kinderen.
4. Nieuee onteikkelingen in leewpsychologie
Klassiek behaviorisme bestaat niet meer Neobehaviowisme is een moderne variant
- Aandacht voor intewveniëwende vawiabelen: variabelen tussen stmulus en respons
- Meer aandacht voor inhoud van black boe: onderzoek naar cognite en hersenen
- Het gaat meer om lewen van betekenissen en uitoefenen van contwole
5. Vewklawen van psychische stoownissen
Aangeleerde hulpeloosheid verklaart depressie Depwessief gedwag ontstaat omdat op nowmaal
gedwag geen pwetge consequenties volgen.
Angsten worden altjd aangeleerd door een koppeling te maken met een pwikkel. Bv spinnenfobie
- Een (spinnen)fobie ontstaat door klassiek conditoneren
- Een fobie blijf bestaan door operant conditoneren (vermijdingsleren) Fight en fight
reacte
- Doordat spinnen worden vermeden, word je niet angstg (wet van efect)
Stwaf en beloning maken dat het gedwag in stand eowd gehouden. Mensen met een fobie belonen
zichzelf door het te vermijden, hierdoor staan angsten onder controle van negateve beloningen
vewmijdingslewen.
3
, 6. Toepassingen in hulpvewlening & opvoeding
6.1. Gedwagsanalyse of functieanalyse
Gedwagsanalyse: problematsche gedragingen van de cliënt worden in kaart gebracht samen met de
situates die ze uitlokken
- Tekort aan gedrag: weinig sociaal
- Teveel aan gedrag: agressief, woede, fel reageren
Van onnauekeuwige en algemene intewpwetatie naaw obsewveewbaaw en meetbaaw: concentrate op
één bepaald aspect om dit te meten a.d.h.v. observate. Bij het meten leten op:
- Frequente: hoe vaak stelt zich dat gedrag, hoe groot is het probleem
- Tijdsduur: duur, hoe lang
- Intensiteit: intens gedrag
- Omvang: zeer ernstg of minder ernstg
Bij meten ook afwegen:
- Leefijd en ontwikkelingsniveau
- Het verloop van het ontwikkelingsproces
- Sekse
- Actuele omstandigheden
- Sociale achtergrond
Gedwag met pwetge consequentie gaat ewvoow zowgen dat het zelfde gedwag een hoge
fwequentie heef. Problematsch gedrag wordt vaak vertoond omdat het aandacht oplevert dit moet
men negeren. Positeve straf dient vermeden te worden.
Ritssluitingsefect: In de opvoeding zie je vaak dat het gedrag van het kind en het gedrag van de
opvoeder elkaar wederzijds versterken. Handelingen van de twee personen grijpen in elkaar en
vormen één sterk geheel. Zoals een ritssluitng.
Tegelijk observeer je ook de factoren die een rol spelen als stmuli of consequentes S-O-R-C
schema
Als de observate achter de rug is maak je een nullijn
Conclusie: Doow gedwagsanalyse inzicht in eelke situaties pwoblematisch gedwag vewtoond eowdt.
Soms dient de situatie vewandewd te eowden.
4
