Mavo Samenvatting : Examenst of Biologie

Mavo Samenvatting : Examenst of Biologie. (dit is de minimale stof, je zult de boeken moeten gebruiken om alle stof goed door te nemen – leer de plaatjes uit je boek) Samenvatting “Organen en cellen” Er zijn 4 groepen organismen: (organismen zijn levende wezens) - Planten (producenten - maken zuurstof en glucose) - Dieren (consumenten – planteneters, vleeseters, alleseters) - Schimmels (reducenten – maken van organische stoffen, anorganische stoffen) - Bacterien (reducenten – maken van organische stoffen, anorganische stoffen) Alle organismen hebben dezelfde levensverschijnselen: - Bewegen, -ademhalen, -voeden, -voortplanten, -uitscheiden, -groeien, -waarnemen -reageren op prikkels Van groot naar klein: * Organisme = levend wezen (Plant, dier, schimmel, bacterie) * Orgaanstelsel = groep van samenwerkende organen (bijv. ademhalingsstelsel, * Orgaan = deel van een organisme met een of meerdere functies * Weefsel = groep cellen met dezelfde vorm en functie (bijv. beenweefsel, * Cel Borstholte: hart, longen – worden beschermd door ribben Middenrif = spierwand die borstholte en buikholte scheidt (aorta, onderste holle ader en slokdarm gaan hier doorheen) Buikholte: darmen, lever, nieren, maag Bij veel weefsels zoals beenweefsel ligt tussen de cellen de tussencelstof; dit is dood materiaal Orgaanstelsel: Functie: Skelet = beenderstelsel Stevigheid, vorm, bescherming en beweging mogelijk maken Spierstelsel Bewegen Verteringsstelsel Voedsel kleiner maken en opnemen in het bloed Ademhalingsstelsel Zuurstof opnemen en koolstofdioxide afgeven aan de lucht Bloedvatenstelsel Vervoeren van zuurstof en voedingsstoffen naar de spieren/organen. Afvoeren van koolstofdioxide en afvalstoffen Zenuwstelsel Informatie van je zintuigen naar je hersenen sturen en van je hersenen informatie naar je spieren sturen Verteringsstelsel beenderstelsel spierstelsel bloedvatenstelsel ademhalingsstelsel zenuwstelsel De plantaardige cel bevat: Celkern regelt alles in de cel en bevat DNA Cytoplasma vloeistof in cel met opgeloste stoffen Celmembraan vliesje om cel dat boel bij elkaar houdt Vacuole blaasje gevuld met vocht dat zorgt voor stevigheid van de cel (turgor) Celwand stevige laag om de cel heen deze is moeilijk te verteren Plastiden = korrels in het cytoplasma. 3 soorten: Bladgroenkorrels zitten in groene deel van de plant fotosynthese uitvoeren Kleurstofkorrels geven rode/oranje/gele kleur aan bloem of vrucht Zetmeelkorrels kleurloos en zit zetmeel in opgeslagen Plastiden kunnen van het ene type naar het andere overgaan. Bijv. rijpen van tomaat: bladgroenkorrels veranderen in kleurstofkorrels Een dierlijke cel bevat:  Celkern (kernplasma en kernmembraan)  Cytoplasma  Celmembraan Celkern bevat chromosomen Chromosomen = DNA + eiwitten DNA bevat erfelijke eigenschappen 46 chromosomen van mens kun je ordenen in chromosomenportret Elke lichaamscel heeft “23 paar” chromosomen Cellen delen, vanwege groei en vervangen oude cellen dit is Mitose (gewone celdeling) Celdeling 2 stappen:  Kerndeling celkern in tweeën  Celdeling = mitose o Uit 1 moedercel ontstaan 2 dochtercellen met evenveel chromosomen, waarna cytoplasma wordt bijgevormd = plasmagroei Chromosoom wordt pas zichtbaar vlak voor deling cel (= spiraliseren)  Elk chromosoom bestaat nu uit twee DNA-ketens die aan elkaar vastzitten. Beide ketens zijn kopie van elkaar.  Tijdens celdeling gaan deze twee kopieën uit elkaar. Elk naar 1 van de 2 dochtercellen Opzet van een onderzoek 1) Probleemstelling formuleer je in een onderzoeksvraag 2) Je formuleert een veronderstelling (verwacht antwoord onderzoeksvraag) = hypothese 3) Werkplan met je onderzoeksopzet  gebruik een proefgroep en een controlegroep  voer een proef met grote aantallen uit  In een proef slechts 1 factor variëren 4) Resultaten: waarnemingen in grafieken/tabellen 5) Conclusie: wat is het antwoord op je onderzoeksvraag / klopte je hypothese? Examenvragen “organen en cellen” Samenvatting Ordening Ordenen = het indelen in groepen op basis van hetzelfde kenmerk Organismen kunnen we indelen in 4 rijken op basis van hun cellen: