Begrippenlijst 2023-2024
Middeleeuwen
Examen
Vraag 1,2 -> overzichtsvraag
Vraag 3 -> passage handboek
Vraag 4,5 -> Definities (personen/concepten)
Vraag 6 -> afbeeldingvraag
Vraag 7 -> broncitaat
Definieer in tijd en ruimte
- Soms via de eeuw
- 500-1000 -> Vroeg Middeleeuwen
- 1000-1300 -> Volle Middeleeuwen
- 1300-1500 -> Late Middeleeuwen
Les 02: Beyond Rome
Annona Romeins Afrika:
Letterlijk: 'aanvoer (van graan)
De gebruikelijke aanduiding was voor de graantransporten vanuit
de drie grote 'graanschuren' van het RR:
- Egypte
- De provincie Africa
- Het eiland Sicilië
Arianisme Christelijk is goddelijk maar komt voort van de Vader
Gaan zich afscheuren van de katholieke kerk
De Germanen gaan zich bekeren naar het Arianisme
Flavius Stilicho Als zoon van de Vandalenkoning en een Romeinse vrouw werd
Stilicho "semibarbarus (een halve barbaar) genoemd. Hij maakte
onder keizer Theodosius een glanzende militaire carrière, die
uitmondde in zijn benoeming tot opperbevelhebber van de
Romeinse legioenen in het Westen
Neoplatonisme Eén Goddelijke kracht
Mystici Persoonlijke contact Godheid
Renovatio Imperii Na 476 maakten de Oost-Romeinse keizers aanspraak op herstel
en vernieuwing van het keizerrijk -> Justinianus I.
Corpus Juris Civilis Het Corpus Juris Civilis is de moderne naam voor een verzameling
fundamentele werken in de jurisprudentie, uitgegeven van 529 tot
534 in opdracht van de Byzantijnse keizer Justinianus I.
Multitudo vulgi Over de Lombarden: "een grote hoop gemengde volkeren"
promiscui (6e eeuw)
Theophylact Over Hunnen en Turken: 'De Hunnen, die in het Noordoosten
Simocatta (7e eeuw) [t.o.v. Constantinopel) wonen en die door de Perzen Turken
genoemd worden'
Barbaroi Barbaren
Sedentair Met een vast verblijfplaats
, Begrippenlijst 2023-2024
Middeleeuwen
Nomadisch Zonder een vast verblijfplaats
Chiefsdoms Hoofdmanschappen: kenmerken zich door de vorming van lokale
elites, in dit geval krijgsheren en jun families, die hun lokale
machtpositie verdedigen met behulp van gewapende volgelingen,
die ui de opbrengst van krijgsbuit of tribuut werden beloond
Gefolgschaft Romeinse bronnen noemde zo'n gewapende gevolg van een lokale
of regionale 'comitatus', maar in de moderne literatuur is de Duitse
term gangbaarder
Ethnogenese + Etnisch Het proces waardoor een groep mensen etnisch verschillend wordt
+
Betrekking hebbende op een volk of bevolkingsgroep
Foederatie Germanen die onderdeel waren geworden van het Romeinse rijk,
met name van het Romeinse leger
Visigoten Hier richten de Goten in 418 een eigen koninkrijk in, met als
hoofdstad Toulouse. Om deze Goten in Aquitanië te
onderscheiden van de groepen Goten die in het oostelijke rijksdeel
en in de door de Hunnen beheerste gebieden woonden, spreken
moderne auteurs gewoonlijk van Visigoten (rond midden 6e E)
Alarik 410: de Gotische huurlingen vonden een nieuwe leider in Alarik,
een jonge militair van hogere komaf. Zoon van Theodosius
verleent hem de status van foederati en de generaalstitel
DO-UT-DES Belang van persoonlijke relatie en wederkerigheid in alle aspecten
van de samenleving
The end of Civilisation De einde van de Romeinse beschaving
Les 03: Religie
Theocratie Volgens zowel de joods-christelijke als islamitische traditie is alle
wettelijke gezag over mensen uiteindelijk direct afkomstig direct
afkomstig van God, wat maakt dat de hoogste gezagdragers in de
wereld alleen aan God verantwoording verschuldigd zijn
Caesaropapisme Deze visie was de hoogste wereldlijke leider ex officio het hoofd
van de kerk in zijn machtsgebied -> dit sloot naadloos aan bij de
antieke Romeinse opvatting over de rol van de keizer
Hiërocratie Diametraal tegenover de caesaropapistische visie stond de
hiërocratische visie, die het gezag primaat o, de wereld toekende
aan de hoogste kerkelijke autoriteit
, Begrippenlijst 2023-2024
Middeleeuwen
- Kerkelijke leider is gelijk aan hoofd wereld
Dualisme (tussen kerk Religie en kerk hebben een eigen sfeer
en staat)
- Wereldlijke macht blijft beperkt -> kerk heeft nooit
militaire macht waardoor het altijd afhankelijk bleef van
staat
Iconoclasme Beeldenstorm -> is het verzet tegen de verering van iconen,
waarbij om ideologische redenen beelden verwijderd of vernietigd
worden
Eigenkerkensysteem - De motieven achter de stichting van eigenkerken en
eigenkloosters waren velerlei
- Daarnaast verleende het bezit van een kerk of een kloosters
prestige en niet zelden genereerde jet inkomsten
- Bovendien bood het eigenkerksysteem aristocratische
geslachten de mogelijkheid om familiegoed in ongedeelde
staat te parkeren en buiten de grijpbare handen van
koningen te houden
Tienden Kerkelijke heffingen van tienden
- Een soort belasting op de agrarische productie, die was
geënt op het oudtestamentische gebod om jaarlijks 1/10e
deel van alle opbrengsten van het land te offeren aan God
Bisschop In de vroeg Middeleeuwen telde de geestelijkheid niet minder dan
acht wijdingsgraden -> de hoogste was bisschop, had alleen
leergezag
Van de hogere gewijden had de oorspronkelijk alleen de bisschop
leergezag, d.w.z. de bevoegdheid om de kerkelijke keer uit te
leggen
Civitas Verwees in de Oudheid, binnen de bestuursorganisatie van het
Romeinse Rijk, naar zowel een vorm van burgerschap als een
administratief gebied
Kanunniken Geestelijke die in monasteria woonden, werden clerici canonici
genoemd of simpelweg canonici
- Omdat zij zich strikt hielden aan de kerkelijke regels voor
geestelijken
Concilie van Nicea 325 werd de geloofsbelijdenis vastgesteld, de goddelijke natuur
Middeleeuwen
Examen
Vraag 1,2 -> overzichtsvraag
Vraag 3 -> passage handboek
Vraag 4,5 -> Definities (personen/concepten)
Vraag 6 -> afbeeldingvraag
Vraag 7 -> broncitaat
Definieer in tijd en ruimte
- Soms via de eeuw
- 500-1000 -> Vroeg Middeleeuwen
- 1000-1300 -> Volle Middeleeuwen
- 1300-1500 -> Late Middeleeuwen
Les 02: Beyond Rome
Annona Romeins Afrika:
Letterlijk: 'aanvoer (van graan)
De gebruikelijke aanduiding was voor de graantransporten vanuit
de drie grote 'graanschuren' van het RR:
- Egypte
- De provincie Africa
- Het eiland Sicilië
Arianisme Christelijk is goddelijk maar komt voort van de Vader
Gaan zich afscheuren van de katholieke kerk
De Germanen gaan zich bekeren naar het Arianisme
Flavius Stilicho Als zoon van de Vandalenkoning en een Romeinse vrouw werd
Stilicho "semibarbarus (een halve barbaar) genoemd. Hij maakte
onder keizer Theodosius een glanzende militaire carrière, die
uitmondde in zijn benoeming tot opperbevelhebber van de
Romeinse legioenen in het Westen
Neoplatonisme Eén Goddelijke kracht
Mystici Persoonlijke contact Godheid
Renovatio Imperii Na 476 maakten de Oost-Romeinse keizers aanspraak op herstel
en vernieuwing van het keizerrijk -> Justinianus I.
Corpus Juris Civilis Het Corpus Juris Civilis is de moderne naam voor een verzameling
fundamentele werken in de jurisprudentie, uitgegeven van 529 tot
534 in opdracht van de Byzantijnse keizer Justinianus I.
Multitudo vulgi Over de Lombarden: "een grote hoop gemengde volkeren"
promiscui (6e eeuw)
Theophylact Over Hunnen en Turken: 'De Hunnen, die in het Noordoosten
Simocatta (7e eeuw) [t.o.v. Constantinopel) wonen en die door de Perzen Turken
genoemd worden'
Barbaroi Barbaren
Sedentair Met een vast verblijfplaats
, Begrippenlijst 2023-2024
Middeleeuwen
Nomadisch Zonder een vast verblijfplaats
Chiefsdoms Hoofdmanschappen: kenmerken zich door de vorming van lokale
elites, in dit geval krijgsheren en jun families, die hun lokale
machtpositie verdedigen met behulp van gewapende volgelingen,
die ui de opbrengst van krijgsbuit of tribuut werden beloond
Gefolgschaft Romeinse bronnen noemde zo'n gewapende gevolg van een lokale
of regionale 'comitatus', maar in de moderne literatuur is de Duitse
term gangbaarder
Ethnogenese + Etnisch Het proces waardoor een groep mensen etnisch verschillend wordt
+
Betrekking hebbende op een volk of bevolkingsgroep
Foederatie Germanen die onderdeel waren geworden van het Romeinse rijk,
met name van het Romeinse leger
Visigoten Hier richten de Goten in 418 een eigen koninkrijk in, met als
hoofdstad Toulouse. Om deze Goten in Aquitanië te
onderscheiden van de groepen Goten die in het oostelijke rijksdeel
en in de door de Hunnen beheerste gebieden woonden, spreken
moderne auteurs gewoonlijk van Visigoten (rond midden 6e E)
Alarik 410: de Gotische huurlingen vonden een nieuwe leider in Alarik,
een jonge militair van hogere komaf. Zoon van Theodosius
verleent hem de status van foederati en de generaalstitel
DO-UT-DES Belang van persoonlijke relatie en wederkerigheid in alle aspecten
van de samenleving
The end of Civilisation De einde van de Romeinse beschaving
Les 03: Religie
Theocratie Volgens zowel de joods-christelijke als islamitische traditie is alle
wettelijke gezag over mensen uiteindelijk direct afkomstig direct
afkomstig van God, wat maakt dat de hoogste gezagdragers in de
wereld alleen aan God verantwoording verschuldigd zijn
Caesaropapisme Deze visie was de hoogste wereldlijke leider ex officio het hoofd
van de kerk in zijn machtsgebied -> dit sloot naadloos aan bij de
antieke Romeinse opvatting over de rol van de keizer
Hiërocratie Diametraal tegenover de caesaropapistische visie stond de
hiërocratische visie, die het gezag primaat o, de wereld toekende
aan de hoogste kerkelijke autoriteit
, Begrippenlijst 2023-2024
Middeleeuwen
- Kerkelijke leider is gelijk aan hoofd wereld
Dualisme (tussen kerk Religie en kerk hebben een eigen sfeer
en staat)
- Wereldlijke macht blijft beperkt -> kerk heeft nooit
militaire macht waardoor het altijd afhankelijk bleef van
staat
Iconoclasme Beeldenstorm -> is het verzet tegen de verering van iconen,
waarbij om ideologische redenen beelden verwijderd of vernietigd
worden
Eigenkerkensysteem - De motieven achter de stichting van eigenkerken en
eigenkloosters waren velerlei
- Daarnaast verleende het bezit van een kerk of een kloosters
prestige en niet zelden genereerde jet inkomsten
- Bovendien bood het eigenkerksysteem aristocratische
geslachten de mogelijkheid om familiegoed in ongedeelde
staat te parkeren en buiten de grijpbare handen van
koningen te houden
Tienden Kerkelijke heffingen van tienden
- Een soort belasting op de agrarische productie, die was
geënt op het oudtestamentische gebod om jaarlijks 1/10e
deel van alle opbrengsten van het land te offeren aan God
Bisschop In de vroeg Middeleeuwen telde de geestelijkheid niet minder dan
acht wijdingsgraden -> de hoogste was bisschop, had alleen
leergezag
Van de hogere gewijden had de oorspronkelijk alleen de bisschop
leergezag, d.w.z. de bevoegdheid om de kerkelijke keer uit te
leggen
Civitas Verwees in de Oudheid, binnen de bestuursorganisatie van het
Romeinse Rijk, naar zowel een vorm van burgerschap als een
administratief gebied
Kanunniken Geestelijke die in monasteria woonden, werden clerici canonici
genoemd of simpelweg canonici
- Omdat zij zich strikt hielden aan de kerkelijke regels voor
geestelijken
Concilie van Nicea 325 werd de geloofsbelijdenis vastgesteld, de goddelijke natuur
