1 Introductie ............................................................................................................................................... 1
2 Afwijkend gedrag ..................................................................................................................................... 4
3 Depressieve stoornissen........................................................................................................................... 8
Depressieve stoornis.......................................................................................................................... 10
Dysthyme stoornis ............................................................................................................................. 10
Premenstruele stemmingsstoornis ..................................................................................................... 10
4 Bipolaire stemmingsstoornissen............................................................................................................. 15
Bipolaire 1 stoornis............................................................................................................................ 16
Bipolaire 2 stoornis............................................................................................................................ 16
Cyclothyme stoornis .......................................................................................................................... 16
Rapid Cycling ..................................................................................................................................... 16
5 Angststoornissen.................................................................................................................................... 18
Paniekstoornis ................................................................................................................................... 18
Gegeneraliseerde angststoornis ......................................................................................................... 19
Specifieke fobie ................................................................................................................................. 19
Sociale angststoornis ......................................................................................................................... 19
Agorafobie ........................................................................................................................................ 19
6 Psychotrauma- en stressgerelateerde stoornissen.................................................................................. 21
Aanpassingsstoornis .......................................................................................................................... 21
Acute stressstoornis .......................................................................................................................... 21
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) .............................................................................................. 22
Complexe PTSS .................................................................................................................................. 23
7 Dissociatieve identiteitsstoornissen ....................................................................................................... 25
Dissociatieve identiteitsstoornis......................................................................................................... 25
Dissociatieve amnesie........................................................................................................................ 25
Depersonalisatie- of derealisatiestoornis ........................................................................................... 25
8 Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) ................................................................................................. 27
9 Schizofreniespectrumstoornissen........................................................................................................... 29
Kortdurende psychotische stoornis .................................................................................................... 30
Schizofrenie....................................................................................................................................... 30
Waanstoornis .................................................................................................................................... 31
,10 Persoonlijkheidsstoornissen ................................................................................................................... 34
Paranoïde .......................................................................................................................................... 35
Schizoïde ........................................................................................................................................... 35
Schizotypische ................................................................................................................................... 36
Antisociale ........................................................................................................................................ 37
Borderline ......................................................................................................................................... 37
Histrionische ..................................................................................................................................... 38
Narcistische....................................................................................................................................... 38
Vermijdende...................................................................................................................................... 39
Afhankelijke....................................................................................................................................... 39
Dwangmatige .................................................................................................................................... 40
11 Verslavingsstoornissen ........................................................................................................................... 41
Middelgerelateerde stoornissen ........................................................................................................ 43
Niet-middelgerelateerde stoornis ...................................................................................................... 44
12 Neurocognitieve stoornissen .................................................................................................................. 46
Delirium ............................................................................................................................................ 46
Beperkte en uitgebreide neurocognitieve stoornis ............................................................................. 49
Niet-aangeboren hersenaandoeningen .............................................................................................. 54
13 Voedings- en eetstoornissen .................................................................................................................. 58
Anorexia nervosa............................................................................................................................... 58
Boulimia nervosa............................................................................................................................... 58
Eetbuienstoornis ............................................................................................................................... 59
14 Slaap- en waakstoornissen ..................................................................................................................... 61
Insomnia ........................................................................................................................................... 61
Hypersomnolentiestoornis................................................................................................................. 62
Narcolepsie ....................................................................................................................................... 62
Ademhalingsgerelateerde slaapstoornissen ....................................................................................... 62
Slaap- en waakstoornissen gebonden aan circadiaanse ritmiek .......................................................... 63
Pavor Nocturnus................................................................................................................................ 63
Slaapwandelen .................................................................................................................................. 63
Remslaapstoornis .............................................................................................................................. 63
Nachtmerriestoornis.......................................................................................................................... 63
,15 Seksualiteitsstoornissen ......................................................................................................................... 66
Genderdysforie.................................................................................................................................. 66
Seksuele disfuncties .......................................................................................................................... 67
Parafilie en parafiele stoornissen ....................................................................................................... 69
16 Specifieke therapieën ............................................................................................................................. 71
17 Internationale tendensen ....................................................................................................................... 73
, Hoofdstuk 1: Introductie
1 Introductie
• Prevalentie:
• Hoe vaak komt een stoornis voor binnen de populatie?
• Zijn er verschillen tussen de groepen?
• Prognose:
• Wat verwachten we?
• Wat voorspellen we?
• Prodromen:
• De eerste tekenen dat een ziekte gaat ontstaan → waarschuwingssignalen
• Als we dit weten kunnen we op voorhand al ingrijpen
1.1 Psychopathologie
• Pathologie: ziekten
• Deelgebied van psychiatrie en klinische psychologie
• Psychiater verantwoordelijk voor medisch beleid
• Psycholoog verantwoordelijk voor de effectieve begeleiding
• Focus op afwijkende emoties, gedachten en gedrag
• Aandacht voor oorzaken en behandeling
Symptoom = uiting van onderliggend probleem.
Syndroom = verzameling van symptomen. (slaapproblemen, geheugenverlies)
Comorbiditeit = samengaan van verschillende syndromen.
1.2 Historiek
• Oudheid en middeleeuwen:
• Psychisch probleem werd gezien als gevolg van bovennatuurlijke krachten
• Men begreep niet waarom mensen anders waren
• 18e en 19e eeuw:
• Meer oog voor psychische klachten → nog geen behandeling
• Psychische ziekenhuizen in zeer slechte omstandigheden
• Vanaf 20e eeuw:
• Freud met psychoanalyse
• Medicatie voor psychische problemen
• 21e eeuw:
• Meer integratieve benadering (in zijn geheel bekijken)
• Aandacht voor medicatie en therapeutische stromingen
• Goede doen voor de cliënt
• Nog niet zo lang geleden:
• Men dacht dat als je de frontaalkwab beschadigde, de psychische problemen opgelost werden
• Homoseksualiteit werd vroeger gezien als psychiatrische stoornis
1.3 ‘Abnormaal’ of afwijkend gedrag
1.3.1 ‘Normaal’ gedrag
• Cultuur en opvoeding
• Sociaal wenselijke in samenleving
• Gedrag dat meest voorkomt
• Aangepaste emoties/gedrag dat tot de norm behoort
• Verbonden zijn met omgeving
1
2 Afwijkend gedrag ..................................................................................................................................... 4
3 Depressieve stoornissen........................................................................................................................... 8
Depressieve stoornis.......................................................................................................................... 10
Dysthyme stoornis ............................................................................................................................. 10
Premenstruele stemmingsstoornis ..................................................................................................... 10
4 Bipolaire stemmingsstoornissen............................................................................................................. 15
Bipolaire 1 stoornis............................................................................................................................ 16
Bipolaire 2 stoornis............................................................................................................................ 16
Cyclothyme stoornis .......................................................................................................................... 16
Rapid Cycling ..................................................................................................................................... 16
5 Angststoornissen.................................................................................................................................... 18
Paniekstoornis ................................................................................................................................... 18
Gegeneraliseerde angststoornis ......................................................................................................... 19
Specifieke fobie ................................................................................................................................. 19
Sociale angststoornis ......................................................................................................................... 19
Agorafobie ........................................................................................................................................ 19
6 Psychotrauma- en stressgerelateerde stoornissen.................................................................................. 21
Aanpassingsstoornis .......................................................................................................................... 21
Acute stressstoornis .......................................................................................................................... 21
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) .............................................................................................. 22
Complexe PTSS .................................................................................................................................. 23
7 Dissociatieve identiteitsstoornissen ....................................................................................................... 25
Dissociatieve identiteitsstoornis......................................................................................................... 25
Dissociatieve amnesie........................................................................................................................ 25
Depersonalisatie- of derealisatiestoornis ........................................................................................... 25
8 Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD) ................................................................................................. 27
9 Schizofreniespectrumstoornissen........................................................................................................... 29
Kortdurende psychotische stoornis .................................................................................................... 30
Schizofrenie....................................................................................................................................... 30
Waanstoornis .................................................................................................................................... 31
,10 Persoonlijkheidsstoornissen ................................................................................................................... 34
Paranoïde .......................................................................................................................................... 35
Schizoïde ........................................................................................................................................... 35
Schizotypische ................................................................................................................................... 36
Antisociale ........................................................................................................................................ 37
Borderline ......................................................................................................................................... 37
Histrionische ..................................................................................................................................... 38
Narcistische....................................................................................................................................... 38
Vermijdende...................................................................................................................................... 39
Afhankelijke....................................................................................................................................... 39
Dwangmatige .................................................................................................................................... 40
11 Verslavingsstoornissen ........................................................................................................................... 41
Middelgerelateerde stoornissen ........................................................................................................ 43
Niet-middelgerelateerde stoornis ...................................................................................................... 44
12 Neurocognitieve stoornissen .................................................................................................................. 46
Delirium ............................................................................................................................................ 46
Beperkte en uitgebreide neurocognitieve stoornis ............................................................................. 49
Niet-aangeboren hersenaandoeningen .............................................................................................. 54
13 Voedings- en eetstoornissen .................................................................................................................. 58
Anorexia nervosa............................................................................................................................... 58
Boulimia nervosa............................................................................................................................... 58
Eetbuienstoornis ............................................................................................................................... 59
14 Slaap- en waakstoornissen ..................................................................................................................... 61
Insomnia ........................................................................................................................................... 61
Hypersomnolentiestoornis................................................................................................................. 62
Narcolepsie ....................................................................................................................................... 62
Ademhalingsgerelateerde slaapstoornissen ....................................................................................... 62
Slaap- en waakstoornissen gebonden aan circadiaanse ritmiek .......................................................... 63
Pavor Nocturnus................................................................................................................................ 63
Slaapwandelen .................................................................................................................................. 63
Remslaapstoornis .............................................................................................................................. 63
Nachtmerriestoornis.......................................................................................................................... 63
,15 Seksualiteitsstoornissen ......................................................................................................................... 66
Genderdysforie.................................................................................................................................. 66
Seksuele disfuncties .......................................................................................................................... 67
Parafilie en parafiele stoornissen ....................................................................................................... 69
16 Specifieke therapieën ............................................................................................................................. 71
17 Internationale tendensen ....................................................................................................................... 73
, Hoofdstuk 1: Introductie
1 Introductie
• Prevalentie:
• Hoe vaak komt een stoornis voor binnen de populatie?
• Zijn er verschillen tussen de groepen?
• Prognose:
• Wat verwachten we?
• Wat voorspellen we?
• Prodromen:
• De eerste tekenen dat een ziekte gaat ontstaan → waarschuwingssignalen
• Als we dit weten kunnen we op voorhand al ingrijpen
1.1 Psychopathologie
• Pathologie: ziekten
• Deelgebied van psychiatrie en klinische psychologie
• Psychiater verantwoordelijk voor medisch beleid
• Psycholoog verantwoordelijk voor de effectieve begeleiding
• Focus op afwijkende emoties, gedachten en gedrag
• Aandacht voor oorzaken en behandeling
Symptoom = uiting van onderliggend probleem.
Syndroom = verzameling van symptomen. (slaapproblemen, geheugenverlies)
Comorbiditeit = samengaan van verschillende syndromen.
1.2 Historiek
• Oudheid en middeleeuwen:
• Psychisch probleem werd gezien als gevolg van bovennatuurlijke krachten
• Men begreep niet waarom mensen anders waren
• 18e en 19e eeuw:
• Meer oog voor psychische klachten → nog geen behandeling
• Psychische ziekenhuizen in zeer slechte omstandigheden
• Vanaf 20e eeuw:
• Freud met psychoanalyse
• Medicatie voor psychische problemen
• 21e eeuw:
• Meer integratieve benadering (in zijn geheel bekijken)
• Aandacht voor medicatie en therapeutische stromingen
• Goede doen voor de cliënt
• Nog niet zo lang geleden:
• Men dacht dat als je de frontaalkwab beschadigde, de psychische problemen opgelost werden
• Homoseksualiteit werd vroeger gezien als psychiatrische stoornis
1.3 ‘Abnormaal’ of afwijkend gedrag
1.3.1 ‘Normaal’ gedrag
• Cultuur en opvoeding
• Sociaal wenselijke in samenleving
• Gedrag dat meest voorkomt
• Aangepaste emoties/gedrag dat tot de norm behoort
• Verbonden zijn met omgeving
1
