Inhoud
~ handelingsgericht werken~ .................................................................................................................. 4
1.1 Soorten diagnostiek................................................................................................................. 4
1.2 diagnostische classificatiesystemen ........................................................................................ 4
1.3 recht op privacy en geheimhouding ........................................................................................ 6
1.4 handelingsgericht werken (HGW) en handelingsgerichte diagnostiek (HGD) ........................ 7
1.4.1 handelingsgericht werken ............................................................................................... 7
1.4.2 handelingsgerichte diagnostiek....................................................................................... 8
1.5 psycho-educatie .................................................................................................................... 11
~wat is opvoeden ~ ............................................................................................................................... 12
2.1 Wat is opvoeden.................................................................................................................... 12
2.2 Het opvoedingssysteem ........................................................................................................ 12
2.3 Opvoedingsmodellen ............................................................................................................ 13
2.4 Ouderlijke taken .................................................................................................................... 16
~Armoede~ ............................................................................................................................................ 17
3.1 Wanneer spreken we over armoede..................................................................................... 17
3.2 Schade door opgroeien in armoede ...................................................................................... 17
3.3 Soorten armoede................................................................................................................... 18
3.4 Hulpverlening ........................................................................................................................ 18
3.5 Bewindvoering....................................................................................................................... 19
3.6 afsluitend metafoor ............................................................................................................... 19
~KOPP/ KOAP kinderen & continuüm van opvoeden (VOS/ POS)~ ...................................................... 20
4.1 Kenmerken KOPP/ KOAP ....................................................................................................... 20
4.2 Prognose ................................................................................................................................ 22
4.3 Risicofactoren en beschermende factoren ........................................................................... 22
4.4 Aan de slag ............................................................................................................................ 24
4.5 zelfzorg .................................................................................................................................. 25
~Verstandelijke beperking~................................................................................................................... 27
5.1 Weetje! .................................................................................................................................. 27
5.2 Verstandelijke ontwikkelingsstoornis.................................................................................... 27
5.3 Seksuele ontwikkeling ........................................................................................................... 28
5.4 misbruik of grensoverschrijdend gedrag? ............................................................................. 29
5.5 verstandelijke ontwikkelingsstoornis .................................................................................... 29
5.6 Hulp aanvragen voor personen met een beperking ............................................................. 31
~hoogbegaafdheid~............................................................................................................................... 32
1
, 6.1 definitie ................................................................................................................................. 32
6.2 Verschillende modellen ......................................................................................................... 32
6.3 kenmerken............................................................................................................................. 34
6.4 ‘OF’ en ‘EN’ ............................................................................................................................ 36
6.5 begeleiding ............................................................................................................................ 37
~vijf ouderlijke taken~ ........................................................................................................................... 40
7.1 Aangaan ouder- kindrelatie ................................................................................................... 40
7.1.1 Aangaan ouder- kindrelatie ........................................................................................... 40
7.1.2 Adoptie .......................................................................................................................... 40
7.1.3 Pleegzorg ....................................................................................................................... 41
7.2 Opvoedingsstijl ...................................................................................................................... 42
7.2.1 Opvoedingsstijlen .......................................................................................................... 42
7.2.2 Opvoeden in andere culturen ....................................................................................... 43
7.2.3 Casussen ........................................................................................................................ 43
7.3 nieuwe tendensen in opvoeding ........................................................................................... 44
7.3.1 Maatschappelijke tendensen ........................................................................................ 44
7.3.2 verschillende ouders ..................................................................................................... 44
7.4 opvoedingsprogramma en opvoedingscontext..................................................................... 46
7.4.1 Contextuele visie ........................................................................................................... 46
7.4.2 Kinderopvang................................................................................................................. 47
7.4.3 Rol van grootouders ...................................................................................................... 48
7.5 bewaken kwaliteit ouderschap ............................................................................................. 50
~recht op privacy en geheimhouding, kinderrechten, drm en ijh~....................................................... 51
8.1 Recht op privacy en geheimhouding ..................................................................................... 51
8.2 Kinderrechten als referentiekader ........................................................................................ 51
8.3 decreet Rechtspositie Minderjarigen en Integrale Jeugdhulp .............................................. 52
~onderwijs in Vlaanderen vroeger en nu~ ............................................................................................ 55
9.1 Internationale invloeden op het onderwijs in Vlaanderen ................................................... 55
9.2 Onderwijs in Vlaanderen vroeger en nu................................................................................ 57
9.3 Onderwijs in Vlaanderen vandaag......................................................................................... 57
9.4 zorgcontinuüm ...................................................................................................................... 59
~diversiteit in onderwijs~ ...................................................................................................................... 61
10.1 Diversiteit .............................................................................................................................. 61
10.2 Concrete technieken ............................................................................................................. 61
10.2.1 groepsvorming............................................................................................................... 61
10.2.2 vierladenmodel.............................................................................................................. 63
2
,~de rol van psychologisch consulent in werkveld spp ~ ....................................................................... 64
~integrale jeugdhulpverlening (ijh): rtj en nrtj~ .................................................................................... 67
12.1 IJH vroeger en nu ................................................................................................................... 67
~radicalisering-games & sociale media~ ............................................................................................... 70
13.1 radicalisering ......................................................................................................................... 70
13.2 Games en sociale media ........................................................................................................ 71
~echtscheiding, eenoudergezin, nieuw samengesteld gezin~ .............................................................. 73
14.1 Gezinssamenstelling in Vlaanderen ...................................................................................... 73
14.1.1 Echtscheiding (of decohabitatie) ................................................................................... 73
14.1.2 Eenoudergezinnen......................................................................................................... 74
14.1.3 Nieuw samengestelde gezinnen .................................................................................... 74
14.2 Babo-preventie en interventie bij geweld in gezinnen ......................................................... 75
14.2.1 Achtergrond info ........................................................................................................... 75
~nieuwe autoriteit en geweldloos verzet ~(casus en dan advies geven).............................................. 76
15.1 Nieuwe autoriteit? ................................................................................................................ 76
15.2 Geweldloos verzet ................................................................................................................. 76
15.3 Waakzame zorg? ................................................................................................................... 78
15.4 NA en GV in de school en pedagogische context .................................................................. 79
3
, ~ handelingsgericht
werken~
1.1 Soorten diagnostiek
1. onderkennende diagnostiek (=classificerende diagnostiek)
“wat is er aan de hand?”
• screening
• diagnostisch onderzoek
2. differentiaaldiagnostiek (=differentiële diagnostiek)
“kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene al dan niet
van de andere stoornis?”
• meerdere stoornissen mogelijk
3. verklarende diagnostiek (= etiologische diagnostiek)
“wat is de oorzaak van dit probleem?”
• genetische
• neurobiologische
• neuropsychologische/ cognitieve analyseniveau
• er is een verband tussen het probleem en de verklaring
4. Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) (=indicerende diagnostiek)
“hoe kunnen we dit kind het best begeleiden?”
• informatie verzamelen
• ondersteuning, begeleiding, behandeling, …
• advies
1.2 diagnostische classificatiesystemen
wereldwijde diagnostiek =>
DSM => diagnostic and statistical manual of mental disorders: enkel psychiatrische aandoeningen
ICD => international classification of diseases for mortality and morbidity statistics: zowel psychiatrische als
fysieke aandoeningen
gelijkenissen:
• maken gemeenschappelijke taal mogelijk
• checklists per aandoening staan centraal
• basis voor ziektestatistieken
belangrijkste verschillen:
• DSM-5
− enkele psychiatrische stoornissen
− eerste editie in 1952
• ICD-11
− zowel somatische als psychiatrische aandoeningen
− eerste editie in 1893 (bestaat al veel langer)
4
,wereldwijde diagnostiek
=> wereldwijd worden boeken gebruikt, hangt af van land tot land
=> ze kijken naar welke systemen ze gebruiken
voor- en nadelen van classificeren
ICF/ ICF-CY
Internationale Classificatie van het menselijke Functioneren (ICF) = systeem dat ontwikkeld is om
informatie betreffende het functioneren van mensen, en de eventuele problemen die mensen bij dat
functioneren ondervinden, te organiseren en te registreren op basis van een coderingsstelsel (niet
vanbuiten wel begrijpen)
= Bio-psycho-sociaal
ICF beschrijft hoe mensen omgaan met hun gezondheidstoestand. Iemands gezondheid is met
behulp van de ICF te karakteriseren in lichaamsfuncties en anatomische eigenschappen, activiteiten
en participatie. Gezondheid is aldus te beschrijven vanuit lichamelijk, individueel en maatschappelijk
perspectief
ICF = omschrijven het functioneren van de persoon, rekening houdend met medische en
psychosociale factoren -> Bio-psychosociaal
5
, 1.3 recht op privacy en geheimhouding
GDPR
• “algemene verordening gegevensbescherming”
• Europese verordening
• Standaardisering verwerking persoonsgegevens
• 25 mei 2018
• Verving databeschermingsrichtlijn 1995
• Voorbeelden persoonsgegevens
− naam, adres, …
− => bij deze dingen hebben ander niets mee te maken, alleen als het echt nodig is
principes GDPR
• Transparantie
• Doelbeperking
• Gegevensbeperking
• Juistheid
• Bewaarbeperking
• Integriteit en vertrouwelijkheid
• Verantwoording
=> gegevens alleen met doel gebruikt worden, ze mogen niet worden doorgegeven, de gegevens
mogen alleen door jou gebruikt worden en door niemand anders
Privacyrechten betrokkenen zijn o.m.:
• recht op inzage
• recht op rectificatie en aanvulling
• recht op dataportabiliteit
• recht op beperking van verwerking
• recht op een menselijke blik bij besluiten
• recht van bezwaar
recht op privacy en geheimhouding:
• beroepsgeheim:
− beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliënten
aan hem prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie
− geldt voor:
▪ noodzakelijke vertrouwenspersonen
▪ vertrouwensberoep
− CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim
− Wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via een strafwetboek
• discretieplicht:
− de verplichting om bij het uitoefenen van zijn functie geen vertrouwelijke gegevens
vrij te geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen
− bij ambtenaren = ambtsgeheim
− discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst (zowel voor
alle werknemers als voor alle ambtenaren)
− leerkrachten, opvoeders hebben discretieplicht
− is onder meer ingeschreven in wet arbeidsovereenkomsten
• ambtsgeheim
6
~ handelingsgericht werken~ .................................................................................................................. 4
1.1 Soorten diagnostiek................................................................................................................. 4
1.2 diagnostische classificatiesystemen ........................................................................................ 4
1.3 recht op privacy en geheimhouding ........................................................................................ 6
1.4 handelingsgericht werken (HGW) en handelingsgerichte diagnostiek (HGD) ........................ 7
1.4.1 handelingsgericht werken ............................................................................................... 7
1.4.2 handelingsgerichte diagnostiek....................................................................................... 8
1.5 psycho-educatie .................................................................................................................... 11
~wat is opvoeden ~ ............................................................................................................................... 12
2.1 Wat is opvoeden.................................................................................................................... 12
2.2 Het opvoedingssysteem ........................................................................................................ 12
2.3 Opvoedingsmodellen ............................................................................................................ 13
2.4 Ouderlijke taken .................................................................................................................... 16
~Armoede~ ............................................................................................................................................ 17
3.1 Wanneer spreken we over armoede..................................................................................... 17
3.2 Schade door opgroeien in armoede ...................................................................................... 17
3.3 Soorten armoede................................................................................................................... 18
3.4 Hulpverlening ........................................................................................................................ 18
3.5 Bewindvoering....................................................................................................................... 19
3.6 afsluitend metafoor ............................................................................................................... 19
~KOPP/ KOAP kinderen & continuüm van opvoeden (VOS/ POS)~ ...................................................... 20
4.1 Kenmerken KOPP/ KOAP ....................................................................................................... 20
4.2 Prognose ................................................................................................................................ 22
4.3 Risicofactoren en beschermende factoren ........................................................................... 22
4.4 Aan de slag ............................................................................................................................ 24
4.5 zelfzorg .................................................................................................................................. 25
~Verstandelijke beperking~................................................................................................................... 27
5.1 Weetje! .................................................................................................................................. 27
5.2 Verstandelijke ontwikkelingsstoornis.................................................................................... 27
5.3 Seksuele ontwikkeling ........................................................................................................... 28
5.4 misbruik of grensoverschrijdend gedrag? ............................................................................. 29
5.5 verstandelijke ontwikkelingsstoornis .................................................................................... 29
5.6 Hulp aanvragen voor personen met een beperking ............................................................. 31
~hoogbegaafdheid~............................................................................................................................... 32
1
, 6.1 definitie ................................................................................................................................. 32
6.2 Verschillende modellen ......................................................................................................... 32
6.3 kenmerken............................................................................................................................. 34
6.4 ‘OF’ en ‘EN’ ............................................................................................................................ 36
6.5 begeleiding ............................................................................................................................ 37
~vijf ouderlijke taken~ ........................................................................................................................... 40
7.1 Aangaan ouder- kindrelatie ................................................................................................... 40
7.1.1 Aangaan ouder- kindrelatie ........................................................................................... 40
7.1.2 Adoptie .......................................................................................................................... 40
7.1.3 Pleegzorg ....................................................................................................................... 41
7.2 Opvoedingsstijl ...................................................................................................................... 42
7.2.1 Opvoedingsstijlen .......................................................................................................... 42
7.2.2 Opvoeden in andere culturen ....................................................................................... 43
7.2.3 Casussen ........................................................................................................................ 43
7.3 nieuwe tendensen in opvoeding ........................................................................................... 44
7.3.1 Maatschappelijke tendensen ........................................................................................ 44
7.3.2 verschillende ouders ..................................................................................................... 44
7.4 opvoedingsprogramma en opvoedingscontext..................................................................... 46
7.4.1 Contextuele visie ........................................................................................................... 46
7.4.2 Kinderopvang................................................................................................................. 47
7.4.3 Rol van grootouders ...................................................................................................... 48
7.5 bewaken kwaliteit ouderschap ............................................................................................. 50
~recht op privacy en geheimhouding, kinderrechten, drm en ijh~....................................................... 51
8.1 Recht op privacy en geheimhouding ..................................................................................... 51
8.2 Kinderrechten als referentiekader ........................................................................................ 51
8.3 decreet Rechtspositie Minderjarigen en Integrale Jeugdhulp .............................................. 52
~onderwijs in Vlaanderen vroeger en nu~ ............................................................................................ 55
9.1 Internationale invloeden op het onderwijs in Vlaanderen ................................................... 55
9.2 Onderwijs in Vlaanderen vroeger en nu................................................................................ 57
9.3 Onderwijs in Vlaanderen vandaag......................................................................................... 57
9.4 zorgcontinuüm ...................................................................................................................... 59
~diversiteit in onderwijs~ ...................................................................................................................... 61
10.1 Diversiteit .............................................................................................................................. 61
10.2 Concrete technieken ............................................................................................................. 61
10.2.1 groepsvorming............................................................................................................... 61
10.2.2 vierladenmodel.............................................................................................................. 63
2
,~de rol van psychologisch consulent in werkveld spp ~ ....................................................................... 64
~integrale jeugdhulpverlening (ijh): rtj en nrtj~ .................................................................................... 67
12.1 IJH vroeger en nu ................................................................................................................... 67
~radicalisering-games & sociale media~ ............................................................................................... 70
13.1 radicalisering ......................................................................................................................... 70
13.2 Games en sociale media ........................................................................................................ 71
~echtscheiding, eenoudergezin, nieuw samengesteld gezin~ .............................................................. 73
14.1 Gezinssamenstelling in Vlaanderen ...................................................................................... 73
14.1.1 Echtscheiding (of decohabitatie) ................................................................................... 73
14.1.2 Eenoudergezinnen......................................................................................................... 74
14.1.3 Nieuw samengestelde gezinnen .................................................................................... 74
14.2 Babo-preventie en interventie bij geweld in gezinnen ......................................................... 75
14.2.1 Achtergrond info ........................................................................................................... 75
~nieuwe autoriteit en geweldloos verzet ~(casus en dan advies geven).............................................. 76
15.1 Nieuwe autoriteit? ................................................................................................................ 76
15.2 Geweldloos verzet ................................................................................................................. 76
15.3 Waakzame zorg? ................................................................................................................... 78
15.4 NA en GV in de school en pedagogische context .................................................................. 79
3
, ~ handelingsgericht
werken~
1.1 Soorten diagnostiek
1. onderkennende diagnostiek (=classificerende diagnostiek)
“wat is er aan de hand?”
• screening
• diagnostisch onderzoek
2. differentiaaldiagnostiek (=differentiële diagnostiek)
“kunnen we verklaren of de geobserveerde symptomen deel uitmaken van de ene al dan niet
van de andere stoornis?”
• meerdere stoornissen mogelijk
3. verklarende diagnostiek (= etiologische diagnostiek)
“wat is de oorzaak van dit probleem?”
• genetische
• neurobiologische
• neuropsychologische/ cognitieve analyseniveau
• er is een verband tussen het probleem en de verklaring
4. Handelingsgerichte diagnostiek (HGD) (=indicerende diagnostiek)
“hoe kunnen we dit kind het best begeleiden?”
• informatie verzamelen
• ondersteuning, begeleiding, behandeling, …
• advies
1.2 diagnostische classificatiesystemen
wereldwijde diagnostiek =>
DSM => diagnostic and statistical manual of mental disorders: enkel psychiatrische aandoeningen
ICD => international classification of diseases for mortality and morbidity statistics: zowel psychiatrische als
fysieke aandoeningen
gelijkenissen:
• maken gemeenschappelijke taal mogelijk
• checklists per aandoening staan centraal
• basis voor ziektestatistieken
belangrijkste verschillen:
• DSM-5
− enkele psychiatrische stoornissen
− eerste editie in 1952
• ICD-11
− zowel somatische als psychiatrische aandoeningen
− eerste editie in 1893 (bestaat al veel langer)
4
,wereldwijde diagnostiek
=> wereldwijd worden boeken gebruikt, hangt af van land tot land
=> ze kijken naar welke systemen ze gebruiken
voor- en nadelen van classificeren
ICF/ ICF-CY
Internationale Classificatie van het menselijke Functioneren (ICF) = systeem dat ontwikkeld is om
informatie betreffende het functioneren van mensen, en de eventuele problemen die mensen bij dat
functioneren ondervinden, te organiseren en te registreren op basis van een coderingsstelsel (niet
vanbuiten wel begrijpen)
= Bio-psycho-sociaal
ICF beschrijft hoe mensen omgaan met hun gezondheidstoestand. Iemands gezondheid is met
behulp van de ICF te karakteriseren in lichaamsfuncties en anatomische eigenschappen, activiteiten
en participatie. Gezondheid is aldus te beschrijven vanuit lichamelijk, individueel en maatschappelijk
perspectief
ICF = omschrijven het functioneren van de persoon, rekening houdend met medische en
psychosociale factoren -> Bio-psychosociaal
5
, 1.3 recht op privacy en geheimhouding
GDPR
• “algemene verordening gegevensbescherming”
• Europese verordening
• Standaardisering verwerking persoonsgegevens
• 25 mei 2018
• Verving databeschermingsrichtlijn 1995
• Voorbeelden persoonsgegevens
− naam, adres, …
− => bij deze dingen hebben ander niets mee te maken, alleen als het echt nodig is
principes GDPR
• Transparantie
• Doelbeperking
• Gegevensbeperking
• Juistheid
• Bewaarbeperking
• Integriteit en vertrouwelijkheid
• Verantwoording
=> gegevens alleen met doel gebruikt worden, ze mogen niet worden doorgegeven, de gegevens
mogen alleen door jou gebruikt worden en door niemand anders
Privacyrechten betrokkenen zijn o.m.:
• recht op inzage
• recht op rectificatie en aanvulling
• recht op dataportabiliteit
• recht op beperking van verwerking
• recht op een menselijke blik bij besluiten
• recht van bezwaar
recht op privacy en geheimhouding:
• beroepsgeheim:
− beroepsgeheim verplicht een hulpverlener tot geheimhouding van hetgeen cliënten
aan hem prijsgeven in het kader van een vertrouwensrelatie
− geldt voor:
▪ noodzakelijke vertrouwenspersonen
▪ vertrouwensberoep
− CLB-medewerkers hebben beroepsgeheim
− Wordt strafrechtelijk gesanctioneerd via een strafwetboek
• discretieplicht:
− de verplichting om bij het uitoefenen van zijn functie geen vertrouwelijke gegevens
vrij te geven aan anderen dan diegenen die gerechtigd zijn er kennis van te nemen
− bij ambtenaren = ambtsgeheim
− discretie geldt voor eenieder die werkzaam is in een organisatie of dienst (zowel voor
alle werknemers als voor alle ambtenaren)
− leerkrachten, opvoeders hebben discretieplicht
− is onder meer ingeschreven in wet arbeidsovereenkomsten
• ambtsgeheim
6
